HALK DEYİMLERİ

1- Akıl bir altın taçtır her kafaya uymaz
2- Komşu komşunun işine muhtaçtır
3- Oğlan gitti sefere , gitti geldi aynı hergele
4- Küheylan at, yemin arttırır
5- Çingeneler aç kalınca eski düğünlerden bahsederler
6- Al asili ser hasırı
7- Garip kuşun yuvasını Allah yapar
8- Kar eden ar etmez
9- Gezen tilki yatan aslandan iyidir
10- Gönlü namazda olanın kulağı ezanda olur
11- Evlat aziz, terbiye daha aziz
12- Büyüğün yoksa büyük taşa danış
13- Asil azmaz, bal acımaz
14- Arif olan sözü aş gibi tadar
15- Atla katır döğüşür arada eşek ezilir
16- Bülbülün çektiği dilinin belasıdır.
17- Mal malumat örter
18- Ölürse yer beğensin kalırsa el beğensin
19- Anamın aşı derdimin başı
20- Elbise yürüyüş para söyleyiş örter
21- Delik büyük yama küçük
22- Dil otu yemiş
23- Azdan az gider, çoktan çok gider
24- Haram yelle düğün elle olur
25- Sırrını söyleme dostuna, dostun söyler dostuna
26- Dil ustası iş hastası
27- Bağı kara üzüm olsun, üzümü yemeğe yüzün olsun
28- Komşu hakkı Allah hakkıdır
29- Ölürse yer beğensin kalırsa el beğensin
30- Doğru duvar yıkılmaz eğri kaçar kurtulmaz



HALK MANİLERİ

Ekmek atlı ben yaya Bülbülem bağ gezerem
Yetişmek kaldı Allah’a Mecnunam dağ gezerem
Anna bedduanı al geri Seksen yerden yaram var
Biraz da yalvar Allah’a El bilir sağ gezerim

Ben bir bahtsız dilberim Bu dağlar bele bağlar
Hem ağlar hem giderim Hayasız arsız bağlar
Kaynana çok sevinme İşte ben gider oldum
Oğlunu alıp giderim İşte siz işte bağlar

Dicle boyu sazlıktır Bülbülem hava bilmem
Ablam sana aşıktır Dertliyem deva bilmem
Oğlan yine bilmezsin Bana bir sevda gelmiş
Geçtiğim yollar taşlık Başımdan sava bilmem

Dicle geçit vermez Bahçede barksız adam
Mezrabota ovası Aynasız yarsız adam
Sevda başımdan gitmez Kalaysız kaba benzer
Yaram gönül yarası Dünyada yarsız adam

Koyun sağar berivan Bu dağı aşam dedim
Sevdiğini düşlerken Aşam dolaşam dedim
Bahar çiçekleri ile Bir vefasız yar için
Boynu bükük beklerken Aleme paşam dedim

Oğlan kızı gördükçe Bayıra serdim kilim
Tutulmuş dilleri Gel otur benim gülüm
Gözleri kör olurmuş Ne dedim ne söylerim
Bilmezmiş kimseleri Lal olsun benim dilim

[COLOR=#800080]
[COLOR=#800080] MAHALLİ DEYİMLER - MUŞ




[COLOR=#800080] Muş ve çevresi halk edebiyatının genelinde gözlendiği gibi, bu edebiyatın önemli bir unsuru olan deyimlerde de mahalli ağız özellikleri hâkimdir. Mahalli deyimler genellikle kişilik ve davranış özelliklerini güçlü bir ifadeyle tanımlarlar.



[TABLE]

[COLOR=#800080] Acep sosrat
Başımın edusi
Bet bet konuşme
Beradayi beradayi konuşma
Bızzot
Beteşe
Çarçur etme
Behemt düştüm
Cazu bire
Çort çort konuşme
Çeperin şıkşıkıyle öyner
Çaroğ ağızlı
Carız
Dehre bınnlı
Dıral avrat
Dırtdıra dızman
Dol dol gezersen
Dıbığer
Gadane
Gorbegor olesen
Koganetoğ etme
Kılınboz
Kıjıldeme
Kokozlanme
Koçek taşi
Kırcom olmiş
Kırmıl olmiş
Katekulle etme
Hopnan kopun arasında kaldım
Kut kut etme
Mırdar
Mıtrıp
Rutçiksiz herif
Sukumsuz
Sisger olmiş
Pırpıter olmiş
Şıllor dodağ
Tulle
Oyağşi
Yer bebecügi
Zır boge
[TD="width: 264"][COLOR=#800080] zamanından önce bozulan kimselere denir
Başımın belası
Abuk sabık konuşma
Boş boş konuşma
Kızgın sinirli
Çirkin olanlara denir
Müsriflik yapma
Mecalsiz düşmek
Ya*ğcılık yapan
Densiz konuşan
Hafif meşrepler için söylenir
Büyük ağızlı
Yağcı
Büyük burunlu
Tembel kadın
İrice
Boş gezenler için söylenir
Dağınık
İri yapılı
Ölesin
Döneklik etme
Şeker pancarı
Bağırma
Horozlan*ma
Yerinden kıpırda*mayan
Sakız gibi yapışkan
Başa bele olan
Dalavereci
iki arada kalmak
Ko*nuşması uğursuz sayılan kişilere söylenir
Pis
Çin*gene
Suratsız adam
Yüzsüz, çirkin
Yağışın ara vermesi veya ağrının dinmesi
Acıdan kıvranan
Dudağı etli olanlara söylenir
Yeni yetişen gençlere söylenir
İyi olmuş
Çokbilmiş, kısa boylulara denir
İri yapılı ve çok yiyen adamla*ra denir.


[COLOR=#800080]

[COLOR=#800080] DUALAR VE BEDDUALAR
[COLOR=#800080] Muş ve çevresinin yaygın değer yargılarını dile getiren dua ve beddualarda mahalli ağız hâkimdir.
[COLOR=#800080] Dualar
[COLOR=#800080] Allah ömrünü bereket sale.
Allah birini bin ede.
Allah seni görünür görünmez, bela*lardan koruye.
Allah kesene Halil İbrahim bereketi kate.
Ah vah etmeyesen.
Allah seni dertde komiye.
Cennet hurisi olesen.
Darloğ yüzü görmeyesen.
Dolu sandoğ öğünde oturesen.
Ellerin dert görmiye.
Elin toprağe atesen altun kesile.
Fatma anamızın komşusi olesen.
Ömrün su kimi uzun ole
Sen beni incitmemışsen Allahde seni incitmeye.
Şeyh Abdulkadır Geylani, Veysel Karani duacın ole.
Saçlarım san duacı ole.
Yüzün güle murat edesen.
[COLOR=#800080] Beddualar
[COLOR=#800080] Ayahte duresen, etlerin yere töküle.
Amme ali olesen.
Ah edesen, benim en kötü günümü ariyesen.
Allahından bulesen.
Boyan kefen bicile.
Baba vure yanan.
Burnundan gele.
Ağbatım (akibetim) basan
sağ elim tepende ole.
Babe çıka sukuman.
Canın keyreni görmiyesen.
Elin hıne görmiye.
Gorbegor olesen. (Ölesin)
Gözlerin elimlan pamuğliyem.
Kıdor kıdor, zıtor zıtor olesen.
Kudümün kırıle.
Muradın gözünde kale
İtnan alemete, kurtnan kıyamete kaleşen.
İsi yatesen sağoh kahesen.
Oğaş demiyesen.
Ocağın sone.
Öz başın yiyesen.
Sesin salların altından gele.
Sam yeli tute.
Sükûnum bate.
Tavug cücesınnan, zeyistan (lohusa) kundağınnan, havaran gele.
Toprak başan, kül ömuran ole.
Toğ yidoğun beyrem günü ole.
Kanın içan ağe.
Vurucun attı gele.
Yani kare vure yanan.
Yanın karele.
Üzün gülmiye, uşaktan merhum kalesen.
[COLOR=#800080]

