Vahdeti vücut felsefesine göre evrenin yaratılışı mutlağın yani hakkın tecellesine dayanır.Hak sonsuz evrende dipsiz karanlığın içinde gizli bir hazine iken kendi içine döner özünü ihtişamını seyreder.Bu özü sever ve aşk saçar.Bu kusursuz hazinenin bilinmesini ister nura döner ışık olur.Bu ışık ilahi bilinçtir .

Yani; ilahi kelamdır. İşte bu ilahi direniş yani nur olan Alahu teala içinde cokluğun gölgesininin dahi olmadığı tektir.Görünmezin görünür olması yani yaradılışın varlığı için ikiliğin yani şekil veren ve şekillenin varlığının bir olması gerekir.Hak algılanamaz olan kendi nurunun üstüne düşürdüğü gölgeden önce basit bir cevher olan külli nefsi yaratır.Külli nefs HAK `IN zahiri ( gerçekliğe somut dünyaya )cıkmış aşk ,hayat ve beden verme gücüdür. Hakk`ın bilinmesini istediği gizli hazinesinin icindeki potansiyel bilgi ve varliklarin görünüsü, hayata cikacagi bir cesit rahim tecelli yeridir. Tecelli icinde külli nefs bir boşluğun yani sırrın kendisidir. Akıl/Ruh BİR BÜTÜNDÜR. Su gibi, okyanus gibi’ Ama NEFS, bunu parçalara ayırır.Genel anlamda Külli nefs Haktan gelen nefes aracılıgıyla maddeye baglanan ışık ruh yada bilinç demekdir.kısacası külli nefs bedenlenmiş ruhtur.

Külli nefs allahtan gelen ilahi bilince bu kusursuz sürete aşk ve hayat olan kendi cevheri yani külli akılıda giydirir. Bu oluşum külli akıl, hakikati nuru yada Insani Kamil adını alir.Külli nefs bir bakıma allahın gizli hazineyi görünür hale getirecek olan kil gibidir.Kile şekil verecek eller ise allahın kusursuz bir biçimi olan saf bilinçdir.Kil bicim alırken nasil el ve tirnak birbirinden ayrılmassa maddi evrenin yaratılışındada mitolijilerde dişi kabul edilen yaratma yani beden ve hayat verme gücü ile eril kabul edilen şekil verme tasarlama enerjiside yani külli akıl artik birbirinden ayrılmazlar Herşey zıtların birliğine bağlıdır.

Evrende görünen herşey bu iki zıt kutbun ,aktif ve pasifin yani dişi ve erkeğin birbiriyle dansı ile vuku bulmuştur.Yaratılışın ve Varoluşun ilkesi olan HAK,pasif ilkesi olan külli nefs ve hakkın bu bağlarını birleştiren cem külli hak adını alır. Bunlar yaratılışın birer adlarıdır ve Varlık birdir.Hakkın değişik sıfatlarıyla tanımlandıran varlışın birliği yaratılışın ta kendisidir. Hakkin varlıkta birliği [B]Alevilikte Hak Muhamed Al[/B]i ile sır olmuştur.Alevi geleneğinde hak muhammed Ali olgusu külli nefs ve külli aklın hak katında birleşmesidir.Alevi inancinda külli nefs yani ilahi nur HZ. Muhammed , Külli Akıl ise Hz Alidir.Külli nefs ( Muhammed ) ve Külli Akıl ( Ali) taşıdığı ilahi aşka tutulurak hakka yani insanı Kamile ulaşma noktasının temelini oluşturmaktadır.Aleviliğin özü bedenlenmiş ruhun bilincle yoğrularak hakka yani nura dönmesidir.Alevi öğretisinde zahiri olan Hz Muhammet ve Ali Hakkin ıir perdesinde saklı olan batiniliğin taşıdığı semboller yani ruh ve bilinctir.Alevilikte hz Ali :islamin yani seriatin ali si sadece degildir. Aleviliğin Alisi batiniliğin şahi merdan alisidir.

