AKP'nin yaptırdığı kamuoyu araştırmalarında, “Evet” oylarının oranı yüzde 57...
Ak Parti’nin son yaptırdığı ve Bakanlar Kurulu’nda konuşulan kamu oy u araştırmalarında, “Evet” oy larının oranı yüzde 57... Polmark yöneticilerinden Aydın’a göre , Anayasa Mahkemesi’nin kararının “evet”i garantilediğini, çünkü insanların rahatladığını söylüyor
Meclis kulisi vuvuzela sesiyle inliyor. Genel Kurul’da dışişleri yasasıyla ilgili kıran kırana bir kavga sürerken, hemen dışarıdaki kulislerde herkesin asıl derdi dünya kupası maçı. Sıra sıra ekranların önüne dizilmiş İspanya-Almanya maçını izliyor...
Oysa yaklaşık bir saat önce ise, yine aynı ekranların önünde çıt çıkarmadan Anayasa Mahkemesi kararını bekliyorlardı. Karar açıklanmadan kısa bir süre önce, AK Parti kulisinde sonucun ‘müspet’ olduğu bilgisi kulaktan kulağa yayılmaya başladı. Hafif bir rahatlama oldu. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç kararı açıkladığında, alkışlayanlar bile vardı...
Gerçekten de ‘orta yol’ denilen formül, hükümet açısından hiç de fena değil. Gece b oy unca AK Partili bakan ve parti yöneticilerinin nabzını tutuyorum. Hükümet sonuçtan memnun referandum konusunda da beklediğimden çok daha rahat.
Kuliste devlet bakanları Faruk Çelik ve Hayati Yazıcı’ya rastlıyorum. Gece geç saatte herkes gibi soğuk karpuz yiyorlar. Faruk Çelik, referandumda AK Parti’nin ‘En az yüzde 55 alacağı’ iddiasında.
Bakanlar arasında ‘Aman memnun olduğumuzu çok belli etmeyelim’ yönünde bir konsensüs var. Hepsi söze ‘Anayasa Mahkemesi’nin davaya esastan bakmış olması son derece yanlıştır...’ diye başlıyor. Ancak bunu söylerken ağızlar kulaklarda. Adalet Bakanı Sadullah Ergin’i bile son derece keyifli görüyorum...
“Evet”ten kaçabilirdi ama...
‘Neden bu neşe?’ derseniz yanıt ‘derin AK Parti’de gizli. ‘Derin’den kastım, Bakanlar Kurulu’ndaki raporlar, kamu oy u araştırmaları ve genç ve dinamik bir ekip tarafından hazırlanan ve bu hafta son şekli verilen referandum kampanya stratejileri...
Özetle AK Parti’nin son yaptırdığı ve salı günkü Bakanlar Kurulu’nda da konuşulan kamu oy u araştırmalarında referandumda ‘Evet’ diyeceklerin sayısı % 57. Saadet ve AK Parti seçmeninin tümü, MHP seçmeninin % 40’ı ve PKK engelini aşıp sandığa gitme şansı bulurlarsa BDP’nin % 60’ından ‘Evet’ bekliyorlar.
İnsanlar zaten herhangi bir ‘değişim’ seçeneğine, detaya, ıcığına cıcığına fazla bakmadan olumlu yaklaşma eğilimindeler. Anayasa Mahkemesi kararı ‘Evet’çilerin elini güçlendiriyor.
Konuştuğum hükümet kaynakları, ağustos için planlanan yaygın bir seçim kampanyasından söz ediyor. Ramazan ayında, sadece Tayyip Erdoğan değil bütün bakanların il il miting yaptığı, hükümetin tüm gücüyle asıldığı bir kampanya...
Hükümete kamu oy u araştırmaları yapan Pollmark şirketinin genç kurucularından Ertan Aydın, mahkeme kararının ‘Evet’i nasıl garantilediğini şöyle açıklıyor: ‘Anayasa Mahkemesi filtresinden çıkan, devletin akreditasyonundan geçen bir karardan söz ediyoruz. Gerilimli bir durum olsa devlet refleksi güçlü insanlar ‘Evet’ten kaçabilirdi. Oysa bu karar, ‘Acaba hükümet bir maceraya mı giriyor?’ ya da ‘Kutuplaşma mı olacak?’ endişesi olan insanları rahatlatır. AK Parti seçmeninde de güçlü devlet refleksi olanların endişeleri giderilmiş oluyor. Güvenle evet oy u verilebilir algısı oluşacak. ‘Ak Parti’nin kendi yargısını oluşturmaya yönelik’ bir paket yerine ‘Türkiye’nin demokratikleşmesi için bir paket’ denebilecek.