MANİLER
Muş yöresi manilerinde mahalli ağız özellikleri hâkimdir. Mahalli dilde söylenmiş manilerde sevdalar, ayrılıklar dile getirilir. Muş'un tabii özellikleri manilerde geniş ölçüde işlenmiştir.
[TABLE]

[TD="width: 175"] Altın üzüğün yanı
Durmer parmağın kani
Deme ki unutmuşam
Sıfteki sevdan hani
Men babamın gızıdım
Sandıktaki bezidım
Ele kaldırdı attı
Sanki elin gızıdım
Yanan men yanan men
Ulaşmadım yanan men
Mezarın derin yaptır
Gelem girem yanan men
Tandırımı yandıram
Sevdiğimi kandıram
Elin elimde olsun
Dediğin yerde duram
Kaleli kantareli
Sen dertli men yareli
Gittim tabip yanına.
Tabip menden yareli
Defe vuram zımlesin
Âşık olan dinlesin
Sevdoğunu almıyen
Hiç evlendim demesin
Yağmur yağdı petare
Kalkın gidah sıtare
Men garip eşim garip
Huda bizi kurtare
Kaleden indim ancak
Göğsünde sarı sancak
Ne kız oldum ne gelin
Toprağa girdim ancak
İki duvar arasi
Buldum gâvur parası
Kızın gönli var iken
Ne karışır babasi
Bent duvari bent duvari
Olmişem bent duvari
Kaşların hayraniyem
Gözlerin bendi vari
Bak almenin hasına
Al düşmüş arkasına
Yârim suya gidende
Vuruldum arkasına
Hu geldi hu geldi
Bendi bağla su geldi
Ellerde toy düğündür
Bize haktan ne geldi
Yağmur yağar taşlara
Vurgunem kardaşlara
Olmuşam kanatsız kuş
Konardım ağaçlara
Bu dağı asam dedim
Asam dolaşam dedim
Bir vefasız yar için
Âleme paşam dedim
Başında puşan kurban
Dudağan dişan kurban
İstedim vermediler
Eşen yoldaşan kurban
Çimen yerde çimen yerde
Soyunam çimen yerde
Yâre peşmal olaydım
Soyunam çimen yerde
Dağları dağlasınlar
Men ölem ağlasınlar
Yârimin mendilinan
Çenemi bağlasınlar
Dağ başında çedene
Yuku girdi bedene
Kaynanam izin vermez
Kalkam gidem odame
Dereler gölgelendi
Sinem kane bulandi
Ezrail can alende
Yar boynuma dolandi
Giderim gidişimdir
Yıllarım görüşümdür
Eğil gözlerin öpem
Belki son görüşümdür
Bülbülem bağ gezerem
Mecnunam dag gezerem
Seksen yerde yarem var
El bilir sağ gezerem
Bala sarhoş bala sarhoş
Beşikte bala sarhoş
Buraya bir nalbant gelmiş
Mıh vurur nale sarhoş
Bahçelerde kelem var
Ardımızda gelen var
Eski yari unuttum
Yenilere selam var
Bingöle yar Bingöle
Sular akar Bingöle
Yar soyunmuş yıkanır
Oğlan sende gir gole
Bahçede barsız adam
Ayvasız narsız adam
Kalaysız kaba benzer
Dünyada yarsız adam
Deryalar dalgalandi
Derdim zıyadelendi
Yarimden ayrıleli
Ciğerim parelendi
Elma attım narlığa
Geldi düştü yüklüğe
Benim abem küçüktür
Dayanmaz askerliğe
Kaşların karasi
Gözlerin elasi
Hekimi lokman gelse
Yoktur bunun çaresi
Kalenin alimleri
Ne hoştur talimleri
Gün oldi toy kuruldi
Yalandır düğünleri
Sabahtır gülüzardır
Bülbül gülü kızardır
Bu menim kara bahtım
O yare ahuzardır
Sabah oldi uyan yar
Gel yastığa dayan yar
Yastık seni tutamaz
Gel bağrıma dayan yar
Mavi boncuk düzerem
Oturmişem bükerem
Yarin geldi deseler
Ufak ufak tökerem
Otlari biçer tıpan
Hacılar keser kurban
Yarim toprağa girmiş
Toprağan taşan kurban
Rehan ektim duvare
Bülbül gele suvare
Evvel kaderin bilmedim
Şimdi oldum divane
Sivik uci kuş puni
Oldum yarin düşkünü
isterem yanan gelem
Yalın ayak kış günü
Sabah horozu banlar
Dinleyin müslümanlar
Yarim küsmüş gidiyor
Koymeyin müslümanlar
Ses verdim sesten oldun
Göğerdim bostan oldum
Bi vefasız yar için
Kendimi dostan ettim
Sabahtır sabahlığın
Kimden alam sagloğun
Bağla kuş kanadına
Gönder gelsin yağloğın
Sabah oldi uyan yar
Kalbime kan koyan yar
Dilerem murat alme
El sözüne uyan yar
Sıra sıra siniler
Kınelerden geldiler
Men yare agliyende
Eller üstüme güler
Şirazdır şirazdır
Isfahandır şirazdır
Tıfıl ağlar süt ister
Hemen küçük şirazdır
Turnalar kakar olmiş
Yurdundan gider olmiş
O yar burdan gideli
Derdim bes beter olmiş
Tendırımi yandıram
Sevdiğimi kandıram
Elin elimde olsun
Dediğin yerde duram
Yar geldi gece getti
Yukladım gece getti
Can verdim emek verdim
Emeğim puce getti

[TD="width: 156"] Yağmur yağar gol olur
Yolculara yol olur
Gidin anama deyin
Ağlamasın kor olur
Karlı tipili dağlar
Dal fesimi yar bağlar
Bu dertlerki mende var
Eşiden duyan ağlar
Su gelir bendi döger
Göger bostanım göger
Ben burada garip düştüm
Her gelen beni döger
Yol üstünde duraram
Men boynumu buraram
Gelen geçen yolcudan
Men yârimi soraram
Düz mahallesi düzayak
Kalkın gidah yalneyak
O yarın toyu oler
Hep beraber öyniyak
Kekliğim öter gelir
Tüyünü töker gelir
Hakikatli yar ole
Dağlari söker gelir
Akşam oldu akşamlar
Suya iner tavşanlar
Evli evine gider
Garip nerde akşamlar
Armut ağaci deste
Dibinde düştüm haste
Ben haste yârim haste
Şerbetim kaldi taste
Alme attım karşiye
Yuvarlandi çarşiye
Muşumuza tel gelmiş
Kızlar kale turşuye
Bu dağlarda tavşan
Yol ver yare kavuşam
Gün gele devran döne
Mende yare kavuşam
Bu dağda kuş oturur
Kuş kuşa yem götürür
Bıldırki şad göynümde
Bu yıl baykuş ötüşür

