Bu memleket, dünyanın beklemediği, asla ümit etmediği bir müstesna mevcudiyetin yüksek tecellisine, yüksek sahna oldu. Bu sahna 7 bin senelik en aşağı bir Türk beşiğidir. Beşiğin içindeki çocuk, tabiatın yağmurlarıyla yıkandı. O çocuk tabiatın şimşeklerinden, yıldırımlarından, kasırgalarından evvela korkar gibi oldu; sonra onlara alıştı; onları tabiatın babası tanıdı, onların oğlu oldu. Bir gün o tabiat çocuğu tabiat oldu, şimşek, yıldırım, güneş oldu. Türk oldu. Türk budur, yıldırımdır, kasırgadır, dünyayı aydınlatan güneştir.

Öz Türkçesi :
Bu ülke, yeryüzünün beklemediği, asla ummadığı bir eşsiz varlığın yüksek yansımasına, yüksek düzlem oldu. Bu düzlem, en az 7 bin yıllık bir Türk beşiğidir. Beşiğin içindeki çocuk, doğanın yağmurlarıyla yıkandı. O çocuk doğanın şimşeklerinden, yıldırımlarından, kasırgalarından önce korkar gibi oldu sonra onlara alıştı. Onları doğanın babası tanıdı; onların oğlu oldu. Bir gün o doğa çocuğu doğa oldu; şimşek, yıldırım, güneş oldu. Türk oldu. Türk budur; yıldırımdır, kasırgadır, dünyayı aydınlatan güneştir.

“Milli his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması milli hissin inkişafında başlıca müessirdir. Türk dili dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil şuurla işlensin. Ülkesini, yüksek istiklalini kurtarmasını bilen Türk milleti dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.”

Öz Türkçesi :
“Ulusal duygu ile dil arasındaki bağ çok güçlüdür. Dilin ulusal ve varsıl olması ulusal duygunun gelişiminde başlıca etkendir. Türk Dili dillerin en varsıllarındandır; yeter ki bu dil bilinçle işlensin. Ülkesini, yüksek bağımsızlığını kurtarmasını bilen Türk ulusu dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.”

“Din, milliyetin bir parçasıdır! Ancak taassubun milletleri ümmet haline düşüreceğini unutmamalıdır!”

Öz Türkçesi :
“Din, ulusluğun bir parçasıdır! Ancak bağnazlığın ulusları ümmet durumuna düşüreceğini unutmamalıdır!”

"Malik bulunduğum bütün nukut (nakitler) ve hisse senetleriyle Çankaya'daki menkul ve gayrimenkul emvalimi Cumhuriyet Halk Partisi'ne atideki şartlarla terk ve vasiyet ediyorum:
1- Nukut ve hisse senetleri, şimdiki gibi, İş Bankası tarafından nemalandırılacaktır.
2- Her seneki nemadan, bana nispetleri şerefi mahfuz kaldıkça, yaşadıkları müddetçe, Makbule'ye ayda bin, Afet'e 800, Sabiha Gökçen'e 600, Ülkü'ye 200 lira ve Rukiye ile Nebile'ye şimdiki yüzer lira verilecektir.
3 - Sabiha Gökçen'e bir ev de alınabilecek ayrıca para verilecektir.
4- Makbule'nin yaşadığı müddetçe Çankaya'da oturduğu ev de emrinde kalacaktır.
5- İsmet İnönü'nün çocuklarına yüksek tahsillerini ikmal için muhtaç oldukları yardım yapılacaktır.
6- Her sene nemadan mütebaki miktar yarı yarıya, Türk Tarih ve Dil Kurumları'na tahsis edilecektir."

Atatürk, Cumhuriyet'in 10. Yıl Söylevi taslağında yer alan bu bölümü, Genel Yazmanı Hikmet Bayur'un bu söylemin ölümü çağrıştırdığını ve ulusa veda anlamı içerdiğini söyleyerek kaldırılmasını rica etmesi üzerine söylevden çıkarmıştır. Ancak yine Ata'dan bir anı olarak kalan bu yazı bize, gerçek Atatürkçülerin Atatürk'ün unutulmasına yol açılmaması için çalışması gerektiğini, Atatürk'ün sevgi ve nefretlerini hiç unutmamaları gerektiğini göstermesi açısından da önemlidir.
"Bu söylediklerim hakikat olduğu gün sizden ve bütün medeni beşeriyetten dileğim şudur : Beni hatırlayınız."
Öz Türkçesi :
Bu söylediklerim gerçek olduğu gün sizden ve bütün uygar insanlıktan dileğim şudur : Beni anımsayınız."

"Vatandaşa karşı devletin vazifeleri. Bu vazifelerin mahiyetleri tetkik olunursa şöyle bir sıra yapılabilir : A- Memleket içinde, asayişi, adaleti tesis ve idame ederek vatandaşların her nevi hürriyetini masun bulundurmak. Bu harici siyaset ve münasebetleri, iyi idare ederek ve dahilde her nevi müdafaa kuvvetlerini, daima hazır bulundurarak, milletin istiklalini emin ve nafiz bulundurmak."

Öz Türkçesi :
"Yurttaşa karşı devletin görevleri. Bu görevlerin nitelikleri incelenirse şöyle bir sıralama yapılabilir : A- Ülke içinde asayişi, adaleti kurup sürdürerek yurttaşların her tür özgürlüğünü dokunulmaz bulundurmak. Bu dışsal siyaset ve ilişkileri, iyi yöneterek ve içerde her tür savunma güçlerini sürekli hazır bulundurarak ulusun bağımsızlığını güvenilir ve etkin bulundurmak.

"Biz; memleket halkı efrat ve muhtelif sınıf mensuplarının yekdiğerine yardımlarını, aynı kıymet ve mahiyette görürüz. Hepsinin menfaatlerinin aynı derecede ve aynı müsavvetperverlik hissi ile teminine çalışmak isteriz. Bu tarz, milletin refahı devlet bünyesinin tarsini için daha muvafık olduğu kanaatindeyiz. Bizim nazarımızda çiftçi, çoban, amele, sanatkar, asker, doktor, velhasıl herhangi bir içtimai müessesede faal bir vatandaşın hak, menfaat ve hürriyeti müsavidir."


Öz Türkçesi :
"Biz ülke halkı bireyleri ve çeşitli sınıf üyelerinin birinin öbürüne yardımlarını, aynı değer ve nitelikte görürüz. Tümünün çıkarlarının aynı derecede ve aynı eşitlik sever duyguyla sağlamaya çalışmak isteriz. Bu biçimin ulusun gönenci, devlet bünyesinin sağlamlaştırılması için daha uygun olduğu kanısındayız. Bizim gözümüzde tarımcı, çoban, amele, sanatçı, süer, sağaltman kısacası herhangi bir toplumsal kurumdaki etkin bir yurttaşın halk, çıkar ve özgürlüğü eşittir.