SİYASİ PARTİLERİN ETKİLERİ BAKIMINDAN:


1945 yılına kadar CHP’nin tek parti rejimiyle gelinmiştir.
1924 “ Terakkiperver” ve 1930 “Serbest Cumhuriyet Fırkası” denemelerinde muhafazakar ve dinci fikirler ve karşı devrimci odaklar saklandıkları yerden siyasi hayata çıkmışlardır.

CUMHURİYET HALK PARTİSİ:
Türkiye’de gericiliği anlatırken, bazıları CHP’nin bu başlık altında olmasını garipseyebilir. Ancak ilk gerici- karşı devrimci tavizler TBMM’de CHP tarafından verilmiştir.
1949: İlkokul programlarına ihtiyari din dersleri konmuştur.
1949: İmam Hatip kursları açılmıştır.
1950: Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması kanununun birinci maddesi değiştirilmiş, Mart ayında 19 türbe açılmıştır.
1950. Din adamlarının idaresi tekrar diyanet işlerine verilmiştir.
1950: İlahiyat Fakültesi açılmasına karar verilmiştir.

1945- 1950 arasında çok partili hayata geçişin etkisiyle CHP de oy kaygısından hareketle bir çok taviz vermiş fakat yine de bu cenah tarafından “Dinsiz Parti” ithamından kurtulamamıştır.

MİLLİ KALKINMA PARTİSİ:
Çok partili rejim 1945 yılında bu partinin kurulmasıyla başlamıştır. Dış politika sahasında “İslam Birliği-Şark Federasyonu” projesinin gerçekleşmesini istemiştir. Kurucularına göre, CHP komünizme yakın esasları benimsemiştir.

SOSYAL ADALET PARTİSİ:
1946 yılında kurulmuştur. “Dünya Müslümanları Birliğini” amaç olarak belirlemiştir.

ÇİFTÇİ KÖYLÜ PARTİSİ:
1946 yılında kurulmuştur. Kuruluş tüzüğünde “ananelere bağlılığı” dile getirmiştir.

ARITMA KORUMA PARTİSİ:-ARK:
1946 yılında kuruldu. Dinci siyasi bir parti olduğunu tüzüğünün birinci maddesinde açıklamıştır.

İSLAM KORUMA PARTİSİ:
1946 yılında kurulmuştur. Amacının İslamın yükselmesi, kuvvet kazanması, dayanışması olduğunu açıklamıştır.

TÜRK MUHAFAZAKAR PARTİSİ:
1947 yılında kurulmuştur. Parti programında İslami esaslar hakimdir.

MİLLET PARTİSİ:
1948 yılında Demokrat Parti’den ayrılan ve dini reform isteyen bir gurup tarafından kurulmuştur. Ana programının 8. maddesinde: “Parti din müesseselerine ve milli ananelere hürmetkardır.”

TOPRAK, EMLAK VE SERBEST TEŞEBBÜS PARTİSİ:
1949 yılında kurulmuştur. “Münevver dindarlığı” destekleyeceğini, dini cemiyetlerin serbestliğini ve teşkilatlanmasını programında göstermiştir.

DEMOKRAT PARTİ:
Görünüşte Atatürkçü liderler tarafından kurulmuş olan bu parti; İslamcı fikirleri, muhalefetteyken 1949 yılında topladığı ikici kurultayında dile getirmiştir. DP’nin daha İslamcı davranışları 1950 yılında iktidarı elde ettikten sonra görülecektir.

Bu yazı Tarık Zafer Tunaya'nın "İslamcılık Cereyanı" kitabından alıntılarla derlenmiştir.