Bahar olsun gül olsun
Yar yollan gül olsun
Doksan dokuz yarem var
Bide sen vur yüz olsun
Bu dağın kari menem
Yel vurur erimerem
Gidın anama deyin
Gülmemiş oğli menem
Derdekerem derdekerem
Raböimdir derde kerem
Tarlam gam çiftim keder
Sürdükçe dert ekerem
Geceler geçti benden
Aç gözüm doymaz senden
Kafir putundan dönmez
Ben nasıl dönem senden
Gecenin yarısıdır
Ömrümün yarısıdır
Güzel bir insaf eyle
İnsaf dinin yansıdır
Garibem yoktur arkam
Kanadım yoktur kalkam
Çıkam dağlar başına
Yarim nerdedir bakam
Gir bağa boyun görem
Elin uzat gül verem
Ciğerim kebap oldi
Yar seni nerde görem
Kale başında tandır
Yandır Allahım yandır
Meni göğercin eyle
Yarın yanına kondur
Gine men gine men
Doldur içem gine men
Geçti ömür buldu kemal
Genç olmaram gine men
Göğercin yumurtasi
Yarimin sedef tasi
Yedi kardeşim öle
Yare tutaram yasi
Gül üşüdü gül üşüdü
Kar yağdı gül üşüdü
Meni dertlere salan
O yarın gülüşüdü
Gül yüzün aydır bana
Kaşların yaydır bana
Men ölsem canım kurban
Sen ölsen vaydır bana
Hu geldi hu geldi
Bende bağla su geldi
Ellerde toy düğün var
Bize haktan bu geldi
İpek kumaş takmerem
Yaraliyem ağliyem
Neştirlenmiş yaremi
Gül yerine kokliyem
Karadır kaşın ördek
Yeşildir başın ördek
Hergün çüt çüt gezersin
Hani yoldaşın ördek
Karlı tipili dağlar
Dal fesimi yar bağlar
Bu dertler ki mende var
İçinden duyan ağlar
Sürme meni sürme meni
Kapından sürme meni
Eski emektarınam
Çek gözan sürme meni
Yaramaz yaramazdır
Ok değmiş yaram azdır
Cümle yaram sağaldi
Bir yaram yaramazdır
Şeftali sitil ettim
Yareme fitil ettim
Ölüm Allanın emri
Mevlama şükür ettim
Yol gelir fani fani
Kaldır güzel yorğani
Yastık kurbanın olam
Hani döşek sultani
Yarami dağladılar
Gözümü bağladılar
Men mezare gidende
Peşimden ağladılar
Mendilim benek benek
Ortasi çarkı felek
Felek evin yıkılsın
Ne don kaldi ne könek
Karyolanın eteği
Tel tel olmiş ipeği
Sendemi adam oldın
Mahallenin köpeği
Mendilin ucu çivit
Men seni sevdim iğit
Sevdim de alemedım
Belki ölesen iğit
Maydanos bağladılar
Ciğerim dağladılar
Men seni almazdım
Başıme bağladılar
Odede hasırım var
Tarlede mısırım var
İtin köpeğin kızi
Menim ne kusurum var
Su bağladım tutloge
Getti değdi yükloge
Bizim oğlan küçüktür
Dayanmaz evliloğe
Reftad aldım meğesi
Kestim gömlek yekasi
Bizim evden görünür
Sev doğumun odasi
Bizim bağ üzüm tutar
Üzümü salğum tutar
Ne babamde merhamet
Ne menim üzüm tutar
Baba mendan bar ister
Heç olmedan var ister
El değmemiş bostandan
Baba kalkmış bar ister
Su ağar hışır hışır
Abem pantor değişır
Kurban olam abeme
Ne geyine yakışır
Bülbül bir sari kuşdur
Sesi saraye hoştur
Kınemeyin bülbülü
Aşığlık naçar iştir
Kurtigin kari menem
Gün vurar erimerem
Gidin aname deyin
Gülmemiş oğli menem

Yör [url=http://forum.donanimhaber.com/m_3602773/tm.htm#]el [/url]erimizde kadınlar için söylenmiş atasözleri...)


Rize atasözü;
’-Karının iyisi ele girmez, kötüsü yere girmez...’
***
Ordu atasözü;
’-Avrat gibi düşman olmaz, güler bildirmez; köpek gibi dost olmaz, ulur bildirmez...’
***
Muğla atasözü;
’-Saç yola yattı hamur tükendi, karı yola yattı ömür tükendi...’
***
Ankara atasözü;
’-İnanma dul garının sözüne, ağlar ağlar gözüyle er dener...’
***
Adana atasözü...)
’- Avrat kı [url=http://forum.donanimhaber.com/m_3602773/tm.htm#]tl [/url]ık bilmez , çocuk yokluk bilmez...’
***
İçel atasözü;
’-Benim derdim inek ile danada, avradın derdi sürme ile kınada...’
***
Adıyaman atasözü;
’-Erkeğin kötüsü vatan deyin ağlar, avradın kötüsü keten diye ağlar...’
***
Giresun atasözü;
’-Karıya iyi deme züğürtlük görmeyince, evlada iyi deme el kızı koynuna girmeyince, tarlaya iyi deme bol ürün vermeyince...’
***
Kütahya atasözü;
’Her buluttan yağmur yağmaz, her karıdan oğlan doğmaz.
HHH
Nevşehir atasözü;
’-Darıldığım dağın odununu yakmam, boşandığım avradın topuğuna bakmam...’





Yörelere Ait Atasözleri :
YOZGAT Yöresi




Çıkacağın çama tırman.

Helke alan bir alır, testi alan bin alır.

[COLOR=#CC0000]İsmi kadın var, kendi kadın var.

İtin havlamasını bir lokma ekmek durdurur.

Kurk tavuğun eti yenmez.

Kayseri'de kuşun sütü, yılanın ödü bulunur.

[COLOR=#CC0000]At alırsan yazın, deve alırsan güzün, avrat alırsan gezin ha gezin.

Acemi ağa, acemi çoban tutar.

Sığırcığın karısı sığır gelince kıvrar.

Gelin ata binmiş, "ya nâsip" demiş.

Çatal kazık yere batmaz.

Yitik bulununca emek zâyi olmaz.

[COLOR=#CC0000]Her meyvenin hamı yeter de, adamın hamı yetmez.

Karanlıkta yapılan iş alacalı olur.

Kazanmadan kazan kaynamaz.

Sıçandan doğan kendir keser.

Ot kökünün üstünde biter.

Baba, sarığı kaba, ana derdine yana.

[COLOR=#CC0000]Akıllı evladın var, malı nideceksin, deli evladın var malı nideceksin.

Kötü komşu adamı hâcet sahibi yapar.

Karda yürür izini belli etmez.

Baş başa vermeyince taş yerinden kalkmaz.

[COLOR=#CC0000]Taş eşmenin suyıınu her mide kaldırmaz.

Kazın cücüğü güzün sayılır.

Güzellik kara kaştan, rağbet iki baştan.

Dek duranın devesi ölmez.

Acından karnı guruldar, başında nergis parıldar.

Bizim evde iki kız, biri çuvaldız, biri biz.

[COLOR=#CC0000]Davar, kömünü itsiz, sahibini etsiz bırakmaz.

[COLOR=#CC0000]Ev sahibinin yüzü gülerse, misafirin karnı doyar.

Gündüz bakarak, gece çekerek konuş.

Güzelin aşı tez pişer, iki kaynar bir coşar.

[COLOR=#CC0000]İtme el kapısını el ucuynan, iterler kapını omuz gücüynen.

[COLOR=#CC0000]Koç olacak kuzu koçun yanında gezer .

