Doğu Avrupa'da başlayan riskten kaçış dalgası sonrası ülkelerin iflas riskini gösteren CDS spreadleri bir günde patladı. Türkiye'nin riskine işaret eden spread farkı, krizin göbeğindeki ABD ve Avrupa ülkelerinden bile kat kat fazla.
Sıla Özçelik / REFERANS
Doğu Avrupa'dan sanayi üretiminin dip yapması ve yeni not indirimleri ile hafta başında başlayan kaçış gözlerin sıradaki kurbana ve hangi ülkenin daha fazla risk taşıdığına dönmesine neden oldu. Küresel yatırımcı için önemli kriterlerin başında o ülkenin ne kadar risk taşıdığı geliyor.
Ülkelerin riski ise olası iflas ihtimaline karşı yatırımcıya sigorta imkanı tanıyan CDS tahvilleri ile gösterge olarak alınan ABD Hazine tahvilleri arasındaki spread farkı üzerinden hesaplanıyor. Spread farkı ne kadar yükselirse, o ülkenin riski artmış oluyor.
Son olarak Doğu Avrupa'da para birimlerinde pazartesi ve salı günleri yaşanan sert kayıpların ardından bölge ülkelerinin ve bu dalgadan hem para birimi TL'de hem de borsasında etkilenen Türkiye'nin CDS spreadleri fırladı.
Para birimi forintin sene başından bu yana yaklaşık yüzde 13 değer kaybettiği Macaristan'ın 5 yıllık CDS tahvillerinin spreadi 24 baz puan artışla 565 baz puana yükseldi, Türkiye ve Polonya'nın CDS spreadleri de bir gün içinde 23 baz puan genişledi. Rusya'nın spread farkı 20 baz puan artarak 766 baz puana yükselirken, Romanya'nınki de 765 baz puana kadar çıktı.
Bloomberg'ün son verilerine göre Türkiye'nin 5 yıllık CDS tahvillerinin ABD Hazine tahvilleri ile arasındaki spread farkı dün 512 baz puana kadar çıktı. Türk CDS'lerinin spreadi geçen senenin aynı gününde sadece 230 baz puan seviyesindeydi. ABD'nin geçen senenin aynı günündeki 5 yıllık CDS tahvillerinin spread farkı ise 15 baz puan civarındaydı. Küresel piyasaların sert kayıplar verdiği Kara Ekimde ise Türk CDS tahvillerinin spread farkı 300 baz puandan 850 baz puan seviyesine kadar fırlamıştı.
Teğet geçmeyen ülkelerin bile riski daha düşük
İşin ilginç tarafı ise krizin teğet geçip geçmediği tartışılan Türkiye'nin CDS spreadlerinin, krizin asıl merkezi olan ülkelerden ve bir çok gelişmekte olan piyasanın CDS spreadlerinden bile oldukça fazla olması. Yani Türkiye, krizin en fazla vurduğu ABD ve Avrupa ülkeleri ile bir dönem kardeş piyasa kabul edildiği Brezilya'dan bile çok daha riskli görünüyor. Dün itibariyle İngiliz CDS'lerinin spreadi 175, ABD'nin 94, Brezilya'nın ise 393.5 baz puan oldu. Dün Japonya'nın CDS spreadi 120.7 baz puan, Almanya'nın 77.5 baz puan oldu. İzlanda'dan sonra iflasın eşiğinde olduğu iddia edilen İrlanda ile İngiltere'nin spread farkı 175, Fransa'nın 84.5, İtalya'nın ise 198.4 baz puan olarak gerçekleşti. Türkiye ise bu resimde 512 baz puanlık spread farkı ile sigorta maliyeti en yüksek, yani en riskli piyasa oldu.
Körfez'de bankacılık merkezli risk büyüyor
Markit'in verilerine göre Ocak ayında CDS tahvillerinin spread farklarında en fazla açılma yaşayan yani riski en fazla artan ülke yüzde 95'lik artışla spread farkı 330'a çıkan Güney Afrika olmuştu. Türkiye'nin riski ise ocak ayında yüzde 73 daha artmış ve spread farkı 378 baz puana kadar ulaşmıştı. Ocak sonundan bu haftaya kadar ise Türk CDS tahvillerinin spread farkı bir 100 puandan fazla fırladı.
13 Şubat tarihinde Brezilya için bu rakam 372 baz puan, IMF ile geçen sene 25.5 milyar dolarlık bir yardım fonu için anlaşan ve son dönemde para birimi forintteki sert kan kaybı ile dikkat çeken Macaristan içinse 530 baz puan oldu.
Bloomberg ve Deutsche Bank verilerine göre Güney Kore'ye ait CDS tahvillerinin spread farkı 375 baz puan, Meksika'nın 410 baz puan, Polonya'nın 380 baz puan, Rusya'nın ise 735 baz puan oldu. Gelişmekte olan piyasalar arasında Türk CDS tahvillerinden daha fazla spread farkı yapan ise sadece Ukrayna ve Venezüella'ya ait tahviller oldu.
Ukrayna'nın spread farkı 3216, Venezüella'nınki ise 2581 baz puan oldu.
17 Aralık'ta kredi derecelendirme kuruluşu Fitch'in bankacılık sektörüne ilişkin kredi notlarında indirime gittiği Körfez ülkelerinin riski de artıyor. Ancak spread farklarındaki artışa rağmen bu ülkeler yine daha yüksek spread farkına sahip olan Türkiye'den daha az riskli görünüyor.
CMA Datavision'ın verilerine göre Moody's'in ay başında ülke kredi notunu istikrarlıdan negatife düşürdüğü Bahreyn'in CDS'lerinin spread farkı 23 Ocak tarihinde 474 baz puanla Körfez ülkeleri arasında rekor kırdı. Abu Dabi'nin CDS spreadleri ise aynı tarihlerde 283 ile en yüksek seviyesine çıktı. Katar ve Suudi Arabistan'ın spread farkları ise 278 ila 267 baz puan civarında gerçekleşti