Cumhuriyet 29.05.2009

[COLOR="red"]KIBRIS’TA PETROL GERGİNLİĞİ

ABD ile yeni sorun kapıda

Rum Yönetimi’nin bir ABD firmasına adanın güneybatı kıyılarında petrol ve doğalgaz arama izni vermesi Türkiye ile ABD’yi karşı karşıya getirecek. Çünkü Rumların Kıbrıs’ın güney ve güneybatısında “kıta sahanlığı” araştırması için belirlediği 13 bölgeden beşi, Türkiye’nin deniz yetki alanları ile çakışıyor.


ANKARA - ABD’nin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) nezdindeki Büyükelçisi Frank Urbancic’in adını belirtmediği bir Amerikan şirketinin, en kısa zamanda Kıbrıs’ın güneybatı kıyılarında doğalgaz ve petrol arama çalışmaları yapmaya başlayacağını açıklamasıyla, Doğu Akdeniz’de Türkiye ile ABD’nin karşı karşıya gelmesi tehlikesi baş gösterdi. Urbancic’in, ABD şirketinin petrol ve doğalgaz araması yapılacağını açıkladığı bölge, Türkiye’nin deniz yetki alanları içinde kalıyor. Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki münhasır ekonomik bölgesi, Rumların daha önce kıta sahanlığı araştırması için belirlediği 13 bölgeden beşi ile çakışıyor.

]Anlaşmalar uluslararası hukuka aykırı[/color]

Kıbrıs’ta kapsamlı müzakereler sürerken Kıbrıslı Rumlar bu kez ABD’yi öne çıkararak yeni bir krizin işaretlerini verdi. Rumların petrol ve doğalgaz arama gerekçesiyle yaptığı son diplomatik manevra Türkiye ve ABD’nin Doğu Akdeniz’de karşı karşıya gelmesine neden olacak. Çünkü Rumların uluslararası hukuka aykırı olarak 2003 yılında Mısır ve 2006 yılında Lübnan ile yaptığı ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarını belirleyen “Münhasır Ekonomik Bölge” anlaşmalarının ardından Kıbrıs Adası’nın güney ve güneybatısında “kıta sahanlığı” araştırması için belirlediği 13 bölgeden beşi, Türkiye’nin deniz yetki alanları ile çakışıyor.

GKRY’nin 2007 yılında petrol arama ruhsatı için ihaleye çıktığı Ticaret Endüstri ve Turizm Bakanlığı’nın resmi haritasında yer alan 13 ayrı bölgenin, 1, 4, 5, 6 ve 7 No’lu bölgelerin sınırları içinde kalan deniz alanları, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki münhasır ekonomik bölgesi ile kısmen örtüşüyor. ABD şirketinin buralarda petrol ve doğalgaz kıta sahanlığı araştırması yapması ya da doğrudan petrol ya da doğalgaz çıkarmaya çalışması, Türkiye’nin deniz yetki alanlarına tecavüz anlamına gelecek.

Türkiye, 2007 yılında yaşanan kriz sırasında, bölgeye doğrudan savaş gemisi göndermiş ve Rumlara bayrak gösterip söz konusu deniz alanlarının Türkiye’nin deniz yetki alanları içinde kaldığı mesajını vermişti.

Ülkeler uzlaşamıyor

Ankara genel tavır olarak, 32 derece 16 dakika 18 saniye doğu boylamının batısında kalan deniz alanlarını Türkiye’nin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesi olarak kabul ediyor. Doğu Akdeniz’in münhasır ekonomik bölge gibi deniz yetki alanlarının belirlenmesi için kıyıdaş olan ülkelerin hepsinin bir araya gelerek uzlaşmaya varması gerekiyor.

Uluslararası hukuka göre, tek taraflı olarak deniz yetki alanlarının belirlenmesi söz konusu olamıyor. Kıyıdaş ülkelerin çoğu arasındaki siyasal uzlaşmazlıklar nedeniyle bugüne kadar Doğu Akdeniz’de münhasır ekonomik bölge belirleme çalışması yapılamadı.