Otu çeker kökün bakarlar.

Suyu çekilmiş değirmene dönnıek.

Yal yiyen it yüzünden belli olur.

Varışına geliş, tarhana aşına bulgur aşı.

Yananın olsun da yanmazsa yanmasın.

[URL="https://www.google.de/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=10&ved=0ahUKEwjrzqGC0tTKAhVGHw8KHe1AAqkQFgh0MAk&url=http%3A%2F%2Fwww.turkhackteam.org%2Ffikralar-atasozleri-sms-sozleri%2F199805-amasya-ilimize-ait-atasozleri.html&usg=AFQjCNFXlF7mWIliJ7S9OqWhHT1O8_-pZQ&sig2=tTE7P0Jz7zL3EQWiCvPRag&bvm=bv.113034660,d.ZWU&cad=rjt"]Amasya İlimize Ait Atasözleri -
[/URL]
[COLOR=white]Eşeği [COLOR=white][FONT=times new roman,times] Amasya'da bütün Türkiye'de kullanılan deyim ve atasözlerinin yanı sıra sadece bu bölgede kullanılan ifadeler de bulunmaktadır. "Hışırım çıktı" "Benden yemlen yumurtayı başkasına bırak" "Hızlı yürüsen deli, yavaş yürüsen ölü derler" "Gıcır gıcır devrilesice" bunlardan sadece bir kaçıdır. [FONT=times new roman,times]
[FONT=comic sans ms,sans-serif]ATASÖZLERİ [FONT=times new roman,times]


[FONT=times new roman,times]* Eşeğin kulağına yasin okunmaz. (O laftan anlamaz cahile ne anlatıyorsun. Boşa konuşuyorsun. Ya da kendi bildiğini yapar, seni dinlemez anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Yıl da azdı kul da azdı. (Kocaya kaçan kızlar için söylenir.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Gölden yiyo, imarette yatıyo. (Hazırı yemesini seviyor ama durumunu düzeltmek için hiç bir şey yapmıyor anlamında, tembel insanlar için kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Her köyün bir soğan doğraması olur. (Genelde Anadolu'da bilinen "Her yiğidin bir yoğurt yemesi vardır" atasözüyle aynı anlamdadır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Bıçağın önü de arkası da kesiyor. (Her durumda kendini haklı çıkartıyor. Herkezten destek gördüğü için kimseyi takmıyor. İnsanları hiçe sayıyor. Anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Benden yemlen yumurtayı başkasına bırak. ("Karnını ben doyuruyorum, kazancını başkasına [FONT=times new roman,times]
[FONT=times new roman,times]yediriyorsun" anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]



[FONT=times new roman,times][FONT=times new roman,times]Amasya’nın Bar Dağ'ı, bir dağı olmazsa öbür dağı. [FONT=times new roman,times]Ali evlendi Güllü gelin oldu. (olan oldu)
[FONT=times new roman,times]Alayı çullandı. (Hepsi birden üzerime geldi)
[FONT=times new roman,times]Başı içeride. (Evine bağlı)
[FONT=times new roman,times]Bu ne biçim gayda, büyüklerde olur fayda. (Bir bilene danışmak)
[FONT=times new roman,times]Bıçağın önü de arkası da kesiyor. (Her durumda kendini haklı çıkartıyor)
[FONT=times new roman,times]Bilmeden göle düşme. (Bilmeden bir işe kalkışma)
[FONT=times new roman,times]Çalınmaz saz, tutulmaz söz. (Bidiğini okuyan)
[FONT=times new roman,times]Döklüm döşek. (dağınık)
[FONT=times new roman,times]Dereyi görmeden paça sıvamak. (Aceleci davranmak)
[FONT=times new roman,times]El eli yur el de döner yüzü yur. (Yapılan karşılıksız kalmaz)
[FONT=times new roman,times]Hışırım çıktı. (Çok yoruldum)
[FONT=times new roman,times]Hiç aşkım yok. (Hiç keyfim yok)
[FONT=times new roman,times]Horoz ötmeye kalma. (Fazla gecikme)
[FONT=times new roman,times]Kafam dalgalı. (Aklım karışık)
[FONT=times new roman,times]Kafam fenikti. (Başım döndü)
[FONT=times new roman,times]Kesüyü bekit. (Arkdan gelen suyu yönlendirmek)
[FONT=times new roman,times]Körün daşı gibi. (İhtimal verilmeyen)
[FONT=times new roman,times]Kulp takmak. (Her şeye bir kusur bulmak)
[FONT=times new roman,times]Kül haşaş oldu. (Kırılıp dağıldı)
[FONT=times new roman,times]Karnım şiş. (Canım sıkıntılı)
[FONT=times new roman,times]Kilitlendi mi çengelin. (Tutuldu mu çenen)
[FONT=times new roman,times]Kokmuşluk yapma. (Dedikodu yapma)
[FONT=times new roman,times]Lo taşı gibi yuvarlandı. (Tonbul biri yere düşünce)
[FONT=times new roman,times]Sel ağzından kütük kapmak. (Fırsatçı olmak)
[FONT=times new roman,times]Seni omzuna alınca ayakların yere değmesin. (Evlendiğin kişi seni kimseye muhtaç etmesin)
[FONT=times new roman,times]Şöyle bir kazınalım. (dertleşelim)
[FONT=times new roman,times]Beğendüğüm benden gaştı (beğenmedüğüm peşime düştü)
[FONT=times new roman,times]İki ara bir derede kalmak. (Kararsız kalmak)
[FONT=times new roman,times]İki ayağını bir pabuca sokmak. (Acele ile telaşlanmak)
[FONT=times new roman,times]İki lafın belini kırmak. (Biraz sohbet etmek)
[FONT=times new roman,times]İt ayağından paça yemiş gibi gezmek. (Çok gezenlere söylenir)
[FONT=times new roman,times]Muhtarın garısı (muhtarın yarısı)
[FONT=times new roman,times]*Yüzüne güller (af buyur)


[FONT=times new roman,times]* Kül haşhaş olmak. (Cam gibi çabuk kırılan eşyaların ya da toplu halde bulunan nesnelerin düşünce etrafa dağılması anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Muhtarın karısı muhtarın yarısı. ("Sen ne dersen de bu iş onun tarafından olacağı yerde başka karışanlar ve karar verecek olanlarda var. İş onunla bitmiyor" anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Arka gelmeyince ön açılmıyo. (Aklıma bir şey gelmiyor. Gelse hepsini anlatacağım’) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Seversen esmer sev sevdikçe bağlanır. [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]Pek sevme beyazı, üç günde bir kirlenir. [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Kumanın gemisi yürür, elti gemisi yürümez. (Kumanın olduğu yerde eltinin sözü geçmez.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Seni omuzuna alınca ayakların yere değmesin. (Evleneceğin kişi fakir olmasın. Seni hiç bir şeye muhtaç etmesin.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Ali evlendi Güllü gelin oldu. (Olan oldu. Herkes yerini buldu. İş işten geçti ya da herkes kenara çekildi. Olanlar bana oldu anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Bu ne biçim gayda, büyüklerde olur fayda. (Bir işi yapmadan önce bir bilen büyüğe danış.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Gayseriluyuk. ("Okuma-yazma biliyor musunuz?" diye sorulduğunda "Kayseriliyiz." denir. Bu okuma- yazma bilmiyoruz anlamına gelir. Ayrıca "Kaç yılında doğdunuz" sorusuna da "anadan doğma yaşıyoruz" cevabı verilir) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Hızlı yürüsen deli, yavaş yürüsen ölü derler. (Her şeye bir bahane bulunur.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Gezgüç. (Çok gezenlere denir.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Köprüden geçerken yan yana yürümüşler. (Akraba olmadıkları halde akrabasıymış gibi davranan ya da çok uzaktan da olsa akrabalığı bulunan kişiler için söylenir.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Hışırım çıktı. (Çok yoruldum) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Fahridin mi?: İhtiyarladın mı? [FONT=times new roman,times]

