![[Resim: borsa_yabanci_dusus_5.jpg]](http://www.bigpara.com/i/55big/borsa_yabanci_dusus_5.jpg)
Bu soruya cevap vermeden size “finans konusunda yazılmış” bazı sıra dışı metinlerden örnekler vereceğim.
Yiğit BULUT / REFERANS GAZETESİ
Bu “alıntılar” sonrası yeniden soracağım; Türkiye krize girer mi?
Evet bakalım ne demişler “finans-fizikçileri”...
“...Cennet Bahçesi veya kara kutu. Laplace her parçacığın yeri ve hızını bilmesi durumunda kozmosun geleceğini tahmin edebileceğini öne sürdü. Yirminci yüzyılda fizikçiler kuantum teorisi ve bir ölçüde de kaos teorisi sonucunda bu hoş hayali terk ederek, dünyayı bir kara kutu şeklinde değerlendirmeyi öğrendiler. Kutuya giren ve çıkanları görebilir fakat içinde ne olup bittiğini bilemeyiz. Sadece A girdisinin Z çıkışını verme olasılığı hakkında sonuç çıkarabiliriz... Derinlemesine anlaşılması, kuantum mekaniğinin paradokslarının anlaşılmasından daha zor görünen kişisel ve toplumsal bir psikolojidir... Önsezi rüyaların esasıdır... Mikroskopik yerine makroskopik, determinist yerine stokastik bir yaklaşım daha verimli olabilir. Sıcaklık Curie noktası denen belli bir değerin üzerine çıktığında mıknatıs özelliği kaybolur... Fiyat grafiklerinin rastgele süreçlerle tasvir edilmesi grafiklerin mantıksız ve gelişigüzel olduğu anlamına gelmez. Bunlar bize yalnızca tahmin edilemez olduklarını söyler. İngilizcede rastgele anlamında kullanılan “at random” ortaçağ Fransızcası bir tabirden -Ã random- uyarlanmıştır. Bu terim, atın binicinin kendisini ne kontrol edebildiği ne de gideceği yönü tahmin edebildiği bir şekilde vahşice koşması anlamına gelir...”
Bu noktada duralım ve soralım; “Türkiye kesin krize girecek” diyenler acaba “yukarıda bahsedilen” detaylardan ne kadar haberdar!
Hatırlayın; 2001 krizi öncesinde televizyonlarda “hiçbirşey olmayacak” diyenler ve dolardaki son dalgalanmalarda “2 YTL kesin” diyenler, sonrasında “olanları” algılamakta oldukça zorlanmışlardı. Finans piyasalarında kural kesin; “doğrusal düşünenler” her zaman kaybederler...
Sevgili dostlar, “finans konusunda” yazılmış aykırı metinleri alıntılar ile sorgulamaya devam edelim;
“...Şans, Basit veya Karmaşık... Modern olasılık teorisi kurucularından Rus matematikçisi Andrei Nikolaevich Kolmogorov “Olasılık teorisinin epistemolojik değeri kolektif ve büyük ölçekli değerlendirildiğinde şans algılamasının rastgele olmayan bir düzen oluşturması gerçeğine dayanır” der... Matematikçiler tarafından da onaylanan büyük sayılar yasasının bize dikte ettiği sonuçtur bu. “Eğer rastlantısal bir olay yeteri kadar tekrar edilirse sonuçların ortalaması beklenen değere doğru yakınsar... Çok sıradan rastlantısal bir olayda bile oldukça karmaşık bir yapı ortaya çıkabilir. Kitapta görüleceği gibi, standart teoriler daha basit olan uysal biçimi kabul ederler. Çok sayıda kanıt, piyasaların çok daha hırçın ve ürkütücü olduğunu gösterir...”
Bu alıntı sonrası yeniden soralım; 2001 ve 2008’de olanların “ortak özellikleri” neler? Olaylar aynı şekilde tekrar mı edecek? Dolardaki veya borsadaki dalgalanmalar “nasıl” şekillenecek?
Sevgili dostlar, bir daha soruyorum; “Türkiye kesin krize girecek” diyenler, buna “ABD’deki ünlü profesörler de dahil” acaba ne kadar “haklı” olabilirler! Doğrusal olmayan veya başka bir deyişle “determinizmin” işlemediği bir dünyada “nasıl bu kadar” kesinlik sağlayabilirler...
Sonuç: Onlar öyle diyor ben de “dünya piyasalarının en kötü olduğu günden beri” aynı şeyi iddia ediyorum; en kötüsü geride kaldı! Hatırlayın; Ocak başına kadar sıkın dişinizi demiştim, işte son 15 gündür “finans piyasaları” dahil “algılama” daha bir olumlu!
Son söz: Karamsarlar “kesin” olamazlar! “O dedi, bu dedi” diye “kesin kötü” olacak diye bir şey yok! Doğrusal düşünmeyelim! Ve en önemlisi bilerek “karamsar” olanların tuzaklarına düşmeyelim. Bunu söyleyenin de “ben olduğumu” yani “2007 Kasım’dan beri küresel büzüşme geliyor” diyen biri olduğunu unutmayalım!
