Tübitak 4006 Bilim Fuarı Proje Hazırlama Basamakları

PROJE HAZIRLAYAN SEVGİLİ ÖĞRENCİLER;
– TÜBİTAK Bilim Fuarları’na proje hazırlamak için bilimsel yöntemi iyi anlayarak uygulamak gerekir. Bu durumda, TÜBİTAK Bilim Fuarları için proje hazırlayacak bir öğrencinin ’Bilimsel Yöntem nedir?’ sorusunun yanıtını bilmesi gerekir
-Bilimsel yöntem, araştırma projelerinde kullanılan, birbirini takip eden bilimsel adımlardan oluşan ve sorulan sorulara yanıtlar bulduran yöntemdir. ’Soru, araştırma, hipotez, deney,sonuç ve değerlendirme’ basamaklarından oluşur. Bilimsel yöntem basamaklarını adım adım geçtiğinizde projenizi tamamlamış olacaksınız. Bu nedenle bilimsel yöntem, proje boyunca size yardımcı olacak gerekli bir araçtır.
-TÜBİTAK Bilim Fuarları’nda araştırma ve geliştirme projelerine de yer verilmektedir. Bu tür projelerde bir problemi çözecek ya da bir işi daha iyi yapacak bir maket/model/alet geliştirilir ve denenir.
-Projenize ilgi duyduğunuz bir konu belirleyerek başlayabilirsiniz.Uğraşmaktan hoşlanacağınız her alanda proje üretebilirsiniz. TÜBİTAK Bilim Fuarları için hazırlayacağınız projenin konusunu matematik, fizik, kimya, biyoloji, tıp, teknoloji,astronomi, mühendislik, müzik, dilbilim, beden eğitimi, ekoloji,sosyoloji, psikoloji gibi temel alanlardan veya disiplinler arası sahalardan seçebilirsiniz. Arabalar, giysiler, kozmetik,bilgisayar oyunları, teknolojik oyuncaklar gibi akla gelen tüm konular birer proje konusu olabilir.Konuyu belirlerken araştırma sorularını da belirlemeniz gerekir

PROJE KONUSU BULMAK
-Projenize ilgi duyduğunuz bir konu belirleyerek başlayabilirsiniz.Uğraşmaktan hoşlanacağınız her alanda proje üretebilirsiniz.TÜBİTAK Bilim Fuarları için hazırlayacağınız projenin konusunu matematik, fizik, kimya, biyoloji, tıp, teknoloji, astronomi, mühendislik, müzik, dilbilim, beden eğitimi, ekoloji, sosyoloji, psikoloji gibi temel alanlardan veya disiplinler arası sahalardan seçebilirsiniz. Arabalar, giysiler, kozmetik,
bilgisayar oyunları, teknolojik oyuncaklar gibi akla gelen tüm konular birer proje konusu olabilir.
Konuyu belirlerken araştırma sorularını da belirlemeniz gerekir.
-Araştırma sorusu olarak şu örnekler verilebilir: İnci nasıl oluşur? Kalp nasıl çalışır? Neden bazı kuşlar göç eder? Küresel ısınma nasıl oluşur? Limon neden küflenir? Mantarlar bitki midir? Neden arabaların şekilleri birbirine benzer? Neden bazı ağaçların yaprakları sonbahar geldiğinde dökülürken bazılarınınki dökülmez? Orta Anadolu Bölgesi’nde yetişen bitkilerdeki çinko eksikliğinin nedeni nedir? Günümüzde kanser hastalığına yakalanan insanların sayısındaki artışın olası sebepleri nelerdir? Pestisitler zirai mücadelede nasıl ve neden kullanılır? vb.
-Araştırma soruları, konuyu araştırırken ortaya çıkabileceği gibi en baştan da seçilebilir. Konunuzu kitaplardan, çeşitli kaynaklardan ve internetten araştırabilirsiniz. Konu ile ilgili uzmanlardan da bilgi ve destek alabilirsiniz. Seçtiğiniz konuyla
ilgili merak ettiğiniz bir soru belirlediyseniz sonraki adıma geçebilirsiniz.

ARAŞTIRMA YAPMAK
-Belirlediğiniz konuyu ve soruyu araştırmaya hazır mısınız? Sorunuzu cevaplamak için konuyla ilgili mevcut bilgileri araştırmaya başlamalısınız. Bu sırada bir araştırma planı yaparak daha sistemli bir şekilde ilerleyebilirsiniz. Konuyla ilgili yazılı,
sözlü ya da görsel her türlü materyali kaynak olarak kullanabilirsiniz.
-Kitap, dergi, ansiklopedi, broşür, internet, film,
ses kaydı, fotoğraf, resim ve afiş gibi kaynaklar bulabilirsiniz. Araştırmanız sırasında konuyla ilgili uzmanlarla görüşebilir, üniversiteler, müzeler, laboratuvarlar, ******at bahçeleri, tıp merkezleri, botanik bahçeleri vb. kurum ve kuruluşlara
gidebilir, fen ve teknoloji, teknoloji ve tasarım gibi derslerin öğretmenlerinden destek isteyebilirsiniz.