Ali ve Muhammed Evrenin yaratılışında beri vardılar onlar hakkın deryasinda nurdular. Hak evrende yeşil Işık( Muhammed) beyaz Işık ( Ali) seklinde don buldu. Beyaz Işık yeri yesil Işık ta yer yüzünü temsil etti o yüzden Aleviler hz Aliye ebu turab yani topragin efendisi dediler.Evren de basi ve sonu olmayan Ali idi,Peygamberlere yardim eden Ali idi, Hakkin velisinde nur saklidir o yüzden nuru peygamberlere tasiyan alinin ta kendisidir.Ali candır Ali insandır .Ali Enel hakktır nesimide hallacı mansurda,Ali sırdır hakikat kapısında bu yüzden Hacı bektaşi veli bu sirra ulaşmada varlığn kendisi yani Aliyi seçmiştir.

Her kimki hakkı görmek istiyorsa önce beden ve ruh ile şekillenmiş kendisini somut biliminin ve arınmanın dansı ile bilince ulastırmalıdır.Somut bilinç (külli Akil) farklılıkların yani doğru ve yanlışın,Aktif ve pasifin, kadın ve erkeğin birliğini, zıtlıklarin çekim gücü ile yoğurarak kirlenmiş bilinçten arınmayla ulaşabilir.İşte bu noktada sır kalkar hak görünür insanın gözüne.

[COLOR="#4B0082"]Hak İslamdan önce var olan Ali ve Muhammed ile görünür canlara.Ali ve Muhammed nurun don değiştirmiş halidir.

Hakı değişik şekillerde gösteren külli nefs yaratma enerjisidir.Alevilikte hak enerjidir. Bilim elektro manyetik alan denen hareket ve durağan olarak insanda da bulunan bir enerjiden bahseder.Her insan işte bu enerjyi i taşır ve bu enerji hakkın parcasıdır.Alevi öğretisine göre insanın içinde saklı bulunan enerji külli nefs külli akılla birleşerek aşkla bütünleşir.İşte Aleviliğin temelini oluşturan enerji aşkın yani sevginin ta kendisidir.Birey Aşk ve Sevgile bütünleşince hak ile arasında sakli olan sır perdesi ortadan kalkar ve hakka ulaşır.Zahiri anlamda maddi yani somut evren oluşurken ,insanlar yeryüzünde hakkın bir parçası biçiminde oluşurken yargıyla yani iyi ve kötünün mücadelesi ile tanıştı.İnsan yaşamda varlığı temsil eden herşeye anlamlar ve sıfatlar yükledi.Hep daha iyisine daha güzeline sahip olmaya calıştı. Buda insanda hırsın,kibirin ve kinin oluşmasına neden oldu.Insan egoların esiri olarak maddi evren dünyasında doğada var olan tüm değerlere ve yaşama zarar vermeye başladı.

Bu duyguların getirdiği mülkiyet olgusu insanda sahiplenmeye ve sınıflandırmaya calışmasına neden oldu.Insan gelenekleri,görenekleri,feodal değerleri,sermayeyi,milletleri ,şiddeti,cinsiyet ayrimcılığını ve ötekileştirmeyi esas alarak maddi değerler dünyasında kaybolup gitti.Insan oğlu tabiata yasama saygisini yitirdi daha fazla tüketmek adına daha fazla tahribat yarattı.Sınırları ,devletleri,ordulari ve büyük baskiıaraclarini kurdu.Hep daha fazla yönetmek,daha fazla tüketmek ve hep en iyiden yararlanmayi secmek insanin kendine yabancilasmasina neden oldu.Yani hakka yabancilasmasina.
Hakkin deryasinda siyah beyaz ayrimi yoktu, hakkin deryasinda kadin erkek ayrimi yoktu,hakkin deryasinda inanc ve millet ayrimi yoktu ancak maddi evren dünyasindaki yabancilasma ve hirs insana kendi özünü kaybetmeyi dayatmaktadir.

Alevi ögretisi aslinda iste bu maddi evren dünyasindaki yabancilasmaya karsi bir isyan bir baskaldiri niteligindedir.Insana ait olan tüm zitliklarin birligini birlikte yasamasini hedef alan bir bilinci esas alir.Alevi inanci savaslara karsidir, Kadinin erkek tarafindan sömürülmesine ve baski altinda tutulmasina karsidir.imhaya ve inkara karsi farklilarin birlikte yasamasini hedefler bu anlayis itibari ile 72 ayni nazarda bakar dili ve kimligi inkar etmez,zorbaliga,iskenceye,toplu katliamlara ve irkciliga karsidir.mülkiyet hirsina yani zenginlesme adina yoksullastimaya karsidir.Bir insanin bir baska insan tarafindan sömürülmesine ve kölelistirilmesine karsidir.ötekilestirmeyi degil kardeslesmeyi esas alir.Sömürünün ve baskinin oldugu her alanda mazlumdan ve ezilenden yana tavir alir.Mazlumlarin önderlerini tipki Hz Hüseyin gibi sever ve sahiplenir.