Muhalefet için risk var
Aydın, iyi İngilizce konuşan, Harvard doktoralı bir isim. Analizleri ilginç. Ancak kendisine CHP’nin bu seçimi bir ‘demokrasi oy laması’ndan çıkarıp ‘Tayyip Erdoğan’a Evet mi Hayır mı?’ referandumuna çevirmeyi planladıklarını, Kemal Kılıçdaroğlu’nun bu algıyı yaratabilmesi durumunda hükümetin işinin hiç de kolay olmadığını hatırlatıyorum.
‘Ancak bu strateji muhalefet için ciddi bir risk’ diyor Aydın, ‘Evet böyle bir koalisyon oluşturulmaya çalışılıyor. Ama AK Parti bunu lehine çevirip karşısında ikinci bir ‘Erdoğan koalisyonu’ oluşabilir. İnsanlara ‘Tayyip Erdoğan hakkında genel olarak ne düşünüyorsunuz’ diye sorulduğunda, % 58 ‘olumlu’ diyor. Ak Parti’ye oy vermeyenlerde bile ‘Hakkını teslim edelim ülkeye büyük şeyler yaptı’ diye düşünenler var.
Bütün bunlar doğruysa, 12 Eylül’de çıkacak bir ‘Evet’ oy u, hem Tayyip Erdoğan’ın elini güçlendirmiş, hem de CHP lideri Kılıçdaroğlu’na 2011 genel seçimleri öncesinde hak etmediği bir eksi getirmiş olacak.
İşte mahkeme kararının ardından Ankara kulislerinde konuşulanlar böyle...
REFERANDUMDA 3 CEPHE VAR
Referandum öncesinde partilerin görüşleri ve oy potansiyelleri nasıl?
Seçim hazırlığını başlatan AKP tepkili olsa da sıkıntılı görünmüyor. Nitekim Çiçek karar için 'olumlu' dedi. Beklediğini alamayan CHP 'hayır'dan vazgeçmedi * MHP 'hayır'cı mitingler için program yaptı bile. SP ve BBP de 'evet'çi. DP ve DSP kararsız, BDP b oy kotçu. İki cephenin de yüzde 50'ye yakın oy potansiyeli var.
AKP karara kızgın ama seçim meydanına hazır
AKP kurmaylarının büyük bölümü Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararını eleştirse de 12 Eylül’de yapılacak referandum için hazırlıklar şimdiden başladı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, kararın ardından parti kurmaylarıyla bir araya gelerek referandum için yol haritası belirleme çalışmalarına başladı. AKP , ‘evet’ oy larını artırmak için bu değişikliğe neden ihtiyaç duyduklarını kamu oy una anlatacak. Bunun için kitapçık hazırlayacak olan AKP , bakanlar, parti yöneticileri ve milletvekillerinden oluşan ekipler oluşturacak. Bu ekipler yedi bölgeye dağılarak sahada propaganda yapacak.
‘Seçim tarihi değişmeyecek’
AKP ’de Anayasa Mahkemesi’nin kararına yönelik eleştirilerse dün de devam etti.
AKP Grup Başkanvekili Suat Kılıç: Anayasa Mahkemesi hukuku ihlal etti, Anayasa’yı çiğneyip geçti. Mahkemenin Anayasa’nın 148. maddesine göre, esastan denetim yapma yetkisi yoktur. Mahkeme onaylanması mümkün olmayan yanlış bir kararın altına imzasını k oy du. Halk adına halkçılık yaptığı iddiasında olanların, halka demokrasi ve özgürlük vaat eden bir anayasa paketi karşısında ‘hayır’ oy larıyla çıkmak gibi bir tercihte bulunmaları, kendileri açısından çok ağır bir bunalım yaratacaktır. Referandum, ‘AK Parti’ye evet, hayır’ referandumu olmayacak çetelerle birlikte yaşamaya ‘evet’ mi, ‘hayır’ mı referandumu olacak. Bu referandum, erken seçim getirmeyecektir.