HİPOTEZ KURMAK
-Belirlediğiniz konu ve soruyla ilgili çeşitli kaynaklardan yararlanarak araştırma yaptınız ve bilgi edindiniz. Şimdi bu bilgiler ışığında ne yapmak istediğinizi yani projenizin amacını belirlemelisiniz.
Amaç, proje tamamlandığında elde edilmek istenen sonucun tanımlanmasıdır. Projelerin genelde tek bir amacı vardır. Amacı yazmak hipotezi kurmayı sağlar. Hipotez araştırma sorunuzun cevabına dair yaptığınız tahmindir.
-Hipotez, deney sonucunda olması beklenen durum
ya da durumlardır. Size yapmayı planladığınız gözlem, test ve deney çalışmalarınızda rehberlik edecektir. ’Eğer hava soğuk olursa ağaçlar yapraklarını döker.’ gibi bir hipoteziniz varsa
deneyinizi bu düşünceyi ispatlamak üzerine kurarsınız. ’Eğer yeterince yağmur yağmazsa bitkilerde çinko eksikliği olur.’ gibi bir hipotezin doğruluğunu çeşitli deneylerle test etmeniz
gerekir. ’Arabaların benzer şekilde yapılmaları aerodinamik olarak gereklidir.’ hipotezinde de deney için aerodinamik yapıları test etmeniz gerekir.

DENEY VE GÖZLEM ZAMANI
-Hipotezinizi sınamak ve tahminlerinizin doğru olup olmadığını anlamak için bir deney tasarlamanız, gözlem ve analizler yapmanız gereklidir. Tasarladığınız deneyi kontrollü olarak yapın. Sonucu etkileyecek koşullardan birini değiştirip diğerlerini sabit tutarak yapılan deneylere ’kontrollü deney’ denir.Bir hipotezi test etmeye başlamadan önce, ’deney grubu’,
’kontrol grubu’, ’bağımlı değişken’ ve ’bağımsız değişken’ kavramlarını anlamanız gerekir.
Örneğin, mıknatısların bitkilerin büyümesinde ne kadar etkili olduğunu araştırıyorsanız bir grup bitkiyi mıknatısla birlikte incelerken bir grup bitkiyi mıknatıssız bir ortamda incelemelisiniz.
Böylece mıknatıs kullanılan grup ’deney grubu’, diğeri ’kontrol grubu’ olur. Aynı süre içinde iki grubun bitki gelişimi incelendiğinde, mıknatısların bitki gelişimini ne derece etkilediği anlaşılabilir.
Deney grubunda değiştirilebilen ve etkisi olduğu düşünülen değişken, ’bağımsız değişken’dir. Bu değişken bilim insanları/ proje yapan tarafından istenilen şekilde seçildiği ve istenildiğinde
değiştirilebildiği için bu adı almıştır. Örneğin bitki
deneyinde mıknatıs bağımsız değişkendir.
’Bağımlı değişken’ ise, deneylerde bağımsız değişkenlere bağlı olarak değişen materyaldir ve ölçülebilir. Hipotez, ’Mıknatıslı ortamda bitkiler daha hızlı gelişir.’ şeklinde olursa yapılacak
deneyle mıknatısa bağlı olarak bitkilerdeki gelişim ölçülmeye çalışılır. Burada bitkilerin gelişimini nasıl ölçeceğinizi düşünmeniz gerekecektir. Eğer gelişimin ölçütü olarak bitki boyu belirlenirse bağımlı değişken bitkinin boyu olacaktır.
-Deneye başlamadan önce amacı, hipotezi, bağımsız değişkeni ve diğer değişkenleri bir kere daha gözden geçirmelisiniz. Her şey tamam mı? Deney tüm kurallara uygun mu? İhtiyacınız olan tüm araç gereç ve malzemelere erişim sağlanabiliyor
mu? Deneyinizin süresi fuara yetişecek şekilde mi
veya yetişecek şekilde ayarlanabilir mi? Deney için yukarıda sorulan soruların ve benzerlerinin yanıtlarını verilebiliyorsanız deney zamanı gelmiş demektir. Zamanı en etkin şekilde kullanarak
deneye başlayabilirsiniz. Deneyinizi uygun ve geçerli bir şekilde yapmak için bir faktörü değiştirirken diğer tüm koşulları aynı tutmalısınız. Deneyinizde elde ettiğiniz sonuçların kesinliğinden emin olmak için deneyinizi birkaç sefer tekrarlamalısınız.

