Dünya ve bölge devletleri, İran - ABD arasındaki sorunun nasıl çözüleceğini büyük bir dikkatle takip etmektedir. Zira Orta Doğu’nun siyasi geleceği, güvenlik sistematiği ve jeopolitik kimliğinin, İran-ABD arasındaki ilişkilerin seyri doğrultusunda şekilleneceği açıktır. Avrasya coğrafyasında da, siyasi denklemin yapısı ve işleyiş tarzının, ABD-İran arasında ortaya çıkacak ilişki modeli çerçevesinde şekilleneceğini söylemek mümkündür. 11 Eylül sonrasında ABD'nin Irak ve Afganistan’a yerleşmesi ve Washington’un yeni Orta Doğu politikaları çerçevesinde İran'ın jeopolitik konumu, ideolojik kimliği, bölgede ve küresel sistemdeki duruşu İran’a pek çok boyutta stratejik önem yüklemektedir. Bu özellikler İran'ı, Amerika açısından, Irak ve Afganistan'dan daha önemli kılmaktadır.

Orta Asya ve Kafkasya ile geniş kara sınırları olan İran’ın bu bölgelerde Rusya merkezli bir dış politika takip etmesi, ABD'nin bölgedeki siyasi alanını daraltmaktadır. Bu nedenle ABD’nin, Orta Asya ve Kafkasya'da İran sorununu çözmeden istediği ortamı oluşturması düşük bir ihtimal olarak gözükmektedir. Ayrıca, İran’ın Hazar Havzası ve Basra Körfezi’nde zengin petrol ve doğalgaza sahip olması ona enerji hatları bağlamında ciddi önem kazandırmaktadır. İdeolojik kimliği bakımından da, siyasal İslam söylemi ve Orta Doğu'daki İslamcı gruplar ile olan ilişkisi nedeniyle ABD'nin Orta Doğu politikasında İran'ın hayati bir yer işgal ettiği gerçektir.

İran, 11 Eylül sonrasında Orta Doğu’da başat güç hâline gelmiştir. Saddam’ın devrilmesiyle İran’ı sınırlandıran Irak ortadan kalkmış ve yerini Tahran’ın fazlasıyla etkin olduğu bir Irak almıştır. Keza, İran Afganistan’daki Taliban rejimini de kendi milli güvenliğine tehdit olarak görmüştür. Taliban devrilmiş ve onun yerine İran’ın dostları iktidara gelmiştir. Ayrıca Filistin’de Hamas güçlenmiş ve Lübnan’da İran destekli Hizbullah belirleyici güç haline gelmiştir. Bu süreçte Mısır bölgesel etkinliğini yitirerek içine kapanırken Suudiler Arap dünyasındaki liderlik yarışında Mısır’ın yerini almıştır. Irak’ın devreden çıkmasıyla Sünni Arap devletlerinin İran karşısında direnme gücü önemli ölçüde azalmıştır. Ayrıca İran’ın nükleer çalışmaları ve Batı’yla olan gerginliği Orta Doğu’da İran-ABD ilişkilerini keskinleştirmiş ve hassas bir noktaya taşımıştır.

Bu saydığımız sebeplerden dolayı, İran'ın, ABD'nin yeni Orta Doğu politikasında anahtar konuma sahip olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle ABD önce İran sorununu çözmek istemektedir. Bu açıdan bakıldığında iki devlet arasında ortaya çıkan ilişki modeli dünyayı da çok yakından ilgilendirmektedir.

İran-ABD ilişkilerindeki sorunun nasıl çözüleceği bilinmemektedir. Ancak görüldüğü kadarıyla, yakın zamanda ABD’den İran’a geniş çaplı bir askeri müdahale beklemek doğru olmayabilir. Çünkü ABD’nin Irak ve Afganistan’da karşılaştığı durum çerçevesinde İran’a askeri müdahalenin kendisine daha da büyük sorunlar yaratabileceğini anladığını söylemek mümkündür. ABD, Irak ve Afganistan sorununu çözmeden onlardan daha sorunlu ve karmaşık yeni bir savaş alanı yaratmak istemeyebilir. Ayrıca İran’ın nükleer görüşmelerinin sonuçlanmadığı bir safhada İran’a askeri müdahale, Irak ve Afganistan operasyonu sonucunda bölgede ve dünyada yükselen anti-Amerikanizm dalgasını daha da körükleyebilir. Böyle bir olasılık, bölgedeki radikal grupları güçlendirir ve başta El Kaide gibi ABD’nin mücadele ettiği terörist gruplar için meşru bir zemin oluşturur. Bununla da kalmayarak, İran’a askeri bir müdahale Batı dünyasındaki iç (ABD ve AB) ilişkileri de gerginleşebilir. Bu nedenle AB, Rusya ve Çin gibi dünyanın diğer büyük güçleri, İran’ın Irak ve Afganistan’ın kaderini paylaşmasını istemeyecektir. Dolayısıyla, dünya, sorunun barışçı ve diplomatik bir düzlemde çözülmesini istemektedir.