‘Mahkeme şansı kaçırdı’
Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün: Anayasa Mahkemesi’nin şekil dışında denetim yapamayacağı Anayasa’da kesin çizgilerle belirtilmiştir. Mahkeme ise bu düzenlemenin dışına çıktı. Değiştirilmesi teklif edilemez maddeler yönünden denetim yapılmaya çalışılmıştır. Anayasa’da böyle bir denetim öngörülmüyor. Parlamentonun değiştirilmesi teklif edilemez maddeler konusunda hassasiyet gösterdiği ve göstereceği zaten Anayasa’da peşinen kabul edilmiştir. Parlamentonun bu konuda yanlış yapabileceği var sayılmamıştır. 550 kişinin yanlış yapma ihtimali 10-11 kişinin yanlış yapma ihtimalinden daha fazla değildir. Dolayısıyla ‘Parlamento yanlış yapar, 550 kişi, 4-5 siyasi parti grubu kamu oy u önünde bu kadar açık yapılan tartışmalar yanlışa yol açar, sonra 10 kişi gelir bu yanlışı düzeltir’ diye bir kabul olmamıştır. Anayasa Mahkemesi önceden yapılmış olan bazı yanlışları düzeltme fırsatına, şansına sahipti bu şansı iyi kullanamadı diye düşünüyorum.
Devlet Bakanı Faruk Çelik: “Karar maalesef kuvvetler ayrılığı sisteminin üzerinde oldu. Siyasi olarak baktığımızda ise kötünün iyisi bir karar bizim için.”
AKP Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Çelik: Hukukun üstünlüğü kavramının öncelikle Anayasa Mahkemesi tarafından gözetilmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi’nin üzerinde başka bir mahkeme yok, temyize gidilmesi söz konusu değil. Anayasa Mahkemesi’nin üzerinde olan bir mahkeme var. O da halkın vicdan mahkemesidir. O mahkemeye şimdi müracaat zamanıdır ve o mahkeme de ümit ediyorum ki gereken kararı verecektir.
‘Yeni mahkeme’ önerisi
AKP Ankara Milletvekili Haluk Özdalga: Anayasa’yı ihlal etmekte ısrar eden bir Anayasa Mahkemesi var. Anayasa Mahkemesi’nin bu tuhaf ve çelişkili tutumu, hukuki anlamda ciddiye alınacak hiçbir yönü bulunmayan hükümler tesis etmesine de neden olmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin bu yaklaşımı, hukuk devleti ilkelerinin değil, ideolojik bağnazlığın sonucudur. Bu noktada TBMM’ye de önemli görevler düşmektedir. TBMM’nin, ihtiyaç duyulduğunda, yeterli oy çokluğu ile yapacağı bir Anayasa değişikliği ile tamamen yeni bir Anayasa Mahkemesi yapısı oluşturmak ve yasanın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla, mevcut Anayasa Mahkemesi’ni feshetmek yetkisine sahip olduğu unutulmamalıdır.
Çiçek kararı çok beğendi
Anayasa Mahkemesi’nin kararı konusunda AKP ’den tek sıradışı değerlendirme Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek’ten geldi.
Nijerya’daki D-8 zirvesine katılan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e eşlik eden Çiçek, başkent Abuja’da gazetecilerin soruları üzerine Anayasa Mahkemesi’nin kararını son derece olumlu bulduğunu söyledi. Çiçek, Anayasa değişikliğini en iyi şekliyle TBMM’den çıkardıklarını savunarak “Kararı fevkalade olumlu buluyorum. Anayasa değişikliği paketi bu haliyle de çok iyi” diye konuştu.
Çiçek, referandumun 12 Eylül’de yapılacağını hatırlatarak, “Ben de gidip ‘evet’ oy u kullanacağım” dedi.
Kılıçdaroğlu ‘Hayırda hayır var’ diye yola çıktı
Anayasa Mahkemesi’nin anayasa paketindeki kritik bazı düzenlemeleri iptal etmesi CHP’nin tavrında bir değişikliğe yol açmadı. “Verilen karar Anayasa Mahkemesi’nin geçmişte vermiş olduğu kararların bir izdüşümüdür” diyen CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu referandumdaki tavırlarını “Hayırda hayır vardır” diyerek açıkladı.