VERİ TOPLAMA,
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
-Deney sırasında kesin bilgiler toplanmalıdır. Bu bilgilere ’veri’ denir. Pek çok deneyde veri, sayılardan oluşur ve bağımlı değişkenin değişimini yansıtır. Örneğin, bir deneyde suyun sıcaklığının her on dakikada bir okunup değerlerin kaydedilmesi ya da mıknatıs deneyinde bitkinin boyunda oluşan değişimin eşit zaman aralıklarında ölçülerek kaydedilmesi veri toplamaktır. Ne kadar çok veri elde ederseniz hipotezinizi
destekleme veya çürütme yolunda o kadar iyi çalışmış olursunuz.Verinin çokluğu deneyi en doğru sonuca yaklaştırır. Hipotezinizin doğru mu yanlış mı olduğunu belirlemek için deneyiniz sırasında ve sonunda kaydettiğiniz verileri analiz etmelisiniz. Araştırmanızın sonuçları ortaya çıktıktan sonra edindiğiniz bilgiler doğrultusunda bazı kararlara varabilirsiniz. Bulgular hipotezinizi doğrulamıyorsa, bu deneyinizin yanlış olduğu anlamına gelmez, hipotezinizi gözden geçirmeniz gerektiğini gösterir. Bilim insanları çoğunlukla hipotezlerinin yanlış olduğu sonucuna ulaşırlar. Böyle durumlarda araştırmaya baştan başlayarak yeni bir hipotez oluştururlar. Hipotezlerinin doğru olduğu sonucuna ulaşırlarsa da bu defa başka bir yoldan bu sonucu sınamaları gerekebilir. Yapacağınız analizler ile elde ettiğiniz sonuçları proje raporu hazırlayarak sunuma hazır hale getirmelisiniz. Açıklamalarınızda şekiller, grafikler, çizimler ve tabloları kullanmak raporunuzun daha kolay anlaşılmasını sağlayacaktır.

PROJE POSTERİ HAZIRLAMA
-TÜBİTAK Bilim Fuarları projelerinin sunumunda poster kullanmalısınız.
Bir anlamda bütün projenin özeti olan ve projenin
yapılış aşamalarını anlatan bu poster, projenin başarılı olup olmadığının da göstergesidir. Aşağıda bir poster örneği verilmiştir. Poster bütün projeyi tanıttığı için iyi düzenlenmeli, görenleri projeyi okumaya teşvik edici özelliklere sahip olmalıdır.
Karışık ve özen gösterilmemiş izlenimi veren posterler, projenin de anlaşılamamasına neden olacaktır. Projenin ziyaretçiler tarafından beğenilmesi posterin düzenine ve anlaşılırlığına bağlıdır.
-Poster üç ana panelden oluşmalıdır. Aşağıda verilen örnekte olduğu gibi, ilk panel deney öncesi hazırlıkları, orta panel deney sürecini, son panel de deney sonrasını açıklamalıdır. İlk panele projenin özeti, üzerinde düşünülen araştırma sorusu veya problem, kurulan hipotez ve yapılan araştırmalar yazılmalıdır. İkinci panelde, projenin adı, kullanılan materyaller, uygulanan işlemler ve yapılan analizler yer almalıdır. Son kısımda sonuçlar ve değerlendirme bulunmalıdır. Buraya ayrıca, gelecek çalışmalar için öneriler ve yapılması beklenen çalışmalar da yazılabilir.
Projenin adı projeyi en iyi şekilde anlatmalı, proje hakkında bir fikir vermelidir. Yazı karakteri de ara başlık ve içerik yazılarından daha büyük olmalıdır. Projenin yazı karakterini de kolay okunacak büyüklükte seçmek gerekir. Yazının siyah
renkte olmasının okumayı kolaylaştıracağı unutulmamalıdır.
Yazılar, posterin önünde duracak herkesin okuyabileceği şekilde olmalıdır. Posterde fotoğraflar kullanılacaksa boyutlarının
20cm x 25cm ile 12cm x 18cm olmasına daha büyük
veya daha küçük olmamasına dikkat edilmelidir.

