Endeksin yüzde 51,5'lik düşüşle tarihinin en büyük yıllık kaybınıyaşadığı borsada şirketlerin değeri de 171 milyar dolar azaldı. Şimdiye kadar iki sene üst üste düşüş yaşamayan borsada bu yıl ibre yukarı.
Oktay Özdabakoğlu / REFERANS GAZETESİ
Likidite enjeksiyonu, faiz indirimi, sermaye desteği, mevduata tam garanti, kamulaştırma ve benzeri yöntemlerle boyutu trilyon dolarları aşan kurtarma paketlerine rağmen, dünya ekonomisini derin bir resesyona sokan küresel kriz piyasaları da yerle bir etti. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) bileşik endeks 2008 yılında yüzde 51,5'lik kayıpla tarihinin en büyük yıllık düşüşünü yaşadı.
Borsadaki düşüş ve dolardaki yüzde 31,8'lik yükselişin de eklenmesi sonucu, hisse senetleri borsada işlem gören şirketlerin 2007 sonunda 289 milyar 986 milyon dolar olan piyasa değeri, 2008'de 171 milyar dolar azalarak 118 milyar 292 milyon dolarla 1999 yılı seviyesine geriledi.
İMKB'de 2007'de 909 milyon dolar olan ortalama şirket değeri, geçen yıl 371.9 milyon dolara indi. Borsadaki şirketlerin hisse fiyatlarının, hisse başına kazancın kaç katı olduğunu gösteren fiyat/kazanç oranı ise geçen 5,3'le 1988 yılındaki 4,97'lik oranın ardından en düşük seviyeye geriledi.
Toparlanma, 'toplamak mı'
Ekonomide ve borsada balon, çöküntü ve toparlanma olmak üzere üç çevrim olduğunu belirten analistler, 2007'de balon patladı, 2008'de çöküntü engellenemedi. Dünya borsalarında 2007'de yükselen trendler kırıldı, 2008'de dipler görüldü.
Ekonomik ve borsalarda trendler anlamında çöktük, bundan sonra sıra toparlanmaya gelecek görüşünde. Ekonomide toparlanmanın, borsa olarak ifadesini toplamak olarak yorumlayan analistler, balon devresinin, borsa olarak ifadesinin ise ralli olduğu görüşünde. Çöküntü ve toparlanma devresinde yapılan yatırımların geri dönüşünün olacağına işaret eden uzmanlar, İMKB'nin tarihinde şimdiye kadar iki sene üst üste eksi kapatmadığının da altını çiziyor.
İMKB'ye krizde yatırım yapanların zarar etmediğinin altını çizen uzmanlar, 2009'un ilk yarısını temkinli, ikinci yarısını ekonomide toparlanmaya paralel borsada toplama şeklinde geçirebiliriz değerlendirmesinde bulundu.
Şirketlerde büyük kayıp
2008 yılında borsada yaşanan düşüş ve kurdaki artışın da etkisiyle, özellikle yabancıların banka hisselerindeki satışları şirketlerin piyasa değerlerini adeta buharlaştırdı.
Akbank'ın piyasa değeri 22.4 milyar dolardan 9.4 milyar dolara, Garanti'nin değeri 18.9 milyar dolardan 7.1 milyar dolara, İş Bankası C'nin piyasa değeri 17.4 milyar dolardan 7.4 milyar dolara, Yapı Kredi'nin değeri ise 12.1 milyar dolardan 5.9 milyar dolara düştü.
Halk Bankası'nın değeri 13.1 milyar dolardan 3.7 milyar dolara inerken, Vakıfbank'ın değeri de 8.8 milyar dondan 1.9 milyar dolara indi. Şekerbank'ta kayıp yüzde 84'e, TEB'deki kayıp yüzde 70'e, Doğan Yayın Holding'de kayıp yüzde 89'a ulaştı.
2008 yılında İMKB'de işlem gören toplam 325 hisse senedinden sadece 16'sı değer kazandı, 309 hisse senedi değer yitirdi. Yıllık bazda yüzde 470,8 oranında artış gösteren Okan Tekstil hisseleri 2008 yılının en çok kazandıran kağıdı oldu. İkinci sırada yer alan Gübre Fabrikaları yüzde 162, üçüncü sırada yer alan AFM ise yüzde 145 yükseldi