Bilgi vardır, varlık bilgidir fakat bilgi varlık değildir. varlık arınma sonrası, algılama ve idrak boyutuna ulaşır. ulaşma, bitiş nihai somuç değildir, her daim başlangıçtır. varlığın yörüngesi her tur döndüğünde anlama ulaşır, bilgi ile açar idrak ile kapatır ve sonsuz dönüş yine Onadır. Tüm dönüşlerin ona olduğu gibi.
batın olan, gizli olan, görünmeyen, her rakım ondan oluştuğu ancak onun sayısal değeri hiç olan zero, yani sıfırdır. sıfır noktası, görünmeyende hiçliktir. Onun temsilidir.

BİR , sıfırdan yansıyan ve görünen alame vücud olan tekliğin yansımasıdır. bir tek bir yansımadır. bir olarak, tek olarak yansır.vahidiyetin simgesidir. tektir, bütündür ve en büyük olandır.

İKİ, bir olarak yansımanın anlaşılması için birden yansıyan tersidir. birin anlaşılması için ters olan noktası iki olarak var olur. Dualitedir ve ilahi irade yasalarının mana bulduğu, oluş olduğu durumdur.

ÜÇ, görünmeyenin yansıması birin, mana olarak ifade etmesi için yansıyan ikiliğin anlaşılır olması ve ortanın ifade edilmesi içindir. Birin ve İkinin manasının ifade edilir olması Üçün temsilidir. Görünen ve görünmeyen arasındaki köprüdür üç. Baş ve sonun ortasıdır. Yaşam ve ölümün ortasıdır.

DÖRT güçtür, temeldir, sağlamlıktır. oluşumun ifadesidir. Görünen alemin gücünü kudretini temsil eder. Bir ve İki gücü, yansıması ise dört temelin sağlamlığının idadesidir. Alemlerin özü olan Adem kainatının yani görünür olan yansımanın düzenini temsil eder. Düzenin rakamıdır. Düzenin varlığının temsilidir.

BEŞ, oluşumun görünürdeki yansımasıdır. Gücün ile birleşmesidir. Güç ve kudretin birleşimiminden insanın oluşumudur.

ALTI, insandan yansıyan görünen alemin çokluk olarak görünmesidir. ve altı görünen ve görünmeyen alemlerin manasıdır, ifadesidir. Asıl kaynak Nurun yansıması ve görünür alemdeki kabalaşmış halidir. Hiyerarşinin temelidir. zamanın ortaya çıkışı, mekanın oluşu, zaman ve mekanda oluşan insanoğlunun yaşayışının temsilidir.

YEDİ, hiyerarşideki yay kirişinin katları, katmanlarıdır. Yedi katmanlardır. İnsanların katmanları, dünyanın katmanları, alemin katmanları olarak sıralanır.

SEKİZ, ulaşılması gereken güllük yeridir. Sekiz katmanlardan sonra hissedilecek en mükemmel formdur. Rabb'e yüzünün dönük olma halinin bir önceki durumudur. Sekiz, ulaşılacak, maddesel alemdeki en ince formlardan biridir. Çünkü katmanların dışına çıkma, madde evreninin üzerine ulaşma, Adem boyutunun, gölgenin en kısa kalınan, Nur ışığının görünme evresidir.

DOKUZ, tamamlanma öncesi arınma devresidir. İşte bu evrede insan artık biçimler levhası, levhi mahfuzun manasını kavramıştır. Dokuz, tamlık ve bütünlük oluşma evresidir. En kaygan zemindir, rikkat devridir. Çünkü yanımanın dış çeperin merkeze en yakın durumudur. Düşünce, şuur, idrak ve mana, kavramların dışına çıkma, görünenin ardındaki görünmeyenin hissedilmesi, Nurun hissedilmesi, kanatsız yok oluş, hiçlik durumudur.

ON, tamamlanmadır. Başlangıç, bir tur dönme, yörüngenin bütünlemesi ve tamamlanmadır. İnsan kendi çapında, döngüyü tamamlamadığı sürece, tamamlanamayacaktır. Tamamlanma ise bir tur dönüştür ve Adem kainatının merkezine ulaşmadır. On hem başlangıç hem sondur. Orada hem heplik, hem hiçlik kavramı mevcuttur. En kutsal olan dönüşümün, tamamlanmadır.

Kainatta her makro varlık kendi etrafında, çekim alanında olduğunun etrafında ve en büyük çekim alanının olduğu, bağlı bulunduğu varlık etrafında döner.
Kainatta her mikro varlık ( atom ve atomaltı partiküller) çekirdek etrafında ve kendi etraflarında dönerler.
İnsanın da bir yörüngesi vardır ancak bunu gözle göremez.
Her insanın yay genişliğinde bir yörüngesi vardır, tam tur döner, döngüyü tamamladığında, yine başa döner ve yine döner. Her dönüş bir farkındalık sıçraması yaratır.
Her insan, çekim alanına dahil olduğu güçlü çekim alanının etrafında döner ve dahil olduğu dünya ile birlikte dünyanın etrafında, güneşin etrafında ve galaksinin etrafında döner.
Önemli olan husus, insanın çekim alanına girdiği 'şey'lerdir. O şeyler zahiri ben ise, dünyasal madde çekim alanındadır. Ve tüm dönüşü zahiri ben odaklıdır. Zahiri ben odaklanmasından özgürleştiği ve ruhsal ile maddesel ortaklaşa alanı dengelediği sürece ise, zahiri ben kontrol edilir.Gerçek ben'in ışığı fark edilir.
Gerçek Ben' e dönüş ise o kişinin insan-ı kamil olduğu durumu gösterir. Bu ulaşılacak insani boyuttaki en zengin, en ulvi, en Rabb'ine yakın olduğu durumdur. Sonunda tüm dönüşler Onadır.
Her sayının kendi içinde sonsuzluğu mevcuttur.

KIRK ise, madde aleminin gücü ile, tamamlanma sayısının (ON) çarpılması ile elde edilir. Sonsuz aşamalardan geçen, kırklara karışan, kırkı bütünleyen insan O'na döner, yani Adem olur, Adem-i kainattır. Kainatın sırrını çözmüştür ve Nuru yüreği ile görmüştür. Ok merkeze ulaşmıştır, arkasında kirişi bırakarak. Bunu yaşayanlar, dünya üzerine gelen ermişler, peygamberler, ululardır. Aşkı arayıp, daha sonra ulaşanlardır.
Sıfırdan ona kadar olan sayıların sonsuz yansımasının kırk ile sonlandırılması Bektaşilikte kapılar olarak yorumlanır.
Her kapının iki yönü mevcuttur; görünen ve görünmeyen, anlaşılan ve anlaşılmayan tarafı. Bazıları her ikisine de vakıf olur, bazıları birine, bazıları da arada kalır, arafta kaybolur, manalar ve kavramlar denizinde boğulur. Eş koşanlar, şirk koşanlar, küfrde olanlar manalar denizinde boğulanlardır.


kaynak: Hacı Bektaş Veli kitabı (yazar Kevser Yerlitaş)