DİKKAT ETMENİZ GEREKENLER
1.Reklamlarda veya medyada bilimsel deney
olarak sunulan sonuçlar her zaman gerçeği
bütünüyle yansıtmayabilir ve doğru sonuçların
elde edilmesi çok hassas ve pahalı araçları
gerektirebilir. Dolayısıyla proje fikrinizin
gerçekleştirilebilir olmasına dikkat etmeniz
gerekir.
2. Öğretmeninizle iletişim halinde çalışmaya ve onun önerilerini dikkate almaya özen gösterin.
3. Projenize başlamak için son anı beklemeyin,zamanı etkili kullanın.
4. Yeterli bilgi içermeksizin sadece göze hoş gelen sunumların izleyicileri etkilemeyeceğini ve onlara bir katkıda bulunmayacağını aklınızdan çıkarmayın.
5. Projenizde eğer deney/gözlem yapıyorsanız,deney/gözlem sonuçlarını, hipoteze uyumlu hale getirmek için değiştirmeyin.
6. Kendi projenizde kendiniz çalışın. İhtiyaç duyduğunuzda yardım alın ama bunun sınırlı olmasına dikkat edin.
7. Kendi üretkenliğinizi kullanın.
8. Yaşınıza, sınıfınıza ve bilgi düzeyinize uygun projeler seçin.
9. Sizi ilgilendiren, çalışırken hoşlanacağınız konuları tercih edin. Yeni bilgiler öğrenmeye açık olun.

ÖRNEK PROJE
1. Emre’nin Konuyu Belirlemesi
Emre’nin, çok sevdiği, naylondan yapılmış bir montu vardır.Emre bu montunu hava durumuna bakmadan giymektedir.Çok soğuk bir günde yine bu montunu giymek isterken annesi uyarır:’Beş farklı montun var. Neden yünlü olanı giymiyorsun? Bu naylon mont seni üşütür!’ Emre annesinin söylediklerini kabul etmek istemez. Aklına şu soru takılır. ’Yünlü kumaş diğer kumaşlardan daha mı sıcak tutar?’ Kumaşlar konusunu araştırıp aklındaki soruyu bir TÜBİTAK Bilim Fuarı projesine dönüştürmek ister.

2. Emre’nin Konuyu Araştırması
Emre kütüphaneden ve fen bilgisi öğretmeninin gösterdiği kitaplardan değişik tiplerde kumaşlar hakkında bilgi edinir. Ayrıca babasının tanıdığı bir tekstil uzmanına gider, ona sorular sorarak konu hakkında bilgi edinir. Önerilen kaynaklara
internetten de ulaşır ve konu hakkında geniş bir araştırma yapar. Değişik özelliklerde pek çok farklı kumaş olduğunun farkına vararak içlerinden en çok kullanılan beş tanesini seçer
3. Emre’nin Amacı
Emre’nin deneyinin amacı, seçtiği beş tip kumaştan hangisinin vücut ısısını daha iyi muhafaza ettiğini ve soğuktan daha iyi koruduğunu bulmaktır. Burada değişik kumaş çeşitlerinden sadece, montlarında kullanılan beş tanesini inceleyecektir. Aslında gözlemlemek istediği; yünlü kumaşların ısıyı
diğerlerinden daha uzun süre tutup tutmadığıdır
4. Emre’nin Hipotezi
Emre öğretmenine danışarak hipotezini şöyle kurar: ’Yünlü kumaşlar ısıyı diğer kumaşlardan daha uzun süre tutabilir
5. Emre’nin Kontrol Değişkeni
Emre’nin amacı, yünlü kumaşların diğerlerine göre ısıyı daha uzun süre tutup tutmadığının gösterilmesidir. Bunu anlamak için beş cam su bardağının her birini farklı bir çeşit kumaşla kaplar. Bardakların içine aynı derecede ısıtılmış, eşit miktarda su koyar. Kontrol değişkeni olarak altıncı bir cam su bardağı alarak onun içine de diğerleriyle aynı sıcaklıkta ve aynı miktarda su koyar. Belirli zamanlarda termometreyle bardaklardaki suyun sıcaklığını ölçerek hangi kumaşla kaplı olan suyun, kumaşla kaplanmayan bardaktaki suya göre daha geç soğuduğunu kontrol eder. Böylece hem kumaşla kaplı bardakları birbirleriyle karşılaştıracak hem de kumaş kaplı olanla olmayanı karşılaştırma imkânı bulacaktır.
6. Emre’nin Bağımsız Değişkenleri
Kumaş çeşitleri değiştirilebilir olduğundan bağımsız değişkendir. Deney sırasında Emre bu değişkeni kontrol edip istediği gibi değiştirme imkânına sahiptir. Deneyin başlangıcında bardak çeşitlerinin, her bardaktaki su miktarının ve ısısının aynı olması; sadece bardakların sarıldığı kumaşların farklı olması gerekmektedir. Çünkü burada tek bağımsız değişken kumaş çeşididir.

