AKP’nin özellikle seçim dönemlerinde eleştiri konusu olan kömür yardımlarının büyüklüğü ortaya çıktı. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ), 2003 yılından bu yana yaklaşık 15,2 milyon ton kömür dağıttı. Bu miktar son 10 yılda ısınmada tüketilen toplam 54,2 milyon ton linyitin yüzde 28’ine karşılık geliyor. Hükümetin linyit sahalarını özelleştirme politikaları da fiyaskoyla sonuçlandı. Özel sektör, kendi ruhsatında bulunan ya da kamudan sözleşmelerle aldığı linyit sahalarına yatırım yapmadı. İhalelerden sonuç alınamadı.
TKİ’nin hazırladığı ’Linyitlerin Türkiye Enerji Sektöründeki Yeri (1970-2030)’ başlıklı raporda, Türkiye’nin tükettiği birincil enerji miktarı son yirmi yılda yüzde 111 artarken ülke içindeki enerji üretiminin sadece yüzde 26 artabildiğine dikkat çekildi. Rapora göre, tüketimdeki artışın sadece yüzde 10’luk bölümü yurtiçi üretimle karşılanabildi. Oysa Türkiye, 20 yıl önce birincil enerji ihtiyacının yaklaşık yarısını yerli enerji kaynaklarından sağlıyordu. Bugün ise neredeyse dörtte üçünü dışarıdan ithal etmek zorunda. Bu tablonun sonucu olarak Türkiye’nin enerji ithalat faturası da giderek kabarıyor. Son 5 yılda enerji ithalatına ödenen döviz toplam 231 milyar dolar. Bu miktar aynı dönemde yapılan toplam ithalatın yüzde 23’üne karşılık geliyor. ’Yerli enerji üretiminin toplam enerji tüketimini ne ölçüde karşılayabileceği konusu önümüzdeki yıllarda Türkiye için giderek daha yaşamsal hale gelecek’ vurgusu yapılan raporda, özetle şu değerlendirmelere yer verildi:
On yılda 15 milyon ton
. Isınma amaçlı linyit tüketimindeki artışın en önemli nedeni Bakanlar Kurulu kararları gereği, 2003 yılından itibaren TKİ Kurumu tarafından Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü ile beraber yürütülen ’Fakir Ailelere Kömür Yardımı’ faaliyetleri. 2003 yılından itibaren fakir ailelere yaklaşık 15,2 milyon ton kömür teslimatı yapıldı. Bu miktar son 10 yılda ısınmada tüketilen toplam 54,2 milyon ton linyitin yüzde 28’ine karşılık geliyor. ’Fakir Ailelere Kömür Yardımı’ kapsamındaki linyit tüketimi son yıllarda 2 milyon tonun üzerine çıktı.
. En fazla tükettiğimiz iki enerji kaynağı olan petrol ve doğalgaza ait önemli sayılabilecek rezervler bugüne kadar ortaya çıkarılamadı. Jeotermal, rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynaklar konusunda ise daha alınması gereken uzun bir yol var. Artan enerji ithal bağımlılığının azaltılmasını sağlayabilecek en önemli yerli kaynak mevcut kömür rezervleri.
. Kömür ithalatındaki artış son on yılda yüzde 106 oranında. 2012 yılında kömür ithalatı bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 24 artış göstererek 30 milyon ton düzeyine yükseldi.
. Yerli linyit sektörü, özellikle son 20 yılda yeni kapasite yaratmakta zorlanıyor. Bu dönemde işletmeye alınabilmiş linyit üretim projesi sayısı parmakla sayılabilecek kadar az.
. Linyit sektörü, öncelikle, elindeki mevcut linyit varlığının ne kadarının ve aynı zamanda hangi kısımlarının ’teknik ve ekonomik bakımdan kazanılabilir’ ’rezerv’ olduğu bilgisine sahip değil. Bu bilgiyi sürekli ve dinamik olarak sağlayacak ve enerji sektörünün kullanımına sunabilecek kurumsal yapılar noktasında bir zaafiyetin olduğu açık.
Hatalı yatırım kararları
. Kamu sektöründe, kömür üretimine ilişkin detay mühendislik projelerinin gerektirdiği insan kaynağının yanında mevcut altyapıların da giderek ortadan kalktığı ve söz konusu yapıların yerine özel sektör alanında da yetkin ve uluslararası alanda kabul edilebilirliği olan yeni yapıların oluşturulamadığı gözleniyor. Durum böyleyken, genellikle bu alanın piyasada resmi ya da gayri resmi hizmet vermekte olan, ancak yetkinliği tartışmalı kişi ya da şirketlere kaldığı gözlenmekte olup, bu yapıdaki zafiyetler sıklıkla hatalı yatırım kararlarına yol açmaktadır.
Özel sektör yatırım yapmıyor
. Linyit sektörünün mevcut talep karşısında gereken arzı sağlayamamasının diğer bir nedeni ise, politik-ekonomik bir tercih olarak kamunun bu alanda yatırım yapmasının sınırlandırıldığı bir ortamda yatırımları yapması beklenilen özel sektörün bu alana yatırım yapma konusunda son derece çekingen davranmasıdır. Linyit rezervlerinin yüzde 92,5’ini elinde bulunduran kamu kuruluşları tarafından özel sektörün yatırım yapmasına yönelik geliştirilen tüm modellere karşın özel sektör firmaları tarafından linyit sektörüne ilişkin yatırımlar bir türlü gerçekleştirilememektedir.
. Sektördeki üretim artışının kaynağı çok büyük oranda kamu kuruluşlarıdır... Özel sektörün doğrudan tüketicisini kendisi bularak piyasaya yönelik geniş ölçekli üretim yatırımları bulunmamaktadır. Özel sektör, kendi ruhsatında bulunan ya da kamudan sözleşmelerle aldığı linyit sahalarına arzu edilen ölçekte yatırımları bugüne dek gerçekleştirememiştir.
İhalelerden sonuç alınamadı
. Kamu kurumlarının kendi ruhsatlarındaki linyit sahalarından özel sektör eliyle linyit üretimi yapılabilmesine ilişkin olarak yapılan pek çok ihaleden henüz beklenen sonuç alınamadı. Kömür işletme yatırımları istenilen düzeyde gerçekleşmedi.
. Yerli linyitlerin 15-20 yıl sonra Türkiye’nin enerji talebinin yüzde 10’unu dahi karşılayamayacak bir noktaya gelmesi riski ciddi olarak mevcut.
17 Eylül 2013
Cumhuriyet.com
AKP'nin özelleştirme fiyaskosu
Benim Siyasetim İnsan Sevgisidir.
Pir Zöhre Ana
Alevi Türküleri - Alevi Haber -Alevi Köyleri - Alevi Ünlüler
Pir Zöhre Ana
Alevi Türküleri - Alevi Haber -Alevi Köyleri - Alevi Ünlüler