[COLOR="#000000"]TÜRKÇEDE KISALTMA KULLANIMI

Kısaltma; bir sözcüğün, terimin veya özel adın, içerdiği damgalardan biri veya birkaçı ile daha kısa olarak anlatılması ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmalarla ilgili kurallar şunlardır:

---
1. Kuruluş, ülke, betik, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her sözcüğün ilk damgasının büyük olarak yazılmasıyla yapılır:
TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri); KB (Kutadgu Bilig); TD (Türk Dili), TK (Türk Kültürü), TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi); B (batı), D (doğu), G (güney), K (kuzey); GB (güneybatı), GD (güneydoğu), KB (kuzeybatı), KD (kuzeydoğu) vb.

Ancak kimi zaman sözcüklerin, özellikle son sözcüğün birkaç damgasının kısaltmaya alındığı da görülür. Kimi zaman da aradaki sözcüklerden hiç damga alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın usta kalabilmesi için yeni bir sözcük oluşturma amacı güdülür:
BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi), İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği), TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi) vb.

Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmalarının dışında büyük damgalarla yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

---
2. Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır: m (metre), mm (milimetre), cm (santimetre), km (kilometre), g (gram), kg (kilogram), l (litre), hl (hektolitre), mg (miligram), m² (metrekare), cm² (santimetrekare) vb.

---
3. Kuruluş, betik, dergi ve yön adlarıyla ölçülerin dışında kalan sözcük veya sözcük öbeklerinin kısaltılmasında, ilk harfle birlikte sözcüğü oluşturan ana damgalar göz önüne alınır. Kısaltılan sözcük veya sözcük öbeği; özel ad, san veya rütbe ise ilk damga büyük; özel olmayan ad ise ilk damga küçük olur:
Alm. (Almanca), İng. (İngilizce), Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), Güniz Sok. (Güniz Sokağı), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General); sf. (sıfat), haz. (hazırlayan), çev. (çeviren), ed. (edebiyat), fiz. (fizik), kim. (kimya) vb.

Kısaltmalara Gelen Ekler

* Küçük damgalarla yapılan kısaltmalara getirilen eklerde sözcüğün okunuşu töz alınır:
cm’yi, kg’dan, mm’den, kr.un.

* Büyük damgalarla yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son damgasının okunuşu töz alınır:
BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin vb.

Ancak kısaltması büyük damgalarla yapılmasına karşın bir sözcük gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu töz alınır:
ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya vb.

UYARI: Numara sözünün kısaltması da sözcük gibi okunduğundan getirilecek olan ek okunuşa göre getirilecektir:
No.lu, No.suz

* Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, sözcüğün veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:
vb.leri, Alm.dan, İng.yi; cm³e (santimetreküpe), m²ye (metrekareye), 64ten (altı üssü dörtten) vb.

* Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman okunuşta sert ses yumuşatılmaz:
AGİK’in (AGİĞ’in değil), CMUK’un (CMUĞ’un değil), RTÜK’e (RTÜĞ’e değil), TÜBİTAK’ın (TÜBİTAĞ’ın değil) vb.

Ancak birlik sözcüğüyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması doğaldır:
ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE), FİSKOBİRLİK’in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN) vb.