7. Emre’nin Bağımlı Değişkeni
Suyun sıcaklığı Emre’nin bağımlı değişkenidir. Suyun sıcaklığı deneyin başında ölçülerek ısının bütün bardaklarda aynı olduğu doğrulanmalıdır. Böylece suyun sıcaklığının azalıp azalmamasının, sadece kumaşın ısıyı tutma kabiliyetine bağlı olması sağlanacaktır. Suyun sıcaklığı ölçülebildiğinden iyi bir bağımlı değişkendir. Aynı zamanda bu ölçümler karşılaştırılabilir değerlerdir ve ölçülerdeki değişim yalnızca kumaş çeşidine
bağlıdır.

8. Emre’nin Deneyi
Emre beş değişik çeşitte kumaş parçasını aynı ölçülerde keser ve uygun bir yapıştırıcıyla aynı özellikteki bardakları teker teker kaplar. Kumaşlar naylon, yünlü, polyester, kot ve polyester- naylon karışımı olmak üzere beş çeşittir. Emre kontroliçin, altıncı bardağı kumaşla kaplamaz. Her bardağın içine 50 C’ye kadar ısıtılmış su koyar. Bütün bardakların %75’inin dolu olmasına özen gösterir. Bu işlemden sonra, bardaklardaki
suların sıcaklığını 10 dakikada bir termometreyle ölçer ve kaydeder. Bu arada, deneyin yapıldığı ortamın sıcaklığı 18 C’dir. Emre bu sıcaklığa ulaşan bardaklarda ölçmeyi sona erdirir. En hızlı soğuyanın kontrol bardağındaki su olduğunu gözlemler. Yün kumaş sarılı bardaktaki suyun ise diğerlerinden daha geç soğuduğunu gözlemler.

9. Emre’nin Deney Sonuçları
Emre, deney sonunda yün kumaş kaplı bardakta bulunan suyun daha geç soğuduğunu keşfetmiştir. Böylece yün kumaş kaplı bardağın ısıyı daha iyi koruduğu anlaşılmıştır. Diğer kumaş çeşitleriyle kaplı bardaklar da, ısıyı kaplı olmayan bardaktan daha iyi korumuş ve suyu birbirlerinden farklı zamanlarda soğutmuşlardır. Emre bardakları suyu en geç soğutandan en erken soğutana doğru, yani kumaşları ısıyı en iyi tutandan en kötü tutana doğru sıralamıştır.

10. Emre’nin Vardığı Sonuç
Emre yaptığı deney sonucunda, yünlü kumaşların, ısıyı tutmakta diğer kumaş çeşitlerinden daha başarılı olduğu sonucuna varmıştır.

11. Emre’nin Proje Sunumu
Emre yaptığı deneyi ve sonuçlarını bilimsel yöntemin tüm aşamalarını göstererek uygun bir düzenlemeyle sunar. Sunumu için posterini belirlenen özelliklerde hazırlar ve projesini gerektiği şekilde anlatır.

DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
1.Her konudan proje yapabilirsiniz.En fazla 3 kişi katılabilir.Tavsiye edilen kişi sayısı ise 2 kişidir.
2.Proje konuları ders müfredatından olabileceği gibi ilgi duyduğunuz bir konu da olabilir.
3.Konuların bilimsel olması ve bir soru etrafında toplanması yeterlidir.
4.Proje konularınız genelde bir sorunun cevabı şeklinde olmalıdır.
5.Projenizin konusu ve ismi bir soru cümlesi olabilir.Örnek :Kola neden zararlıdır? Uzayda hayat var mıdır? Devrede lambanın parlaklığını neler etkiler? vb
6.Belirlediğiniz konuyu rehber öğretmeninizle paylaşınız.
7.Konunuzu sürekli olarak sergi tarihine kadar güncelleyebilirsiniz.
8.Konunuzu internet ortamından araştırarak , bilgilere ulaşabilir ,resimler ve maketler hazırlayabilirsiniz.
9.Sergi sırasında sizlerden ilgi çekici bir pano hazırlamanız istenecektir.Panonuz gelen misafirlerin ilgisi çekmesi önemlidir.Panonuzda yazılar büyük okunaklı , resimler ise ilgi çekici olmalıdır. İstediğiniz renkte A4 kağıdı veya fon karton kullanabilirsiniz.
10.Konuyla ilgili sunularınız 3-5 dakika arasında olmalıdır.Sunulara hoş geldiniz cümlesiyle başlamak güzel olacaktır.Ardından sunumunuzu yapabilirsiniz.Sunum sırasında sorulacak her türlü soruya bilgileriniz ölçüsünde cevap vermeniz gerekmektedir.
11.Masa üzerinde hazırlayacağınız maketler , afiş çalışmaları , deney düzenekleri bulunabilir.
12.Konularınız belirledikten sonra hazırladığınız resimleri , yazıları , maketleri öğretmenlerinize danıştıktan sonra çıktı alınız.
13. 15 Nisan tarihine kadar sunumlarınızı ve çalışmalarınızı tamamlayınız.Sunumunuzu unutmamak ve rahat hazırlanmak amacıyla not ediniz ve sürekli olarak çalışarak güncelleyiniz.
14. 1 Mayıstan itibaren sunum masaları hazırlanacaktır.Programınızı ona göre yapınız.
15.Panonun örneği örnek olarak hazırlanıp sizlere sunulacaktır.
16.Sunularınız öğretmenlerinize anlatarak ve tekrar ederek geliştiriniz.
16. Pano olarak renkli hale getireceğiniz sert mukavva kağıt veya benzeri malzemeler kullanabilirsiniz.