Bu acidan Aleviler bahsedilen degerler bütünlügü itibari ile hakka ilahi bir askla ve sevdayla ulasmaya calisirlar.Bu yolda Insani kamil olma noktasi ve hedefidir.Insana yakin olan her degeri sahiplenir ve mücadelesini yürütür.Bu Alevinin alevi olma sorumlulugu degil insan olma sorumlulugudur.
Ne yazikki Tüm dünyada aleviler özüne yabancilasmaya baslamistir.Dünyaya zitlarin biriligi ile degil yargilarin bütünlügüyle bakmaya baslamistir.Maddi evrenin mülkiyet yasalarini kabullenmis ve egemenlerin dayattiklari zor aracindan kaynakli olarak susmak zorunda kalmislardir.Haci Bektasi veli 13 yüzyil anadolusunda savasin zorbaligin sömürün arttigi bir dönemde egemenlerin baskilarina aldiris etmeksizin külli akil yani insani kamil olma mertebesini sergileyerek barisi ve kardelesmeyi savunmustur.Aleviler baskilarin arttigi dönemde susmamalidir.Her türlü sömürü ve baskinin ,imha ve inkar anlayisinin sistemlesitirildigi sürecte dogrudan yani tanriya ask ile, sevgi ile baglanarak haklidan yana tavir aldilar.

Eger bir zorbalik,yalan,yanlis,sömürü ve katliam varsa bunu yapan kadar görende susan,duyupta sesiz kalanda sucludur.O acidan aleviler olarak hak muhammed ali aski ile hareket ederek insani kamil olmanin bilinciyle hareket etmeliyiz.Önlerimizde duran sir perdelerini asmali dünyaya bilgi ciplakligi ile farkli bir perspektiften bakmaliyiz.Hirs ve egolari ile bizi yönetenlerin sekillendirmek istedikleri insan tiplemesiyle degil , ask ve sevgi ile baris ve kadesligi haykiran bir alevilikle ,gönül ve itikat bütünlügü ile hareket etmeliyiz.

Egemenlerin Aleviliginde zaten bir yorum var,Onlar Alevileri kendilerine göre sekillendirmek ve bicimlendirmek istiyorlar.Aleviligin batini degerlerinden uzaklastirmayi istiyorlar.Onlarin Aleviliginde hak muhammed ali sevgisi yok sivasin atesten gömlegi var,Onlar itiatkar boyun egen,Sunni islam anlayisi gibi bir alevilik yaratmak istiyorlar.Allahu ekber ve prostal sesleri altinda can cekisen ya bizim gibi ol yada yok ol dedikleri bir alevilik var.

Alevi inancinin temelini degistirilmis ve özünden degerlerinden uzaklatirilmis bir kitaba baglamak istiyorlar.Oysa Alevilik derin ve genis bir deryadir.Alevilik onu var eden degerler sistematigi ve ritueller gülbenglerinde saklidir.Onun itikat yolu 4 kapi 40 makamdir.Alevilerin nihayeti hedefi gerici maddi dünyanin hirs ,kibir ve kinle don bicilmis seriati degil Insani Kamil olma yoludur.Külli nefsi görmek ( Ruh )erismek cok zordur.Eger insani zaaflarindan ve egolarindan arinarak ruhu görmüsse can Hak yoluna girmelidir. Hakkin yoluna Hakki hakikatta görsün.Dünyada cevherlerin perdeleri varsa birde isiklari vardirki can görsün.Her kimki olgun insan mertebesine iner dünyaya farkli bir perspektifte bakarsa ve tüm insani zaaflarindan arinirsa hak ona görünür.Iste bu insana Insani Kamil Denir.

Sizlere aski niyaz ederek ,saygi ve selamlarimi sunarak yazimi bitiriyorum
IABF INANC KURULU BASKANI
Ali haydar Tülek