Alıntı: Türklerin dinlerle diyalogları:

Tu-Kiular, daha doğrusu Türükler, yani bu adi taşıyacak ilk Türklerin halefleri Uygurlar, Moğolistan’ı terkedip daha güneyde, Turfan ve Tuen-Huang vahalarına sığındıklarında (840), eskiden beri Türk olan bölgeler Moğollar tarafından işgal edilmiş ve Türklerin ister istemez batıya doğru göçmeleri kaçınılmaz olmuştu. (…

İran ve Bizans kalelerinin berisinde, uygarlaşma yolunu tutmuş göçebe devletler mirası, az çok sürekli olarak yayılıyordu. Bunlara cağın bütün dini sistemleri, ezcümle Manihaizm, Hristiyanlik, Nasturilik, Budhism, Mazdahism hatta Judaism çağrıda bulunuyordu.

Türkler, çeşitli din dairelerine adapte olmuşlardı. Ancak İslam dairesinde Anadolu’yu yurt edinmişler, yerleşik hayata geçmek için, (belki de kentlileşmek), Türk tarihini tümüyle değiştirecek ilk adimi, bu dinin savaşçı unsuru olmakla atmışlardı.

Türkler, VIII. yy.dan X. yy’a kadar İslam’a ihtidalarda bulunmuşlar, fakat bu dine gerçek manada ihtidaları oldukça yavaş seyretmiştir. (…

Selçuklular döneminde Anadolu’da bazı yeni kent ve kasabalar kurulmuşsa da asil büyük merkezler, Konya, Sivas, Erzurum… eskiden beri tanınan kentlerdi. Bu kentlerin halkı, İslamiyet'i kabul ederek Türkleşmiş görünen Anadolu’nun yerlisi mühtedilerle kendi dinlerini koruyan Rum ve Ermenilerden ve ayrıca bunlar gibi öğelerden oluşuyordu. Anadolu’da İslami görünen kitleler bunlarla oluşturuldu. Türkler, karsılaştıkları bu unsurları kimi zaman zorla İslamlaştırdılar, kimi zaman bu halklara, Bizans’tan devreden Arap ve Acem yakınlaşmaları ile bunları İslamlaşmış görmekte gecikmediler.

Günümüzde nüfusu Müslüman olan hiç bir ülkede, İslam Türkiye’deki kadar sorulara, anlaşmazlıklara ve hurafelere bu kadar açık değildir. Müezzinler, cüppeli cüppesiz camii hocaları, ilahiyatçılar televizyonlarda bir fiil konuşturuluyor, büyük çoğunluğu popüler kültürün en çok tercih edilen kahramanları oluyorlar. Bu ülkenin gazete köselerinde "su günah, bu günah değil, şöyle yapmak haramdır, bir şey olmaz helaldir, aman öyle değil! Çarpılırsınız!“… gibi cümleler okumak/duymak çok normal. Ülkemizde İlahiyatın, böylesine ciddiyetsiz metotlarla algılanılması, "bilir kişilere“ İslam'ın temel ıstılahlarının bu kadar tekrarlarla sorulması dahi, Türkler'in İslamla kurdukları diyalogların ve bağın ne kadar zayıf olduğunu göstermektedir.