Milli Mücadele’nin kadın kahramanlarından Kara Fatma’nın biyografisi raflardaki yerini aldı. İlknur Bektaş'ın hazırladığı kitap, Kara Fatma’yla ilgili birçok bilgi yanlışını ortaya çıkarıyor...

İlknur Bektaş'ın Bir Kadın Üsteğmen/Kara Fatma kitabı Timaş Yayınları arasından çıktı. Bektaş'ın, Milli Mücadele'nin kadın kahramanlarından Kara Fatma'nın öyküsünü bilinmeyenleriyle anlattığı kitap, bir biyografinin ötesinde. Kitaba "Geç Kalmış Bir Özür" başlıklı bir sunuş yazan Marmara Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Selman Can ise hem Kara Fatma'yı hem de kitabı değerlendirdi.

Can şunları diyor: ’Milli Mücadele’de Bir Kadın Üsteğmen/Kara Fatma adlı çalışma, burada isimlerini sıralayamayacağımız çok sayıda kurumun arşivi didik didik edilerek, uzun ve meşakkatli bir araştırma süreci sonunda hazırlanmış. Kitap, Kara Fatma üzerine yapılan yayınların ve yazıların tutarsızlıklarını ve bilgi yanlışlarını ortaya koyarken birçok bilinmeyeni de ilk kez gün yüzüne çıkarıyor. Elde ettiği verileri doğru bir mantık süzgecinden geçirerek okuyucusuna aktaran kitabın belge ve bilgileri yanında ilk kez yayınlanan görsel malzemesi de tarih araştırmacılarına çok önemli kaynaklar sağlayacaktır. Bu çalışma geç kalmış bir özür borcudur Kara Fatma’ya.’

SEÇİLMİŞ BÖLÜMLER

Zaferlerini koynunda taşırdı

Mücadele ettiği cephelerde Ermeni, Yunan ve diğer düşmanlara karşı vuruşmuştur. Çetesinde özellikle eşleri Ermeni isyancılar tarafından öldürülen kadınları bir araya toplamış, onlarla çok şiddetli çarpışmalara müdahil olmuş ve başarılar kazanmıştır. İzmit, Kara Fatma gibi cesur yürekli insanlarımızın üstün gayretleriyle, 28 Haziran 1921 tarihinde düşman işgalinden kurtarılmıştır. Keza Bursa ve İznik’in kurtuluşunu da sağlamıştır. Hatta bir savaş sırasında göğsünden yaralanmıştır. Mütarekeden sonra Erzurum’a dönmüştür. Milli Mücadele’de Anadolu’nun pek çok köşesinde bağımsızlık aşkıyla savaşmıştır. Bunu, koynunda taşıdığı ve sorulduğunda gazetecilere gösterdiği evraklarla ispatlamaktadır. (sf.54)

Yunan komutanın şaşkınlığı

Kitapta Kara Fatma'nın anılarına da yer veriliyor. Kara Fatma, Yunanlılara esir düştüğü anı şöyle anlatıyor: "Beni yakaladıkları zaman gözlerim bağlanarak, kendi mevzilerinin iki saat gerisinde bir yere götürülmüştüm ve burada gözlerimdeki mendil çözüldü ve Sürmeli köyünde kurmuş oldukları karargâhlarında yarım saat sorgulandım; benden bilgi almak için sürekli sıkıştırıyorlardı; ben de kaçamak cevaplar veriyordum. Bunlar arzu ettikleri maksadı temin edemediler. Bunun üzerine, beni başkumandanları olan Trikopis’in yanına götürdüler. Beni görünce son derece hayretle bana baktı ve 'Sen Kara Fatma' diye üç defa hayretle ismimi tekrarladı ve biraz sonra, hayret etmesinin sebebini son sualinden anladım. Meğer bunlar, Kara Fatma’yı devasa bir şey tahayyül ediyorlarmış ve ben de bunlara cevaben, 'Anadolu’daki Kara Fatmalar’ın en kuvvetlisi benim' demiştim. Sonra beni bir yere kapattılar.(sf. 214-215)

Mezar yeri neden kayboldu?