1 Gözlemlerin ve ölçüm sonuçlarını yazılarak kaydedilmelidir.
2 Proje raporunda gereksiz uzatmalar ve tekrarlar olmamalıdır.
3 Raporunuzun olabildiğince kısa ve öz olması gerekir.
4 Çalışmalarınız ile ilgili ne fazla ne de eksik yazmamaya gayret ediniz ve gerek yazım gerekse içerik olarak raporunuzun hazırlanmasına çok özen gösteriniz.
Yaptığınız çalışmanın raporunuz aracılığı ile değerlendirileceğini hiçbir zaman aklınızdan çıkarmayınız.
Proje raporunuz bilimsel bir çalışmanın ürünüdür. Bu rapor bir problemi ortaya koyup, problemin çözümü için gerekli ve geçerli verilerin neler olduğunu ileri sürüp tartışabilir veya problemi ortaya koyduktan sonra onun çözümü için izlenen yolu ve elde edilen verilerin değerlendirilmesi ile ulaşılan sonuçları ortaya koyabilir. Rapor başka araştırmacıların ulaştıkları sonuçlar ile ilgili fikirler de içerebilir.
Proje raporu başkaları tarafından ulaşılan sonuçların geçerliliğini, çelişkilerini ve başarısızlıklarını ortaya koyup yapılması gereken yeni çalışmaları önerebilir.
Proje raporunuzu mutlaka aşağıdaki sıraya uyarak yazınız. Bu sıralamaya, proje raporlarının standart olması için, kesinlikle uyunuz.

Proje raporu yazım sırası:

1. 1. Proje Adı:
   

1. 2. Projenin Amacı:
   

1. 3. Giriş:
   

1. 4. Yöntem:
   

1. 5. bulgu ve yorum
   

1. 6. Sonuçlar ve Tartışma:
   

1. 7. TEŞEKKÜR
   

1. 8. Kaynaklar:
   

Açıklamalar

1. Proje Adı: Projenizi tek bir cümle şeklinde, kısa ve öz olarak, okuyana proje çalışması hakkında fikir verecek bir ad veriniz.
   

1. Projenin Amacı: Bu kısımda proje çalışması ile neyi amaçladığınızı bir veya birkaç cümle ile açıklayınız. Uygun ise amaçlarınızı maddeler halinde sıralayınız.
   

1. Giriş: Burada proje çalışmanızın konusu ile ilgili başkalarının yaptığı çalışmalardan söz ediniz. Bu çalışmayı niçin yaptığınızı ve hangi ihtiyacı karşılamaya yönelik olarak bu çalışmayı tasarladığınızı ve problemi anlatınız. Sizin çalışmalarınızın öteki benzer çalışmalardan ayrılan yönlerini belirtiniz. Benzer çalışmalardan nasıl yararlandığınızı ve sizin çalışmalarınızın neleri hedeflediğini açıklayınız.
   

1. Yöntem:
   

4.1. Yöntem: Bu kısımda çalışmalarınızda izlediğiniz yolu, gözlemlerinizi ve çalışmalarınızın kapsamını yazınız.
4.2. Verilerin Toplama Araçları: Deneysel çalışmalarda deney düzeneği, verilerin nasıl toplandığı açıkça anlatılmalıdır. Deney düzeneğindeki, önemli cihazlarının(ne olduğu, ölçüm aralığı, duyarlılığı vb.) kimyasal ve biyolojik malzemenin temel özellikleri belirtilmektedir. Örneğin bir voltmetre kullanılıyorsa bunun ölçme aralığı 2-220V, 3,5 basamak göstergeli, iç impedansı 10Mohm olan bir voltmetre olarak belirtilmesi, ya da optik özellikleri incelenen bir cam levhanın 25mmx10mmx1mm boyutlarında, görünür bölgedeki ışığa saydam bir cam plaka şeklinde tanımlanması uygun olacaktır. Deneylerin nerede, kimler tarafından yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve kaç kez hangi koşullar altında tekrarlandığı gibi bilgilerin az ve öz olarak verilmesi gerekir.
4.3. Verilerin Analizi: Veri çizelgeleri, grafikleri, yaptığınız analiz ve hesaplamalar bu bölümde verilmelidir.

