Tarihin Tanımı : Geçmişte yaşamış insan topluluklarının birbirleriyle olan ilişkilerini, savaş ve barışlarını, kültürlerini, medeniyetlerini, sosyo – ekonomik yapılarını belgelere dayanarak, yer ve zaman göstererek, sebep – sonuç ilişkisi içerisinde inceleyen ve objektif olarak açıklayan bir bilimdir.
Tarihin Konusu : İnsan faaliyetleri ve bu faaliyetlerin sonucu içerir. İnsan faaliyetleri önce düşünce olarak ortaya çıkar, daha sonra uygulama alanına konulması ile olgu ve olaylar şekline dönüşür.
Olgu : Fetih hareketi, nüfus artışı...
Olay : İstanbul’un fethi, bir çocuğun doğumu...
TARİHİ OLAYLARIN ÖZELLİKLERİ
* Konusu insan geçmişidir.
* Tarihin kanunu yoktur.
* Olayları neden – sonuç ilişkileri içerisinde ele alır. (Bu özellik tarihe bilimsellik kazandırır.)
* Olayları yer ve zaman belirterek ifade eder. (Tarihi hikaye olmaktan çıkarır.)
* Tarih ele aldığı olayları o günün şartlarına göre değerlendirir ve açıklar. (Tarihe objektiflik kazandırır.)
* Tarihin deneyi, tekrarı, gözlemi yoktur.
* Tarihteki olayların her biri diğerinin ya sonucu ya sebebidir.
Belgelere dayanarak olayları açıklar. (Tarihe doğruluk ve kesinlik kazandırır.)
TARİHİN YARDIMCI BİLİMLERİ
Coğrafya : Yer bilimi
Arkeoloji : Kazı bilimi (özellikle tarih öncesi dönemlerin incelemesinde)
Antropoloji : Irk bilimi
Etnografya : Öz kültür bilimi
Paleografya : Yazı bilimi
Numizmatik (Meskukat) : Para bilimi
Diplomasi : Belge bilimi (Devletler arası resmi yazışmaları, belgeleri inceler.)
Sosyoloji : Toplum bilimi
Kronoloji : Takvim bilimi
Filoloji : Dil bilimi
Heraldik : Arma bilimi
Sigiliografya : Mühür bilimi
TARİH YAZICILIĞININ GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR
* Hikayeci (Nakilci) Tarih : Olaylar hikayeler şeklinde, mübalağalı biçimde ele alınır. Sebep sonuç ilişkisi yoktur.
* Öğretici Tarih (Pragmatik) : Olaylardan ders çıkarmak suretiyle, toplumun ahlak ve karakterini geliştirmeyi amaçlar. Kahramanlar ön plana çıkartılır.
* Sosyal Tarih : Olayların hissi yönlerini dikkate almadan açıklayan tarih anlayışıdır.
* Neden–Nasılcı (Bilimsel) Tarih : Olaylar, sebep – sonuç ilişkisi içinde, neden ve nasıl sorularına cevap aranarak incelenir.
* Kronik Tarih : Her yılın olayları arasında herhangi bir bağlantı gözetilmeden arka arkaya sıralanır.
* Not: Tarih yazıcılığı Hitit Krallarının tutturduğu yıllıklarla (anal) başlar.
TARİH ÇEŞİTLERİ
* Zamana Göre : İlkçağ uygarlıkları, ortaçağda Avrupa ...
* Mekana Göre : Orta Asya Türk Tarihi, Türkiye Tarihi...
* Konuya Göre : Siyasi Tarih, Kültür Tarihi, Sanat Tarihi, Spor Tarihi...
TAKVİM
* Güneş yılı esaslı : 365 gün 6 saattir. Mısırlılar bulmuştur.
* Ay yılı esaslı : 354 gündür. Sümerler bulmuştur.
TÜRKLERİN TARİH BOYUNCA KULLANDIĞI TAKVİMLER
* 12 Hayvanlı Takvim : Güneş yılı esaslıdır. Her yıla bir hayvan ismi verilir. 12 aydan oluşur. Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Kırgızlar, Moğollar vs. tarafından kullanılmıştır. Başlangıcı yoktur.
* Hicri Takvim : Ay yılı esaslıdır. İlk kez Hz. Ömer zamanında kullanılmaya başlanmıştır. Hicret başlangıçlıdır.