[FONT=comic sans ms,sans-serif]DUALAR [FONT=times new roman,times]


[FONT=times new roman,times]* Allah ömrün uzun etsin. [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Tuttuğun altın olsun. [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Allah sana oğul ekmeği, gelin ekmeği yedirsin. [FONT=times new roman,times]

[FONT=comic sans ms,sans-serif]BEDDUALAR [FONT=times new roman,times]


[FONT=times new roman,times]* Allah sana parmak versin de tırnak vermesin. (Allah sana fırsat vermesin anlamında kullanılmıştır.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Elma yerken dişin gırılsın inşallah. (Şaka ile karışık da söylenir.) [FONT=times new roman,times]

[FONT=times new roman,times]* Allah sende oğlundan gızından bul. (Bana yaptıklarının cezasını gör. Ama benden değil de en sevdiğin kişiler tarafından canın yansın. Bu benim sana vereceğim karşılıktan daha çok canını acıtacaktır.) [FONT=times new roman,times]


[FONT=times new roman,times]* Gıcır gıcır devrilesice. (Ağaç kesilirken gıcır gıcır diye ses çıkartır. "Sende hayata son verirken acı çek ve inleyerek öl." Anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]
[FONT=times new roman,times]* Allah kapına kara kilitler asılsın. (Neslini devam ettirecek bir ailen olmasın, ailen bölünsün, ocağın tütmesin anlamında kullanılır.) [FONT=times new roman,times]
[COLOR=white]n kulağına yasin okunmaz.
Yıl da azdı kul da azdı.
Gölden yiyo, imarette yatıyo.
Her köyün bir soğan doğraması olur.
Bıçağın önü de arkası da kesiyor.
Benden yemlen yumurtayı başkasına bırak.
Eşşeği saldım cayira mevlam kayıra
Eşşek her zaman arpa yemez
El elin eşeğini ıslık çalarak arar
Eşeğe altın semer vursan da eşşek eşşektir
Eşşek binenin kılıç kuşananındır
Pire itte kene yiğitte bulunur
Kene bir sokar iki sokar üçüncüde yakalanır.
Kaçan eşşeğim dönsün sıpasını istemem
Sen, eşşek olduktan sonra semer vuran çok olur
Eşeği "seven!!!" kokusuna katlanır
Eşeği altın kafese koymuşlarda ahhh vatanım demiş
Cehalet geçici, eşşeklik bakidir.
Atla eşşek tepişir, arada katır sopa yer
Eşşek gibi çalış koçlar gibi yer

[COLOR=white]Eşeğin kulağına yasin okunmaz.
Yıl da azdı kul da azdı.
Gölden yiyo, imarette yatıyo.
Her köyün bir soğan doğraması olur.
Bıçağın önü de arkası da kesiyor.
Benden yemlen yumurtayı başkasına bırak.
Eşşeği saldım cayira mevlam kayıra
Eşşek her zaman arpa yemez
El elin eşeğini ıslık çalarak arar
Eşeğe altın semer vursan da eşşek eşşektir
Eşşek binenin kılıç kuşananındır
Pire itte kene yiğitte bulunur
Kene bir sokar iki sokar üçüncüde yakalanır.
Kaçan eşşeğim dönsün sıpasını istemem
Sen, eşşek olduktan sonra semer vuran çok olur
Eşeği "seven!!!" kokusuna katlanır
Eşeği altın kafese koymuşlarda ahhh vatanım demiş
Cehalet geçici, eşşeklik bakidir.
Atla eşşek tepişir, arada katır sopa yer
Eşşek gibi çalış koçlar gibi yer

[COLOR=#008080][B]Adıyaman yöresine ait Atasözleri ( Adıyaman yöresine özgü Atasözleri) [/B]

[COLOR=#800080]Adıyaman’da kullanılan Atasözlerinden örnekler

Erkeğin kötüsü vatan (sıla) deyin ağlar, Avradın kötüsü keten deyin ağlar.

Git gel Kesin’e Oyna davul sesine.
(vatan: sıla anlamında. deyin: diye
Öksüz kız şekkeyi neylesin.
Ver Allah’ın verdiğine, vur Allah’ın vurduğuna.

El dutanın elini Allah dutar.
Döğme gapımı zumzuhnan, döğerler gapını tohmahnan.
Çıra dibine şöle vermez
Boş gezmedense beleş çalışmak eyidir.
Her deli üstünü yırtmaz.
Yatan itin guyruğuna basılmaz.
Ne gorsan gazanına o gelir gaşşığına.
Öksüz gülsün de ya kim ağlasın.
*********************************************



’Denizli'nin Atasözleri ve Deyimleri’



Atasözleri, iki kere ikinin dört ettiği gibi kesin gerçekleri kestirmeden anlattıkları için dilimizin konuşulduğu her yerde boy gösterir, söylene söylene kulaktan kulağa yayılır gider.
Adamın eşeğinden, karı döşeğinden belli olur.
Adam eşeğinden, karı döşeğinden belli olur.
Adamın şaşkını, beyaz giyer kış günü.
Zürafanın düşkünü, beyaz giyer kış günü.
Al alamaya taş atan çok olur.
Al almaya taş atan çok olur.
Attan iner, eşeğe binersin.
Attan inen, eşeğe biner.
Bakmakla öğrenilseydi kediler de kasap olurdu.
Bakmakla öğrenilse *****ler kasap olurdu.
Çamın özümü olur, çingenenin sözümü olur.
Çamın özü mü olur, çingenenin sözü mü olur?
Çıra dibine kör yanar.
Mum dibine ışık vermez.
Çingeneyi paşa yapmışlar, önce babasını kesmiş.
Çingeneyi paşa yapmışlar, önce babasını asmış.
Çocuktan ala haberi.
Çocuktan al haberi.
Dam yanarda sıçanda birlikte yanar.
Dam yanarsa sıçan da birlikte yanar.
Dişi ***** kuyruk sallamazsa, erkek ***** arkasından girmez.
Dişi ***** kuyruk sallamazsa, erkek ***** arkasından gitmez.
Dünya düşünenin değil hont, hont kaşınanındır.
Dünya düşünenin değil hont hont kaşınanındır.
Elin ekmeği kanlıdır, silip te yiyebile aşk olsun.
Elin ekmeği kanlıdır, silip de yiyebilene aşk olsun.
Elle karışan el olur gider.
Ele karışan el olur gider.
Erkek konuşur kadın dinlerse, Kadın konuşur erkek dinlerse evde huzur olur.
Erkek konuşur kadın dinlerse, kadın konuşur erkek dinlerse evde huzur olur.
Islanmışın yağmurdan pervası yoktun
Islanmışın yağmurdan pervası yoktur.
Kendi başım deremeyen, gelin başı derer.
Kendi başını deremeyen, gelin başı derer.
Oğluna kız arayacağına, kızma yer ara.
Oğluna kız arayacağına, kızına yer ara.
Ölü evinin yasası, düğün evinin tefcisi.
Ölü evinin yasçısı, düğün evinin tefçisi.
Tencere pişirip kapağında yemek.
Tencerede pişirip kapağında yemek.