1. Bulgular ve Yorum: Proje çalışmaları ile elde edilen sonuçlar tablolaşır, her bir tablonun altına iki paragrafta; salt bulgu ve yorum olarak girilir.
   

1. Sonuç, Tartışma ve Öneriler: Proje raporunun en önemli kısmı burasıdır. Proje çalışmanız ile elde ettiğiniz sonuçları bu kısımda yazınız. Bu sonuçlar sayısal değerler veya sözlü ifadeler olabilir. Uygunsa sayısal sonuçlarınızı çizelge ya da grafik şeklinde veriniz, analiz ve hesaplamaları gösteriniz. Geçerlilik sınırlarını belirterek sonuçlarınızı tartışınız. Sonuçlarınızı olumsuz olarak etkileyen nedenler varsa açıklayınız. Bu kısmı yazmadan önce mutlaka çalışmalarınızın amacını tekrar gözden geçiriniz ve amacınıza ne kadar ulaştığınızı belirtiniz. Konuyla ilgili önerilerinizi bu kısımda yazarak konuya ilgi duyup benzer çalışmalar yapacaklara yol gösteriniz. Burada sonuçların bir özeti yapılır, benzer çalışmaların sonuçları ile karşılaştırılır ve önerilerde bulunulur.
   

1. Teşekkür: Projenin gerçekleşmesinde finans, laboratuar ve malzeme desteği sağlayan kurum ya da kuruluşlara en sonunda bir-iki cümleyle teşekkür edilmelidir. Danışmana ve çalışma arkadaşlarına teşekkür etmek uygun değildir.
   

1. Kaynak: Bu kısımda proje çalışmanız ile ilgili olarak başvurduğunuz yazılı kaynakları, harf sırasına uygun olarak, yazar adına göre dizerek veriniz. Bir kaynağı mutlaka aşağıdaki örneklere uygun olarak yazınız.
   

Basılı yayınlarda kaynak gösterme
Amaç

1. Araştırmacının savunduğu görüşlerin doğruluğunu desteklemek
   
2. Bilgilerin kaynağını göstererek, araştırmacının kendi katkısının ne olduğunu belirtmek ve bu bilgilerin asıl sahiplerine hak ettikleri itibarı vermek
   
3. Sunulan bilgilerin doğruluk, güvenilirlik ve tarafsızlığıyla ilgili olarak okuyucuya denetim olanağı sağlamak
   
4. İlgili konularda yeni araştırma yapmak isteyenlere kaynaklar hakkında hazır bilgi sağlamak
   

KAYNAK GÖSTERIMI

1. a. Kitaplar
   

Bir kitabı dip notunda ilk kez tanıtırken, onun hakkında şu üç bilgiyi vermek gerekir: Yazar adı, Kitap başlığı ve yayım bilgileri.Doğal olarak bunlara sayfa numaraları da eklenecektir.
Yazar adı ve soyadı, kitap Başlığı, baskı sayısı, basıldığı kent: Yayınevi, yayın yılı, sayfa numarası
Örnek 1
Halil Seyidoğlu, Bilimsel Araştırma ve Yazma El kitabı, Geliştirilmiş 9. baskı, İstanbul: Güzem Yayınevi, 2003, s.35
Örnek 2 Kitabın Yazarı iki kişi ise
1Muzaffer Sencer ve Yakut Sencer, Toplumsal araştırmalarda Yönetim bilim, Ankara:TODAİE yayını, 1978, s.63 ( 1dipnot numarasıdır.)