Üzerinden hiç çıkartmadığı İstiklal Madalyası’nı ölene kadar onurla taşıdı. Cenazesi askeri bir top arabası ile Tophane’deki akrabalarının (yeğenlerinin) evinden kaldırılan Kara Fatma askeri bir törenle kalabalık bir asker ve bahriyeli tabur eşliğinde son yolculuğuna uğurlandı. Vefasızlık mezarda da onu buldu. Ne yazık ki üzerinde serbestçe gezindiğimiz bu toprakları borçlu olduğumuz Kara Fatma’nın mezar yeri tapusu olmadığından, ’sahipsiz, kimsesiz olduğu için’ kayboldu. (sf.204)

Düşmanla ön saflarda vuruştu

Kara Fatma bir hayal kahramanı değildi. Olmayan yel değirmenleri ile dövüşmedi. Olana bitene seyirci kalmadı. O sokaklarda gördüğü düşman askerlerini görmezden gelmedi. Avrupai elbiselerle, hele de zenginlerin yemekli eğlence toplantılarıyla hiç işi olmadı. Memleket kan ağlarken kapısını sıkıntılara kapatıp cepheden kaçmadı. Türlü çaresizliklerde ne yapıp edip cepheye koştu. Düşmanla direkt ön saflarda vuruştu. Fakat ne yazık ki bir gün savaş bittiğinde bir kenarda yaşlanırken aslında bambaşka bir savaşın içine düştü. Yaşam savaşında güçten kuvvetten düşmüş bu mübarek kadın üzerine yüklenen aile sorumluluğu, kızının ve torunlarının geçimi artık onun için en büyük dertti. (sf.94)

’Eline geçenin çoğunu millete dağıtırdı’

Komşusu Mustafa Akyürek: ’Kara Fatma bizim yanımızda oturuyordu. Evi vakıf malıydı, kira vermezdi. Sık sık harpten bahsederdi. Askerlere ve insanlara yardım ederdi. Eline geçenin çoğunu millete dağıtırdı. Gözü gönlü toktu. Zaman zaman yardım taleplerinde bulunmuş ve sıkıntısını telgraflarla izah etmeye çalışmıştır. Ama dilendiğine dair hiçbir belgeye rastlanmamıştır. Parasız kaldığında kitabını kolunun altına alır; orduevine, bazen de başka yerlere gidip satardı. Paşalar onun kitabına karşılık kendisine üç beş kuruş bağış yaparlardı. Çok önemli adamlar, paşalar kapısından eksik olmazdı.’ (sf.89-90)

Madalyaları nasıl kayboldu?

Yeğeni Yüksel Kuşlu: ’Teyzem Dolmabahçe Sarayı’na sık sık Atatürk’ü ziyarete giderdi. Beraber yiyip içmişlikleri vardı. Mareşal Fevzi Çakmak’la da arasının iyi olduğunu her zaman gururla anlatırdı. Çok iyi hatırlıyorum, teyzemin 4 madalyası vardı. Akıbetlerinin ne olduğunu hep merak ettim. Öldüğünde birini bahriyeliler almıştı, peki diğerlerine ne olmuştu?’ (sf.58)

Ölene kadar asker kıyafetleriyle gezdi

Üzerinden atamadığı işgal yıllarının ’Hazır ol!’ hâli onu ölene dek bırakmadı. Her daim vatanın savunmasına hazırlıklı olmak için ölene kadar asker kıyafetleriyle gezdi. Yıllarca ellerini iltihaplı romatizmadan ve barut yanmasından kullanamadığı gibi son zamanlarında gözleri de iyi görmemeye başlamıştı. Artık günlük bakımı arada bir onu ziyaret edenlerin himmetiyle mümkün oluyordu ki bu onu çok mağdur ediyordu. Ağır hastalandığı dönemde komşuları tarafından Darülaceze’ye kaldırılmış, 11 gün orada yatmıştı. Orada da vefat etti. (sf.204)

[color=#FF0000]’Bayrağa selamı onda görmeliydiniz’

Komşusu Habib Akyürek: ’Kara Fatma’nın bayramlarda elini öpmeye giderdik, çocukları çok severdi. Bir de nereden gelirlerdi bilmem, bayramlarda kalabalık bir halk güruhu önce onun evinin önünde toplanırdı. İstiklal Marşı ve bayrağa selamı siz onda görmeliydiniz. Onun için asıl bayram o zamandı.’ (sf.88)

’Bütün kadınlar senin gibi olsa’

Mustafa Kemal, Kara Fatma’ya adını, silah kullanmayı, ata binmeyi bilip bilmediğini, savaştan korkup korkmadığını sormuştur. Kara Fatma’nın verdiği cevaplar Mustafa Kemal’i memnun etmiş; ’Kara Fatma, bütün kadınlar keşke senin gibi gözü kara olsaydı’ demiştir. Bu olaydan sonra Fatma Seher Hanım’ın adı gözü karalığından ötürü ’Kara Fatma’ olarak kalmıştır. (sf.49)

’Memleketin kara günlerinde, bütün kadınlığı gönülden temsil eden, vatan için, istiklal için kahramanca dövüşen ve zaman zaman adı duyulan Kara Fatma, bizim endişeli günlerimizin sayılı kahramanlarından, kadınlarımızın en saygıya değerlerindendir.’ (sf.169)