Kılıçdaroğlu, şu mesajları verdi:
KARARLARIN İZDÜŞÜMÜ: Verilen karar Anayasa Mahkemesi’nin geçmişte vermiş olduğu kararların bir izdüşümüdür. Anayasa Mahkemesi geçmişteki içtihatlarına bağlı kalarak bir karar vermiştir. İkinci önemli nokta, karar pek çok çevrede doğal olarak tartışılmıştır, tartışılmaya da devam edecektir. Biz Anayasa Mahkemesi’nin kararlarının bağlayıcılığına inanan bir siyasal partiyiz. Ve bu tartışmaların da demokrasi kültürümüze, hukuk kültürümüze önemli katkılar yaptığına inanan bir siyasal partiyiz.
YARGIÇ HAKKINI VERMELİ: Anayasa Mahkemesi’nin aldığı kararlara saygı göstereceğiz, onlara inanacağız. Ama Mahkeme’nin almış olduğu kararın demokratik hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü ilkesine dayanarak aldığının da altının özenle çizilmesi gerekiyor. Yani Anayasa’nın değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek maddelerine aykırılık nedeniyle bu kararı aldığının altı da özenle çizilmeli.
KARAR TATMİN ETMEDİ: Biz Anayasa Mahkemesi kararının bizi tatmin etmediğini biliyoruz. Bugün için iptal kararından sonra bile yargıç güvencesinin ve güçler ayrılığı ilkesinin tehlikede olduğunu biliyoruz.Yargının siyasallaşması toplumun ayrışmasına, toplum vicdanının kanamasına yol açar. Yapılan Anayasa değişikliği, savcıyı Adalet Bakanı’nın emrine soktu. Bu değişiklikleri uygun bulmuyoruz. O nedenle 12 Eylül’de 12 Eylül değişikliklerinin bir uzantısı olarak gördüğümüz bu Anayasa değişikliklerine ‘Hayır’ diyeceğiz. Herkesi referandumda ‘Hayır’ demeye çağırıyoruz. Halk arasında dendiği gibi ‘Hayırda hayır vardır.’
‘ AKP için güvenoyu’
CHP Genel Başkan Yardımcısı Hakkı Suha Okay “Bu referandum Anayasa değişlikleri referandumu olmayacak, bu referandum hükümetin güven oy laması olacaktır” dedi.
Bahçeli ‘Karar şaibeli’ dedi ama fikri değişmedi: Hayır
Yüksek Mahkeme’nin kararı MHP’nin tavrını değiştirmedi. Referandumu hükümet için güven oy lamasına dönüştürmeyi amaçlayan MHP, ‘Hayır Mitingleri’ne yakında başlayacak.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli her hafta iki ayrı merkezde miting yapmayı planlıyor.
Anayasa Mahkemesi’nin Anayasa değişiklik paketindeki kısmi iptal kararının ardından dün yazılı bir açıklama yapan Bahçeli, ‘Toplumsal mutabakatı olmayan, uzlaşma ile yapılmayan Anayasa değişikliği konusunda tavrımız’ bellidir” dedi.
AKP ’nin şahsi ikbal hesaplarıyla Anayasa değişikliğini zorladığını savunan Bahçeli, şunları söyledi: “ AKP ’nin siyasi ve ahlaki meşruiyeti ne kadar tartışmaya açıksa, Anayasa Mahkemesi’nin son kararı da hukuki açıdan o kadar tartışmalıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’da belirlenen çerçevenin dışına çıkarak Anayasa değişikliklerinin özüne ve esasına girmiş, yetkisini aşan siyasi bir karar vermiştir. Yürütmenin siyasi ve ahlaki meşruiyet sınırlarını ayaklar altına alması da, Anayasal yargının yetki gaspı yapması da kabul edilebilir değildir.”