Örnek 3 Kitap üç Yazarlı ise
7Fehmi Yavuz, Ruşen Keleş, ve Cevat Geray, Şehircilik: Sorunlar, Uygulama Politika,Ankara: SBF yayını, 1973, s.265
Örnek 4 Üçten çok yazar var ise
Yalnızca birinci yazarın adı yazılır, sonuna’ ve diğerleri’ (ya da kısaltılmış olarak’ vd.’) eklenir.
8 Mehmet Gönlübol vd., Olaylarla Türk Dış Politikası: 1919-1973, Ankara: SBF yayını, 1974, ss.45-60
Örnek 5 Yazar adı olarak bir kurum kullanılmışsa
10Devlet Planlama Teşkilatı, Yeni Strateji ile Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı, Ankara, 1973, ss.43-56
Örnek 6 Kurum ve Yazar Adı Birlikte
12 Mehnet Erbil, Türkiye’nin Turizm Potansiyeli, Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı yayını, 2004, s.15 [görüşler DPT’ye değil Erbil’e aittir.]
13 Devlet Planlama Teşkilatı (Mehmet Erbil ),Türkiye’nin Turizm Potansiyeli, Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı yayını, 2004, s.15 [görüşler Erbil’e değil DPT’ye aittir.]
Örnek 7 Yazar Adı Yok
13 Avrupa’da Dil Öğrenimi, Avrupa Dergisi, Aralık 1978, s.15
Örnek 8 Derleyen, Düzenleyen, Hazırlayan, Toplayan
18Metin Berk, fikret Görün ve Selim İlkin (der.), İktisadi Kalkınma: seçme yazılar, Ankara: ODTÜ yayını, 1966 ,s. 66
19 Ekonomik ve sosyal Etüdler Konferransı heyeti (düz.), Dış Ticaret ve Ekonomik Gelişme semineri, İstanbul, 1969
20James Theberge (ed.), Economic of Trade and Development, New York: John Wiley, 1968
21 Cahit Öztelli (haz.), Pir Sultan Abdal, türk klasikleri Dizisi, İstanbul: Milliyet Yayınları, 1971, s.95.
Örnek 9 Çok Ciltli Eserler
Tamamına başvuruluyorsa, toplam cilt sayısı belirtilir; bu bilgiler yayım iblgilerinden once verilir.Tarih olarakta yayıma başlama ve bitiş yılları yazılır:
22 Mehmet Gölübol vd., Olaylarla Türk dış Politikası, 2.cilt, Ankara:A.Ü Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını, 1987.
23Fahir Armağanoğlu,20. Yüzyıl Siyasi Tarihi,Cilt I:1919-1980, Ankara Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1991, s. 712
a. Süreli yayınlar (dergi makaleleri)
32Halil Seyidoğlu, ’Avrupa Ekonomik topluluğu ve Parasal Birleşme,’A.Ü İşletme Fakültesi Dergisi, cilt II, No.3 (Mayıs 1975),ss.

1. b. Gazeteler
   

36 Başmakale, Milliyet, 26 Haziran 2007.
37 Mustafa Aysan, ’Atatürk ve Ekonomi Politikası,’ Cumhuriyet, 18 aralık 1978, s.2.

1. c. Asiklopediler
   

38Ömer Celal Sarç,’Milli gelir,’ Ak İktisat Ansiklopedisi, Cilt 2, İstanbul: ak yayınları 1973.
39Hugh G. Cleland, ’Industrial Revolution,’ Encyclopedia Americana, Vol. II.

1. d. Sözlükler
   

40Halil Seyidoğlu, Ansiklopedik Ekonomi Terimleri Sözlüğü,Gel.3. b.,Ankara:Güzem Yayınları,2002

1. e. Internet ve Elektronik kaynak gösterme
   

Yazar Soyadı, Yazar Adının ilk Harfi.(Belge tarihi) .Belgenin başlığı.Tüm eserin başlığı (varsa).Edisyon veya dosya numarası(ilgili ise).Protokol,Adres ve erişim yolu(erişim tarihi)
Örnek 10 World Wide Web (www)
1 Yanoff, Paul, ’Special Internet Services Connections’, Computer Science,1995, http://www.w3org/hypertext/Data Source/Yabof.html, (31Temmuz 1997)
Örnek 11 Dosya Transfer Protokolü (FTP)
Bruckman, Amy. ’Approaches to managing deviant behavior in virtual communities’ April 1994.ftp://media mit.edu./pub/asb/papers/deviance-chi94text.(4 December 1997).
Örnek 12 Yazarı Belli Olmayan Siteler (Vikipedi)
Yazar Soyadı, Adı.Makalenin adı / Konu adı, son güncelleme tarihi, sayfayı ziyaret ettiğiniz tarih <www. ’’.>
Yücel, Ayşe.Botanik, 31.08.2009, 03.09.2009<http://tr.wikipedia.org/wiki/Botanik>
a) CD –ROM’lar ve Veri Tabanı kaynaklarının gösterimi
Micheluicci, J.L. (18 Şubat 1998) Market trend analysis. Business Database Plus. (CD-ROM).1993 Information Access.