* Celali Takvim : Büyük Selçuklu Devleti’nde Melikşah zamanında ayrıca Harzemşahlar ve Babürler tarafından da kullanılmıştır. Güneş yılı esaslıdır. İran kökenlidir. (1079)
* Rumi (Mali) Takvim : Güneş yılı esaslı bir takvimdir. Osmanlılarda IV. Mehmet zamanında kullanılmaya başlanmıştır. Sadece ekonomik alanda kullanılmıştır.Tanzimatla beraber resmileşerek yaygınlaşmıştır. Hicret başlangıçlıdır.
* Miladi Takvim : 1 Ocak 1926’dan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Mısırlılar bulmuş, Yunan ve Romalılar geliştirmiştir. Hz. İsa’nın doğumu (Milat – 0) başlangıç kabul edilmiştir.
TARİHİN ÇAĞLARA AYRILMASI
* Tarih Öncesi (Prehistorik) Devirler
¨ Taş Devri :
* Kabataş : Araç – gereç yapımı yoktur. İnsanlar toplayıcılıkla geçinmektedirler. En ilkel ve en uzun dönemdir.
* Yontmataş: Araç – gereç yapımı başlamıştır. Toplayıcılık yanında avcılık başlamış, mağaralara çekilmişler. Resim ve kabartma eserlere (güzel sanatların ilk örnekleri) rastlanmıştır. Ateş, devrin sonlarına doğru bulunmuştur.
* Cilalıtaş : Topraktan araç – gereç yapımı başlamış, seramik sanatının temeli atılmıştır. Üreticilikle birlikte yerleşik hayat başlamıştır. Hayvanlar evcilleştirilmiş, Dolmen ve Menhirler yapılmıştır.
Not : Cilalıtaş ile bakır devri arasındaki geçiş dönemine “Kalkololitik devir” denilir.
¨ Maden Devri :
* Bakır Devri
* Tunç Devri : İlk site devletleri, ardından büyük devletler kuruldu.
* Demir Devri : Not-1: Tarih öncesi dönemlerin devirlere ayrılmasında, kullanılan araç-gereçlere dikkat edilir.
Not-2: Tarih öncesi dönemlere karanlık devirler de denir.
Not-3: Bütün devirler bütün toplumlarda aynı anda yaşanmamıştır.
Not-4: Her toplum bütün devirleri sırasıyla yaşamamıştır.
Not-5: Devlet düşüncesinin ortaya çıkması Tunç devrindedir.
Not-6: İnsanların ihtiyaçları icatları ortaya çıkarmıştır.
Programcı Notu : Tarih öncesi dönemlere karanlık devirler denilmesi, tarih devirlerinin (hepsinin olmasa bile) sırayla yaşandığı iddiası, Devlet düşüncesinin ortaya çıkması ifadesi ve insanların ihtiyaçları icatları ortaya çıkarmıştır ifadesi resmi tarihe aittir. Bu görüşleri kabul etmeyen kaynaklar mevcuttur, program içinde yeri geldikçe bu kaynaklardaki bilgiler aktarılacaktır.
¨ Tarihi Çağlar : Tarihi çağlara ayırmanın bilimsel bir yönü yoktur, öğrenmeyi ve araştırmayı kolaylaştırmak içindir. Önemli toplumsal ve ekonomik olaylar çağ başlangıcı kabul edilmiştir.
* İlkçağ : (Yazının bulunması M.Ö. 3000 – Kavimler Göçü 375)
* Ortaçağ : (Kavimler Göçü 375 – İstanbul’un Fethi 1453)
* Yeniçağ : (İstanbul’un Fethi 1453 – Fransız İhtilali 1789)
* Yakınçağ : (Fransız İhtilali 1789 - Günümüze kadar devam ettiği söylenir???)
Genel Tarih Konuları...
Genel Tarih Konuları...
Genel Tarih Konuları...
ÇİN MEDENİYETİ:
Sülalelerce yönetilir. Çin’de iki türlü mimari gelişmiştir. Askeri mimari (Çin Seddi), Dini mimari (Budist tapınakları). Çinicilik, porselen, seramik gibi sanatlar, maden az olduğu için gelişmiştir. Matbaa, kâğıt, barut, pusula, çini mürekkep, ilk kez Çin’de bulunmuştur. Budizm, Taoizm, Konfüçyüs, Maniheizm gibi dinler yaygındır. Çin’de tarih yazıcılığı gelişmiştir. Türkler hakkında ilk bilgiler Çin kaynaklarında mevcuttur.
HİNT MEDENİYETİ:
Hindistan’da güçlü bir devlet, önemli bir medeniyet ve bir millet anlayışı oluşmamıştır.