Acıyan yer ayrı, acıkan yer ayrı.
Aç kal, açık kal, insan gibi kal.
Alçak eşeğe herkes biner.
Biri buldu, ikiyi buldu, çıkıyı ister.
Çarşı iti ev beklemez.
Damakta eriyen yanakta çıkar.
Gâvurun ekmeğini yiyen, kılıcını sallar.
Göl yerinde su eksik olmaz.
Hacı Amat’ta narasın gav, çakmak.
Her taşın bir keleri var.
Her iş yakışığıyla, tarhana kaşığıyla.
İki yorgan, bir yastık, kel eşeğe astık.
Irmak kıyısına çeşme yapılmaz.
Köşe minderi gibi ne oturup duruyon?
Malını itler, sırtını bitler yesin.
Raftan sünger düşmüş, kaynananın başı yarılmış.
Soğuk ile soysuzdan kork.
Şahin ile deve avlanmaz.
Tembele kapıyı ört demişler. ’Yel eser de örter’ demiş.
Yağlı dilimin yoksa, yağlı dilinde mi yok?
Yorganı yazın, urganı kışın al.

Düzeltilmesini istediğim ve sevdiklerim bu kadar.


***********************************************************



İşte Urfalı ağzından atasözü ve deyimler...


A. Atasözleri
1. Eylem cümlesi biçimindeki atasözleri:
kimse bilmez, kim kazanır, kim yiyer, ehmak odır dünya üçın ğem çeker
2. Ad cümlesi biçimindeki atasözleri:
Diş görmah yuhıdan soyradır.
3. Gizli ek eylem bildiren atasözleri:
Him, him üstine; herkes bi din üstine.
4. Gizli yüklemli atasözleri:
Etternan gezenin bırnı misten, karkanan gezenin bırnı pisten
5. Konuşmalı atasözleri:
Tilkiye demişler, tavıh yayar mısan; demiş, hangi emriyizden geri kaldım.
6. Simetrik atasözleri:
Hey densiz, sen olırsay bensiz, ben de olıram sensiz.
B. Deyimler
1. Mastar biçimindeki deyimler:
Cabda kalmah, kesip atmah, mığal almah.
2. Tamlama biçimindeki deyimler:
Kılle kedeh, kermeli kavun, kelbı hülhüllü.
3. Cümle biçimindeki deyimler:
Keyme ola, oğlını evere Gende başını bağladı, toyda gelin başı kaldı.
II. Anlamlarına Göre Atasözleri ve Deyimleri
1. Olumlu olanlar:
Evini icara veren, elini yere verir. Atların yerine itleri bağlamışlar.
2. Olumsuz olanlar:
Kaynayan kazan kapah tutmaz Hecı ’emmı ’ecele işi sevmez.
3. Emir bildirenler:
Sen dorğı ol, egri bulır belasını Hele bah, çıharda yağmur yağiy mi?
4. Soru bildirenler:
Hırhıza kapı taka ne? Gözüme mi sohım?
5. *****-istek bildirenler:
Kor bazara varmasın, bazar kôrsız kalmasın Adam yimiye içmiye, üziye baha....
6. Şart bildirenler:
Ulısının sözını tutmıyan ulıya ulıya ölür.
7. Paradoks bildirenler:
Acı işletme, tohı tepretme Aşşağı tükir sekkel, yuharı tükir bıyıh


-Karı koca arasındaki ilişkileri ele alan atasözleri ve deyimleri:
Atasözleri:
1. Ağa kardaşım olacağına, külhançı gişım olsın.
2. Ana analıh olırsa, baba da babalıh olur.
3. Anası gözde olanın, uşağı dizde olır.
4. Anasına bah kızını al, kenarına bah bezini al.
5. Anası olmıyanın, babası evi yohtır.
6. Aşiy tanı, işiy tanı, gişiy tanı.
7. At besleniken, kız isteniken.
8. Avradını boşıyan, toppığına bahmaz.
9. Avrada gelen herife gelsin, herif ölecağına avrat ölsün.
10. Avrat malı kapı maldanıdır, girer çarpar çıhar çarpar.
11. Arvattan erkeğin torpağı bi yerden olmassa idara olmaz.
12. Babaya dayanma, avradiya güvenme.
13. Bal kohmaz, asil azmaz.
14. Ekmeği ekmekçiye ver, bi ekmek te ziyada ver.
15. Emmi kızı kerirse, emmi oğlının boynınadır.
16. Ergene avrat dögmah, yohsıla sırfa açmah kolaydır.
17. Gelin atta, nesibi Hek’ta.
18. Gelin bıldığını işler, kaynana dilini dişler.
19. Gelin kürsi getirmiş, gendi çıhmış otırmış.
20. Gişi kızı beşik, öginde belli olır.
21. Gişim it olsun, getırdığı et olsın.
22. İki göyil bir olursa, zıbıllıh seyran olur.
23. Karaçı kızı hatın olmaz, dilenmesse karnı doymaz.
24. Hatın gerek ki beg doğıra.
25. Kardaşım ölse cigerim yanar, herifim ölse etegim yanar.
26. Kaz kaznan, baz bazdan; kel tavıh, kel horızdan...
27. Konşı adamı var ister, adam arvadı sağ ister.
28. Kerıbe kız vermeyin melmeketi ikidir.
29. Sevilmeyen gelinin yerıyişı şerp şürp eder.
30. Tahta tahtıya uymassa mıh çahılmaz.
31. Utananın oğlı kızı olmaz.
32. Yetimin şeytanı yeddidir, avradınki yetmişyeddi.
Deyimler:
1. Asbaplı şeytan
2. Attır, mattır, sevdığım avrattır.
3. Avrat kövli
4. Cincıhlı hemam, kubbesi tamam, bi gelin aldıh, babası imam
5. Çapıt başta, çarpana ayahta
6. Eşşeği sattıh, ço demahtan kurtılah, getti bi suppadan geri geldi.
7. Geldi gişi, getti teşi
8. Gişı kızı
9. Gişı oğlı
10. Hanım etti, her ola, halayıh etti, kôr ola
11. Hesse tıraşa, Fate oynaşa
12. Kayın arvatları, hayın arvatları
13. Kıziy çirkin Hak vergisi, geliniy çirkin kôr mıdi
14. Parpara kubbesi
15. Saçı uzun ’eklı kısa
16. Saçlı şıha mürit olmış
17. Viş herif göziy kôr mıdı?