Referandum sandığında ‘sekiz yıllık yıkım ve tahribatın, işsizliğin, yoksulluğun, terörle mücadelenin zafiyete uğratılmasının, PKK’nın ve etnik bölücülüğün siyasallaştırılmasının, cumhuriyetin temel değerlerinin yıkılmasını, yolsuzluk, vurgun, talanın hesabının sorulacağını iddia eden Bahçeli, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Anayasa Mahkemesi’nin hukuken şaibeli son kararının referandum sürecini sekteye uğratmayarak bu tarihi hesaplaşmayı etkilememesi bu bakımdan hayırlı olmuştur. Çok maskeli siyaset yapan Başbakan Erdoğan bu durumda sahte mağduriyet rolü oy namayacak, mazlum maskesi takarak milli iradeyi bir kere daha dolandıramayacaktır. Altmış altı gün sonra egemenliğin sahibi büyük Türk milleti konuşacak ve ülkesinin kaderine sahip çıkacaktır. Referandumda hayır sonucu çıkması AKP ’nin seçim sandığı yoluyla tasfiyesini hızlandıracak, Türkiye’de yeni ve aydınlık bir dönem başlayacaktır. MHP’nin tüm kadroları bugünden itibaren Türk milletini aydınlatmak için AKP ’nin gizli emellerine hayır kampanyası başlatmaktadır.”
‘Ayrı oylansın’ teklifi
Saadet Partisi (SP) Genel Başkanı Numan Kurtulmuş referandumda partisinin ‘evet’ oy u vereceğini açıkladı. Kurtulmuş, “Anayasalar bilgelikle, milletin ihtiyacı doğrultusunda yapılır. Gerginliği önlemek için bu yasa tasarısını halka hap gibi vermeyelim. Ola ki millet bu yasalardan bir kısmını beğenebilir. Bir kısmını beğenmeyebilir. Biz Anayasa değişikliğini yedi bölüme ayırabilir ve bu şekilde oy pusulası halinde halka referandumda sunulabiliriz” dedi.
BBP ‘evet’ cephesinde
MHP’nin ‘büyük çatı altında buluşma projesi’ içinde yer alması beklenen Büyük Birlik Partisi (BBP) Anayasa değişikliği için yapılacak referandumda MHP’yle yol ayrımına düştü. BBP Genel Başkanı Yalçın Topçu, Anayasa Mahkemesi’nin referanduma ‘balans ayarı’ yaptığını söyledi.
Topçu, referandumde ‘ AKP ’nin değil, 12 Eylül cuntasının oy lanacağı’nı savunarak partisinin de ‘evet’ oy u vereceğini açıkladı.
BDP ‘b oykot’ta kararlı
Anayasa değişikliği paketinin Meclis gündemine gelmesinden önce hükümete öneri sunan BDP ise önerilerinin kabul görmemesi üzerine, değişikliğe destek vermedi. BDP, referandumda ‘Türkiye’nin en büyük seçim b oy kotunu gerçekleştireceğini’ iddia ediyor. Referandumda seçmenlere ‘sandığa gitmeyin’ çağrısı yapmaya hazırlanan BDP, “Güneydoğu seçmeni sandığa gitmezse ‘evet’ diyecek oy lar düşer” görüşünde. Dün Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından yaşanacak süreçte partilerinin tavrının ne olacağı sorulan BDP Grup Başkanvekili Bengi Yıldız, “Bütün olarak paketin kendisine karşıyız. Bu paket bizim taleplerimizi içermediği gibi sivil bir anayasa talebini de öteliyor. Meydanlara çıkacağız, kapalı salon toplantıları yapacağız ve buralarda, ‘ AKP ’nin Kürt sorununa karşı ikiyüzlülüğünü’ anlatacağız” dedi.
DP: Referandum yapılmasın
Demokrat Parti (DP) Genel Başkanı Hüsamettin Cindoruk referandumdan vazgeçilmesini istedi.
Cindoruk’un görüşü şöyle: “Yeni metnin referanduma sunulması için yeni bir anayasa kararı daha gereklidir. Referandum çok zor bir süreçtir. Referandum sürecinde çıkacak tartışmalar halk gerginlikleri terörle mücadele için engeller teşkil edebilir. Hükümet referandumdan vazgeçmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin kararıyla yetinilmelidir.”
DSP kararını haftaya verecek
DSP değişiklik paketinin Anayasa Mahkemesi’ne gitmesi için imza vermesine rağmen, referandumda alacağı tavrı belirleyemedi. DSP Genel Sekreteri Hasan Erçelebi, “Karmakarışık bir sonuç çıktı. O nedenle ilgili kurullarımıza sunduk ve görüş bekliyoruz. Genel Başkanımız da yurtdışında. Önümüzdeki hafta Başkanlık Kurulu toplantımız var. Ardından Parti Meclisi toplantısı yaparak referandumda alacağımız tavrı belirleyeceğiz” dedi.