Sebepleri:
*Çok değişik din, dil ırk, mezhep vs.’den insanların bulunması.
*İklimin çok sıcak olması.
*Kast sistemi (Dünyanın en katı sınıf farklılığı), Brahmanlar (din adamları), Kişatriyalar (asiller), Vaysiyalar (esnaf, tüccar, çiftçi), Südralar (köylüler, işçiler; paryalar [köleler]).
Not: Hindistan’da Veda dini, Brahmanizm, Budizm, Taoizm, Konfüçyüs, Mani Hinduizm gibi dinler görülür.
İSKİT MEDENİYETİ (SAKA) :
Önce Orta Asya’da görülen İskitler, Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlara gelerek yerleşmişlerdir. Atlı göçebe yaşamışlar, hayvancılıkla uğraşmışlardır. Alper Tunga ve Şu adlı destanları vardır. Anadolu’ya kadar akınlarda bulunmuşlardır. Bilinen ilk Türk topluluğudur.
MEZOPOTAMYA MEDENİYETLERİ
*Güneydoğu Anadolu Torosları’ndan başlayarak Basra Körfezi’ne dökülen Fırat ile Dicle Nehirleri arasından kalan bölgeye Mezopotamya denir.
*Mezopotamya medeniyeti, başta Anadolu, Ege ve Mısır medeniyetleri olmak üzere birçok medeniyeti etkilemiştir.
SÜMERLER:
*Orta Asya kökenlidirler. M.Ö. 4000 yılında güney Mezopotamya’ya gelmişlerdir.
*Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (Ur, Uruk, Kiş, Lagaş, Nippur)
*Rahip – Kral özelliği görülür.
*Çok tanrılı inanç vardır, ahiret inançları zayıftır.
*Ziggurat denilen çok katlı, çok amaçlı tapınakları vardır.
*M.Ö. 3500 (yaklaşık) yılında çivi yazısını bulmuş ve tarihi çağları başlatmışlardır.
*Urgakina kanunları tarihte bilinen ilk yazılı kanunlardır. (Bilinen ilk hukuk devleti Sümerler).
*Kanunlar hafiftir ve fidye esası vardır.
*Gılgamış, Yaratılış, Tufan gibi dini nitelikli destanları vardır.
*Herkes askerdir.
*Taş olmadığı için kalıcı mimari eserleri yoktur.
*Astronomi, takvim, matematik gelişmiştir.
AKADLAR:
*Sami kökenlidirler.
*Akade adlı başkentleri vardır. (Tarihte bilinen ilk merkezi devlet veya imparatorluktur.)
*İlk düzenli ordu Akadlar’da görülür.
*Tarım gelişmiştir. Su kanalları yapmışlardır.
*Zafer anıtı ve Agade tapınakları mimari eserleridir.
BABİLLER:
*Sami kökenlidirler. Başkent Babillion’dur.
*Hammurabi kanunları ilk anayasa niteliğindeki kanunlardır.
*Daha serttir ve “kısas”a dayalıdır.
*Hammurabi kanunları, Mezopotamya’nın Samileştirilmesini amaçlar.
*Rahip-Kral özelliğine son vermiş, ilk dünyevi devlet, ilk mutlak krallığı kurmuştur.
*Yahudiler, II. Babil devleti zamanında sürgün edilmiştir.
*Babil Asma Bahçeleri ve Babil Kulesi meşhurdur.
ASURLAR:
*Merkez Ninova’dır.
*Kuzey Mezopotamya’da kurulmuştur. Bölge tarıma elverişli olmadığı için ticaretle uğraşmışlardır.
*Anadolu’nun içlerine kadar (Kayseri – Kültepe) gelmişler, koloniler kurmuşlar ve burada çivi yazılı tabletler bırakmışlardır.
*Anadolu’da tarihi çağları başlatan ve ilk yazıyı getiren Asurlar’dır.
*İlk sömürge imparatorluğudur.
*Asur kanunları çok sert ve vahşidir.
*İlk kütüphane Ninova’da kurulmuştur.
ELAMLAR:
Başkentleri Sus’tur. Sami kökenlidirler. Önemli bir varlık ortaya koyamamışlardır.
İRAN MEDENİYETİ:
*İran’da ilk Partlar, sonra Medler yaşamıştır. M.Ö. 6. y.y.’da Persler Medler’i yıkmışlardır.
*Çok büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. (İndus Nehri’nden Ege Denizi’ne, Kafkaslardan Basra Körfezi’ne kadar)
*Ülkeyi “satraplık” denilen eyaletlere ayırmışlardır.
