Cami ve Cemevi'nin aynı mekanda yer alması fikri yeni değil ki! Asırlardır Anadolu ve Balkanlar'da cami ve cemevi (tekke, dergah) aynı mekanda bulunuyorlar ve tarihimizde hiçbir Alevi, Bektaşi veya Sünni'nin de bundan rahatsız olduğuna şahit olmuyoruz.

Eskişehir Seyit Gazi Battal Gazi Külliyesi'nde, Kırıkkale Hasandede'de, Isparta Senirkent Uluğbey'de, Makedonya Kalkandelen Harabati Baba Dergahı'nda ve daha birçok yerde caminin yanında cem erkanı düzenlenen yerler var. Anadolu'nun çok sayıda Alevi köyünde hem cami, hem de cemevi bulşunuyor. Camiye gidip, cuma namazını kıldığı gibi, Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan akşam on iki hizmete (ceme) katılan Aleviler var. Kaldı ki bu projede her Alevi köyüne veya mahallesine camiyle birlikte cemevi yapmanın hedeflenmediği, sembolik olarak bazı büyük şehirlerde bu projenin uygulanacağı ilan edilmiş durumda.

Aslında Alevi Bektaşi kaynaklarına baktığımızda cami cemevi mekansal gerçekliğinin adab ve erkana da yansıdığını görüyoruz. Hacı Bektaş Veli'nin Makalat adlı eserinde şeriat ve tarikat kapılarında camide ve cemevinde yapılacak ibadetler yazıyor. Şeriat kapısının üçüncü makamında namaz ve oruç gibi ibadetler var. Tarikat kapısının ilk makamında pirden el alıp tövbe etmek yani; pire mürşide, dede veya babaya ikrar vermek, biat etmek var.

16. Yüzyılda bir Bektaşi dervişinin kaleme aldığı Kitab-ı Cabbar Kulu'nda Hz. Muhammed şeriat kapısının öğreticisi, Hz. Ali de tarikat kapısının öğreticisi olarak anlatılıyor. Aslında cami ve cemevini bir araya getirmek Muhammed-Ali'yi bir araya getirmek gibi birşey. Yunus Emre'nin ifadasiyle;

Devami...