Yas-ı mâtem’ ne demek?

HÜSEYİN ŞİMŞEK



Bu yıl, şu günlerde, 17-29 Aralık tarihlerinde olduğu gibi, Aleviler, Kerbelâ olayı dolayısıyla, her yılın Muharrem ayının ilk on gününde yas veya mâtem tutar. Bu günlerde sadece oruç ve yas tutmakla yetinilmez; İslam, Alevilik, Kerbelâ katliamı farklı açılardan ele alınır, konuşulup yazılır.

Benim dikkatimi çeken yanlış bir tanımlama var: Yas-ı Mâtem! Her yıl matem günlerinde yazılı basında, internet ortamında fazlaca rağbet gördüğü için, bu tanımlamaya değinmekte veya dikkat çekmekte fayda var.

Bilindiği gibi ‘mâtem’, Arapça kökenli bir sözcük. ‘Yas’ ise, ‘mâtem’ sözcüğünün yeni ve Türkçe karşılığıdır. Arapça sözlüklerde mâtem sözcüğünün anlamı şöyle verilir: Hüzün, keder ve müsibet zamanındaki ağlayış, yas.

Şimdi de ‘yas’ sözcüğünün Türkçe sözlüklerdeki anlamına bakalım: Ölüm veya bir felâketten doğan acı ve bu acıyı belirten davranışlar, mâtem...

Bu durumda, ısrarla ve pek yaygın şekilde kullanılmaya devam edilen, ‘yas-ı mâtem’ deyimiyle, ne denmiş oluyor? ‘Yasın yası...’ Ya da ‘mâtemin mâtemi’...

Aleviler, Kerbelâ katliamının yıl dönümlerinde, acı veren başka bir olayın yasını mı tutuyorlar? Ya da kaynağı belirsiz bir mâtemin mâtemini mi tutuyorlar? Hayır! Gayet iyi bilinen Kerbela katliamının ve devamında ‘kader’leri haline getirilen zulümlerin yasını veya mâtemini tutuyorlar.

Bu ünlü ‘yas-ı mâtem’ tanımında, ‘zaferler zaferi’, ‘şahlar şahı’, ‘krallar kralı’, ‘güzeller güzeli’ gibi bir kullanım da söz konusu değil. Yas-ı Muharrem (Yas i Muharrem) ya da Yas-ı Kerbelâ (Yas i Kerbelâ) denileceğine, ‘yas-ı mâtem’ tanımı uydurulmuş.

Söz konusu önemli ve tarihi olay için Aleviler’de sayısızca tanımlama vardır. Aynı olayın birden fazla adı ya da tanımının olması elbette doğal. Önemli olan o tanımların, arzu edilen anlamı, içeriği, özü verip vermediğidir. Doğru adlandırmaların bazılarını tekrar sıralamak gerekirse: Yas-ı Muharrem, Yas-ı Kerbelâ, Muharrem Yası, Kerbelâ Yası, Kerbelâ Mâtemi, Muharrem Mâtemi, Mâtem-i Kerbelâ, 12 İmam Yası, 12 İmam Mâtemi, Muharrem Orucu, 12 İmam Orucu...

Madem ki, ‘yas’ ile ‘mâtem’ sözcükleri anlamdaştır, sadece birbirlerinin yerine kullanılabilirler. Çünkü aynı anlamı verirler. Bu iki sözcüğün farklı anlamları varmış gibi, iki farklı şeyi vurguluyormuş gibi birlikte kullanılması doğru değil. Anlamsızlık ve anlam kargaşalığı yaratıyor.

Bir gerçeğin doğru ifade edilebilmesi, o gerçek kadar önemlidir. Her yanlış ya da eksik ifade, gerçek olan bir şeyi gerçekdışı kılar.

Alıntı:yas-ı matem sözü atlı suvariler sözü gibidir . aynı anlamı veren iki kelimenin yanyana gelmesidir . doğru neyse onu takip etmeliyiz . yas-ı matem ifadesi doğru bir tanımlama olmadığı için kullanılmaması lazım .

Denmiş...

Sizin bildiğiniz oruçla, yas-ı matemi hiç br zaman bir tutmayın,

bizim alevi milletinde de olsa, ramazanda olsa, Pir Zöhre Ana'nın verdiği ışıklar doğrultusunda, özümüzü bağlamaya çalıştığımız oruçlar asıl yastır, Sizinkisi yas değil, yas-ı matem hele hele hiç değil...

Yas-ı matem manası, mateme bürünüp karalar bağlamaktır,

O yüzden tuttuğunuz muharrem orucunu yas-ı matem diye yorumlamayın,
Oruçta, ağız değil öz bağlamaktır, bu yola can cömertliği yapan, İmam Üseyin aşkına öz bağlamaktır, hangi biriniz tuttuğunuz orucu susuz geçirdiniz merak ediyorum, bizler bunu yaptığımız için adı yas-ı matem...

İşin ismine değil, özüne ve manasına bakınız...