Bilmeceler

Şanlıurfa’da genellikle kış gecelerinde nineleri veya dedeleri tarafından çocukları eğlendirmek ve eğlendirirken de düşündürmek maksadıyla söylenir. Bazen de çocuklar eğlenmek ve birbirlerinin bilgilerini sınamak için birbirlerine sorarlar.
Bilmecelerden birkaç örnek:
Allah yapar yapısını, kullar açar kapısını (Karpuz)
Altı derya, üstü nar, bir incecik yolu var (Nargile)
Al atlas yeşil atlas, suya atarım batmaz (Elma)
Ayakları su içer, üstünden gelen geçer (Köprü)
Bir küçücük kuyu, içinde suyu, ağzında mercan, içinde yılan (Gaz Lambası)

ŞANLİURFA ATASÖZLERİ











1. Ağa kardaşım olacağına, külhançı gişım olsın.
2. Ana analıh olırsa, baba da babalıh olur.
3. Anası gözde olanın, uşağı dizde olır.
4. Anasına bah kızını al, kenarına bah bezini al.
5. Anası olmıyanın, babası evi yohtır.
6. Aşiy tanı, işiy tanı, gişiy tanı.
7. At besleniken, kız isteniken.
8. Avradını boşıyan, toppığına bahmaz.
9. Avrada gelen herife gelsin, herif ölecağına avrat ölsün.
10. Avrat malı kapı maldanıdır, girer çarpar çıhar çarpar.
11. Arvattan erkeğin torpağı bi yerden olmassa idara olmaz.
12. Babaya dayanma, avradiya güvenme.
13. Bal kohmaz, asil azmaz.
14. Ekmeği ekmekçiye ver, bi ekmek te ziyada ver.
15. Emmi kızı kerirse, emmi oğlının boynınadır.
16. Ergene avrat dögmah, yohsıla sırfa açmah kolaydır.
17. Gelin atta, nesibi Hek’ta.
18. Gelin bıldığını işler, kaynana dilini dişler.
19. Gelin kürsi getirmiş, gendi çıhmış otırmış.
20. Gişi kızı beşik, öginde belli olır.
21. Gişim it olsun, getırdığı et olsın.
22. İki göyil bir olursa, zıbıllıh seyran olur.
23. Karaçı kızı hatın olmaz, dilenmesse karnı doymaz.
24. Hatın gerek ki beg doğıra.
25. Kardaşım ölse cigerim yanar, herifim ölse etegim yanar.
26. Kaz kaznan, baz bazdan; kel tavıh, kel horızdan...
27. Konşı adamı var ister, adam arvadı sağ ister.
28. Kerıbe kız vermeyin melmeketi ikidir.
29. Sevilmeyen gelinin yerıyişı şerp şürp eder.
30. Tahta tahtıya uymassa mıh çahılmaz.
31. Utananın oğlı kızı olmaz.
32. Yetimin şeytanı yeddidir, avradınki yetmişyeddi.

Deyimler:
1. Asbaplı şeytan
2. Attır, mattır, sevdığım avrattır.
3. Avrat kövli
4. Cincıhlı hemam, kubbesi tamam, bi gelin aldıh, babası imam
5. Çapıt başta, çarpana ayahta
6. Eşşeği sattıh, ço demahtan kurtılah, getti bi suppadan geri geldi.
7. Geldi gişi, getti teşi
8. Gişı kızı
9. Gişı oğlı
10. Hanım etti, her ola, halayıh etti, kôr ola
11. Hesse tıraşa, Fate oynaşa
12. Kayın arvatları, hayın arvatları
13. Kıziy çirkin Hak vergisi, geliniy çirkin kôr mıdi
14. Parpara kubbesi
15. Saçı uzun ’eklı kısa
16. Saçlı şıha mürit olmış
17. Viş herif göziy kôr mıdı?
Bilmeceler
Şanlıurfa’da genellikle kış gecelerinde nineleri veya dedeleri tarafından çocukları eğlendirmek ve eğlendirirken de düşündürmek maksadıyla söylenir. Bazen de çocuklar eğlenmek ve birbirlerinin bilgilerini sınamak için birbirlerine sorarlar.
Bilmecelerden birkaç örnek:
Allah yapar yapısını, kullar açar kapısını (Karpuz)
Altı derya, üstü nar, bir incecik yolu var (Nargile)
Al atlas yeşil atlas, suya atarım batmaz (Elma)
Ayakları su içer, üstünden gelen geçer (Köprü)
Bir küçücük kuyu, içinde suyu, ağzında mercan, içinde yılan ( Gaz Lambası)

• Evini icara veren,elini yere verir.
  
  
• Kaynayan kazan kapah tutmaz
  
• Ulısının sözını tutmıyan ulıya ulıya ölür.
  
• Acı işletme,tohı tepretme
  
• Terezinin rahtı var,herşeyin bi vahtı var
  
• Ac ayı oynamaz,tilki tilkiliğini aynadana kadar çiğ postı bazara çıhar.
  
• her şeyde bahtımız karadır,karpızda bayaz çıhar.
  
• Anasına bah kızını al,kenarına bah bezini al.
  
• Aşiy tanı,işiy tanı,gişiy tanı.
  
• Ergene avrat dögmah,yohsıla sırfa açmah kolaydır.
  
• Karaçı kızı hatın olmaz,dilenmese karnı doymaz.
  
• Konşı adamı var ister,adam avradı sağ ister.
  
• Kıziy çirkin Hak vergisi,geliniy çirkin kör mıdi.
  
• Oyuna kahanın boyını görüler
  
• Sabırnan korıh hevla olur
  
• Acı işletme toku tepretme
  
  
• Açtırma kutuyu, söyletme kötüyü
  
  
• Alışmış kudurmuştan beterdir
  
  
• Kâr eden ar etmez
  
  
• Asil at yemini arttırır
  
  
• Bal kohmaz, asil azmaz
  
  
• Bir gülnen bahar gelmez
  
  
• Bir sürü devenin başını, eşşek çeker
  
  
• Cömerdin eli tutulmaz
  
  
• Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme
  
  
• Daş yeride ağırdır
  
  
• Deli sevilir, densiz sevilmez
  
  
• Elin atına binen tez iner
  
  
• Gönül kimi severse gözzel odur
  
  
• Gönül umduğu yerden küser
  
  
• Gün var ayı besler, ay var günü besler
  
  
• Hazıra dağ daş dayanmaz
  
  
• Horozu çoh olanın sabahı geç olur
  
  
• İt ürür kervan yürür
  
  
• Kırk inne bir çuvaldız etmez
  
  
• Kuşdan korhan darı ekmez
  
  
• Laliğin(dilsiz) dilinden sehebi anlar
  
  
• Şirinnen şor (tuzlu), keçelden kör olmaz
  
• Acı işletme toku tepretme
  
  
• Açtırma kutuyu, söyletme kötüyü
  
  
• Alışmış kudurmuştan beterdir
  
  
• Kâr eden ar etmez
  
  
• Asil at yemini arttırır
  
  
• Bal kohmaz, asil azmaz
  
  
• Bir gülnen bahar gelmez
  
  
• Bir sürü devenin başını, eşşek çeker
  
  
• Cömerdin eli tutulmaz
  
  
• Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme
  
  
• Daş yeride ağırdır
  
  
• Deli sevilir, densiz sevilmez
  
  
• Elin atına binen tez iner
  
  
• Gönül kimi severse gözzel odur
  
  
• Gönül umduğu yerden küser
  
  
• Gün var ayı besler, ay var günü besler
  
  
• Hazıra dağ daş dayanmaz
  

• Altı derya,üstü nar,bir incecik yolu var(nargile)
  
• Al atla,yeşil atlas,suya atarım batmaz (elma)
  
• Ayakları su içer,üstünden gelen geçer (köprü)
  
  

[URL="https://www.google.de/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=12&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwi26drBkq_fAhUI66QKHTysAlQ4ChAWMAF6BAgIEAE&url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fsaraykoyozlemi%2Fposts%2Fdenizli-atas%25C3%25B6zleri-ve-deyimleriatas%25C3%25B6z%25C3%25BC-bir-fikri-bir-%25C3%25B6g%25C3%25BCd%25C3%25BC-mecaz-yolu-ile-k%25C4%25B1saca%2F599292100137852%2F&usg=AOvVaw0_3MpB2oEdHGnE7GscM0B3"]DENİZLİ DIGER MEMLEKETLERE AID ATASÖZLERİ

[/URL]