*Ticaret gelişmiştir. (Ticaret yolları üzerinde oldukları için)
*Tarihte bilinen ilk posta teşkilatını kurmuşlardır.
*Zerdüştlük dini (ateşperest) hâkimdir.
*Büyük İskender son vermiştir.
İBRANİ MEDENİYETİ:
*Sami kökenlidirler merkezleri Kudüs’tür.
*Dinleri Museviliktir. (Milli bir din). Tanrılarına Yahova, kitaplarına Tevrat denir.
*Bilinen ilk tek tanrılı dindir. Hz. Süleyman zamanında büyük bir devlet haline gelmişlerdir. Babiller zamanında başlayan sürgün hayatları birkaç bin yıl devam etmiştir.
*Hz. Süleyman Mabedi önemli eserlerindendir.
FENİKE MEDENİYETİ
*Sami kökenlidirler.
*Kuruldukları bölge Lübnan çevresidir.
*Tarımdan ziyade denizcilik ve deniz ticaretinde gelişip koloniler kurmuşlardır.
*Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (Sidon, Biblos, Sayda, Sur)
*Kolonilerine sadece ekonomik amaçlarla gittikleri için uzun süre tutunamamışlardır.
*Alfabeyi (harf yazısı) ilk kez Fenikeliler bulmuştur. (Daha sonra İyon, Yunan ve Romalılar geliştirmiştir, Latin Alfabesi oluşmuştur.)
MISIR MEDENİYETİ:
*Kapalı bir bölge olduğu ve toplumun tutuculuğundan dolayı çevreden fazla etkilenmemişler, bu yüzden tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşan tek toplumdur.
*Önceleri Nom (veya Nomos) denilen şehir devletleri vardır. Sonraları merkezi krallık gerçekleşmiştir.
*Değişik hanedanlar yönetime hâkimdir.
*Firavunlar tanrı – Kral özelliği gösterirler. (Bu özelliklerinden dolayı hukuk sistemi gelişmemiştir.)
*Çok tanrılı dinler görülür.
*İlk vezirlik (kâtip) sistemi Mısırlılarda görülür.
*Ahiret inancı kuvvetlidir. Bu nedenle mumyacılık ve anıt-mezar (piramit) yapımı gelişmiştir.
*Tıp, eczacılık, kimya, matematik, geometri, takvim, hiyeroglif (resim yazısı) gelişmiştir.
*M.Ö. 1280’de Hititler ile yaptıkları ve Suriye’yi paylaştıkları “Kadeş Antlaşması” bilinen ilk dostluk ve ittifak, aynı zamanda ilk yazılı antlaşmadır.
*Keops, Kefren önemli piramitlerdir.
ANADOLU MEDENİYETLERİ:
*Anadolu’da yontma taş dönemini aydınlatan ilk kalıntılar Antalya’da Karain ve Beldibi mağaralarında bulunmuştur.
*Cilalıtaş dönemini aydınlatan eserlere ise Konya-Çatalhöyük, Burdur-Hacılarda rastlanır.
*Önemli yerleşim yerleri olarak Kayseri –Kültepe, Çanakkale-Truva, Yozgat-Alişar sayılabilir.
HİTİTLER (ETİLER) :
*Anadolu medeniyetinin temelini oluştururlar.
*M.Ö. 2 bin yılında Anadolu’da Kızılırmak çevresine yerleşmişlerdir.
*Şehir devletlerinden merkezi krallığa geçmişlerdir.
*Merkez Hattuşaş’tır. (Çorum – Boğazköy).
*Hükümdarlar rahip-kral özelliği gösterirler.
*Tavananna denilen kraliçe yönetimde etkilidir.
*Soylulardan oluşan “Pankuş Meclisi” önemli kararların alınmasında etkilidir. (Meşrutiyet rejiminin ilk örneği.)
*Çok tanrılı din vardır. Bu dönemde Anadolu’ya “Bin tanrı ili” denir. Ahiret inançları zayıftır.
*Aile hukuku gelişmiştir. (Medeni hukukun temelini atmışlar.)
*Çivi ve resim yazılarını kullanmışlardır. (Anadolu’da tarihi çağlar Asurlar’ın yazıyı geliştirmesiyle başlar.)
*Frigyalılar tarafından yıkılmışlardır.
*Anadolu’da demir çağını başlatmışlardır.
*Yıllıklar (Anal) tutmaları ile tarih yazıcılığını başlatmışlardır.
*İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları önemli eserlerindendir.
FRİGYALILAR
*Merkez Gordion’dur. (Ankara – Polatlı) Bir iç batı Anadolu medeniyetidir.
*Tarım çok önemli olduğu için tarıma dayalı cezalar çok ağırdır.
*Kuyumculuk, önemli ticaret yolları üzerinde olmaları nedeniyle gelişmiştir.
*Müzik, kaya mimarisi ve dokuma alanlarında ilerlemişlerdir. (Tapates adıyla bilinen halı ve kilimler)
*Kimmerler son vermiştir.
*Kibele tapınakları, Midas’ın mezarı önemli eserleridir.
URARTULAR:
*Başkent Tuşpa (Van)’dır.
*Tarım ve hayvancılık gelişmiştir. (Su kanalları yapmışlardır.)
*İlk barajları yapmışlardır.
*Ahiret inancı vardır.
*-Madencilik gelişmiştir.
*-Ev şeklinde mezarlar vardır.
*Medler ortadan kaldırmıştır.
LİDYALILAR:
*Sard merkezli bir Batı Anadolu medeniyetidir.
*Kral Yolu denilen Efes – Ninova arasındaki ticaret yolu, Doğu – Batı arasında ticaretin ve kültürel etkileşimin hızlanmasını sağlamıştır.
*İlk parayı kullanan Lidyalılar’dır. (M.Ö.) 700
*Paralı askerleri vardır. Orduya önem vermemeleri çabuk yıkılmalarında etkilidir.
İYONYALILAR (AKALAR) :
*Akalar tarafından M.Ö. 1200’de Batı Anadolu’da oluşturulan bir medeniyettir.
*-Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (İzmir, Efes, Milet, Foça)
*Ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleşmeleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle Anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluşturmuşlardır.
*Koloniler kurmuşlar ve kolonilerine yerleşme amacıyla gitmişlerdir.
*Şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim adamlarının yetişmesine uygun özgür düşünce ortamına zemin hazırlamıştır.
*Tıpta Hipokrat, tarihte Heredot, felsefede Diyojen, matematikte Pisagor, Tales gibi bilim adamları yetişmiştir.
*İnsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışı vardır.
*Persler tarafından İyonyalılara son verilmiştir.
*Mimaride İyon nizamını geliştirmişlerdir. (Örnek: Efes harabeleri)
EGE MEDENİYETLERİ
GİRİT MEDENİYETİ:
*Ege medeniyetlerinin temelini oluşturmuşlardır.
*İlk denizciler Giritliler’dir.
*Mimaride gelişmişler, çok katlı saraylar yapmışlardır. (Knossos).
*M.Ö. 1400’lerde Aka (Miken), M.Ö. 1200’de Dor istilasına uğramışlardır.
MİKEN MEDENİYETİ
*M.Ö. 2000’de Akalar tarafından kurulmuştur.
*Savaşçı bir toplumdur.
*Mora yarımadası, Yunanistan, Girit ve Kıbrıs’ı işgal etmişlerdir.
*Deniz ticaretinde gelişmişlerdir.
*Kuyu mezarları önemli eserleridir.
*Boğazların hâkimiyeti için Truvalılarla yaptıkları savaşlar (Truva Savaşları) meşhurdur.
YUNAN MEDENİYETİ:
*M.Ö. 1200 yılında Dorlar tarafından kurulmuştur.
*-“ Polis” denilen şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
*Atina, Tebai, Korint, Sparta, Larissa gibi şehir devletleri vardır.
*Polislerin başında “Tiran” denilen krallar vardır.
*Denizcilikte ilerlemişler ve kolonicilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. (Yerleşme amacıyla gitmişlerdir.)
*Başta Zeus olmak üzere Olympos dağında oturan tanrıları adına düzenledikleri yarışmalar olimpiyatların temelini oluşturmuştur.
*Felsefede Aristo, Eflatun, edebiyatta Homeros (İlyada ve Odisse), tarihte, Tukitides önemli bilim adamlarıdır.
*Alfabe ve takvime katkıda bulunmuşlardır.
*Atina’da sınıf farklılıklarından doğan huzursuzlukları gidermek amacıyla yapılan Dragon, Solon ve Klistenes kanunları Atina’yı “
Demokrasinin beşiği” yapmıştır.
HELLEN MEDENİYETİ:
*Makedonyalı İskender, İyonya şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M.Ö. 334 yılında Doğu (Asya) seferine çıkar.
Seferine Sonuçları:
*Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır ele geçirilerek Perslere son verilmiştir.