Adam eşeğinden, karı döşeğinden belli olur.
Adamın şaşkını, beyaz giyer kış günü.
Al almaya taş atan çok olur.
Attan inen, eşeğe biner.
Bakmakla öğrenilseydi kediler de kasap olurdu.
Çamın özü mü olur, çingenenin sözü mü olur?
Çıra dibine kör yanar.
Mum dibine ışık vermez.
Çingeneyi paşa yapmışlar, önce babasını asmış.
Çocuktan al haberi.
Dam yanarsa sıçan da birlikte yanar.
Dişi ***** kuyruk sallamazsa, erkek ***** arkasından gitmez.
Dünya düşünenin değil hont hont kaşınanındır.
Elin ekmeği kanlıdır, silip de yiyebilene aşk olsun.
Ele karışan el olur gider.
Erkek konuşur kadın dinlerse, kadın konuşur erkek dinlerse evde huzur olur.
Islanmışın yağmurdan pervası yoktur.
Kendi başını deremeyen, gelin başı derer.
Oğluna kız arayacağına, kızına yer ara.
Ölü evinin yasçısı, düğün evinin tefçisi.
Tencerede pişirip kapağında yemek.
Acıyan yer ayrı, acıkan yer ayrı.
Aç kal, açık kal, insan gibi kal.
Alçak eşeğe herkes biner.
Biri buldu, ikiyi buldu, çıkıyı ister.
Çarşı iti ev beklemez.
Damakta eriyen yanakta çıkar.
Gâvurun ekmeğini yiyen, kılıcını sallar.
Göl yerinde su eksik olmaz.
Hacı Amat’ta narasın gav, çakmak.
Her taşın bir keleri var.
Her iş yakışığıyla, tarhana kaşığıyla.
İki yorgan, bir yastık, kel eşeğe astık.
Irmak kıyısına çeşme yapılmaz.
Köşe minderi gibi ne oturup duruyon?
Malını itler, sırtını bitler yesin.
Raftan sünger düşmüş, kaynananın başı yarılmış.
Soğuk ile soysuzdan kork.
Şahin ile deve avlanmaz.
Tembele kapıyı ört demişler. ’Yel eser de örter’ demiş.
Yağlı dilimin yoksa, yağlı dilinde mi yok?
Yorganı yazın, urganı kışın al.




Anadan olur uşak, deveden olur köçek. (Isparta)
Anana sövenin yanına var, yonga yaranın yanına varma. (Balıkesir)
Anasına göre danası olur. (Giresun; Artvin; Amasya; Kırklareli)
Anesi çıhen ağace, kızı tal tal gezer. (Bitlis)
At ver dost ol, kız ver düşman ol. (Bor, Niğde)
Avrad boşayan topuğuna bakmaz. (Gaziantep)
Avradın ahmağı, sac ayağından çakmağı . (Malatya)
Avradın malı, eşeğin nalı. (Malatya)
Avradın iyisi nene, üzümün iyisi tene olur. (Gaziantep)
Avrat attır, gemini boş tutma. (Kars)
Avrat gayreti gütmemeli, er gayreti gütmeli. (İçel)
Avrat kıtlık bilmez, çoban yokluk bilmez. (Adana)
Avrat laz mı kalçalı, oğlan doğursun aslan pençeli. (Gaziantep)
Avrat nikahla, tarla tapuyla zaptolunur. (Malatya)
Avrat vardır arpadan aş eder, avrat vardır bulguru keş eder. (Isparta)
Ay idi may (uyu) idi, kocam idi ya; çalı idi çırpı idi, evimin direğiydi ya. (Samsun; Çanakkale)
Er getiri, avrat yetiri. (Isparta)
Erkek eşek sıpa taşımaz. (Kıbrıs)
Erkek vefakâr, kadın cefakâr olmalı. (Isparta)
Erkeğin kıllısı (hazreti) Aliden, kadının kıllısı (hazreti) ayıdan. (Çankırı)
Erkeğin ölüsü, kadının dirisi. (Malatya)
Ersiz avrat, yensiz at. (Kars)
Ersiz avrat, yularsız at (eşek). (Van; Elazığ)
Eskimedik bez, gelin olmadık kız olmaz. (Afyon)
Eşeğin bozunu alma, arsızın kızını alma. (Isparta)
Kadında vefa, borçluda sefa aranmaz. (Isparta)
Kadından olursa evliya, sokma avluya. (Samsun)
Kadın döşeğinden, yiğit eşeğinden belli olur. (Isparta)
Kadın eşik dibinde değil, beşik dibinde belli olur. (Ankara)
Kadın gavurdur ama Müslüman anasıdır. (Isparta)
Kadın eri, peyniri deri saklar. (Artvin)
Kadını eve bağlayan altın şıkırtısı değil beşik gıcırtısıdır. (Fatsa, Ordu)
Kadın evinden, erkeği pirinden sorarlar. (Eskişehir)
Kadının kazdığı kuyudan su çıkmaz. (İçel)
Kadın kısmı kara yazılıdır. (Afyon)
Kadın kocasına göre baş bağlar. (Balıkesir)
Kadın kocasına, adam hocasına gülmez. (Samsun)
Kadının biri âlâ, ikisi beladır. (İzmir; Bolu)
Kadının uzun saçlısı, ineğin öküz başlısı. (Elazığ)
Kadın orospu olduktan sonra kapı dayak mı tutar. (Burdur)
Kadın yatakta, bebek beşikte sevilir. (Ankara)
Kahpe estirir (bozulup toplantıdan ayrılır), bir de ağlar bastırır. (Muğla)
Kahpe içeriden olunca kapı kilit tutmaz. (Afyon)
Kahpe söz, deli yas tutmaz. (Malatya)
Kahpenin kırk donu olurmuş, birini kendi giyer, ötekileri komşularına giydirirmiş. (İçel)
Kahpeye kahpe deme, heybesin üstüne atar. (Konya)
Kahpeyi gösteren pusattır (elbisedir). (Isparta)
Kahpeyi sattıran surattır. (Muğla)
Kancık it kapısında yiğitleşir. (Malatya)
Kancık yalanmadan erkek dolanmaz. (Adana; Gaziantep; Hatay)
Karı kesenin şıkırtısına, kedi ağzın şapırtısına bakar. (Eskişehir)
Karın çirkin ise gir ağla, çık ağla; karın güzel ise gir oyna, çık oyna. (Burdur)
Karını kayınına, paranı koynuna emanet et. (Kütahya)
Kaynana dinsiz, gelin dilsiz olur. (Bâlâ, Ankara)
Kız alan gözle bakmasın, kulak ile işitsin. (Gaziantep)
Kız anadan görmeden öğüt almaz. (Artvin)
Kız evladı onikisine bastı mı, ya ere ya yere. (Ordu)
Kızın var, sızın var. (Giresun; Malatya)
Koca karıyı sağ, komşu adamı var sever. (Malatya)
Koca koca can koca, dertlere derman koca. (Samsun)
Kocam gitti evim şaştı, kocam geldi evim taştı . (Ordu)
Kocasını denemeyen karı orospuluk edemez. (Giresun; Adana; Bolu)
Kocasız karı , beysiz arı. (Manyas, Balıkesir)
Oğlan büyür koç olur, kız büyür hiç olur. (Samsun)
Oğlanın karası para kesesi, kızın karası can tasası. (Denizli)
Oğlum olsun da ot kök olsun. (Samsun)
Oğlun var ise odaya, kızın var ise obaya koyma. (Ordu)