*Doğu ve batı kültürünün karışmasıyla “Helenizm” doğmuştur.
*Doğu – Batı ticareti ve kültürel etkileşimi artmıştır.
*Önemli kültür ve ticaret merkezleri kurulmuştur. (İskenderiye, İskenderun)
*Doğu’nun dini anlayışından etkilenilmiştir. (rahip-kral)
*Helenizm medeniyetinin doğmasında Yunan, Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır medeniyetlerinin etkisi olmuştur.
*Helenizm, Roma ve İslam medeniyetini etkilemiştir.
*İskender’in ölümünden sonra ülke Makedonya, Asya ve Mısır krallıkları olmak üzere üçe ayrılmıştır.
*Asya Krallığı’nın egemen olduğu Anadolu’da aynı zamanla yeni krallıklar ortaya çıktı. (Biitanya, Bergama, Kapadokya ve Pontus krallıkları.)
*Bergama’daki Zeus Tapınağı ve Asklepion Sağlık Merkezi önemli gelişmelerdendir.
ROMA MEDENİYETİ:
*Roma’da; krallık, cumhuriyet ve imparatorluk devirleri görülür.
*Sınıf farklılıkları vardır. Patriciler (Asiller), Plepler (vatandaş), Köleler.
*Günümüz Avrupa hukukunun temelini 12 Levha Kanunları oluşturur.
*Latin alfabesi ve Miladi Takvim’e son şeklini vermişlerdir.
*Lejyon denilen paralı, disiplinli orduları vardır.
*Önceleri tarım yaygın iken, Akdeniz havzasını ele geçirmeleri ile ticaret gelişmiştir. Kartaca ile yaklaşık yüzyıl süren Pön Savaşları yapılmıştır.
*Çok tanrılı inanç vardır.
*MS. 313’te Milano Fermanı ile Hıristiyanlık serbest bırakılmıştır.
*Çiçero (Hitabet), Tilus, Takitus (Tarih) önemli ilmi şahsiyetlerdir.
*İstanbul’da; Ayasofya, Bozdoğan Kemeri, Yerebatan Sarayı, Çemberlitaş, Ankara’da Agustus Tapınağı, Roma Hamamı, Antalya’da; Aspendos Tiyatrosu, Niğde’de Roma Havuzu gibi eserler bırakmışlar, mimaride çok gelişmişlerdir.
*395’te Kavimler göçü sonucu Doğu – Batı diye ikiye ayrılmışlardır.
*476’da Batı Roma, 1453’te Doğu Roma yıkılmıştır.
Sülalelerce yönetilir. Çin’de iki türlü mimari gelişmiştir. Askeri mimari (Çin Seddi), Dini mimari (Budist tapınakları). Çinicilik, porselen, seramik gibi sanatlar, maden az olduğu için gelişmiştir. Matbaa, kâğıt, barut, pusula, çini mürekkep, ilk kez Çin’de bulunmuştur. Budizm, Taoizm, Konfüçyüs, Maniheizm gibi dinler yaygındır. Çin’de tarih yazıcılığı gelişmiştir. Türkler hakkında ilk bilgiler Çin kaynaklarında mevcuttur.
HİNT MEDENİYETİ:
Hindistan’da güçlü bir devlet, önemli bir medeniyet ve bir millet anlayışı oluşmamıştır.
Sebepleri:
*Çok değişik din, dil ırk, mezhep vs.’den insanların bulunması.
*İklimin çok sıcak olması.
*Kast sistemi (Dünyanın en katı sınıf farklılığı), Brahmanlar (din adamları), Kişatriyalar (asiller), Vaysiyalar (esnaf, tüccar, çiftçi), Südralar (köylüler, işçiler; paryalar [köleler]).
Not: Hindistan’da Veda dini, Brahmanizm, Budizm, Taoizm, Konfüçyüs, Mani Hinduizm gibi dinler görülür.
İSKİT MEDENİYETİ (SAKA) :
Önce Orta Asya’da görülen İskitler, Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlara gelerek yerleşmişlerdir. Atlı göçebe yaşamışlar, hayvancılıkla uğraşmışlardır. Alper Tunga ve Şu adlı destanları vardır. Anadolu’ya kadar akınlarda bulunmuşlardır. Bilinen ilk Türk topluluğudur.
MEZOPOTAMYA MEDENİYETLERİ
*Güneydoğu Anadolu Torosları’ndan başlayarak Basra Körfezi’ne dökülen Fırat ile Dicle Nehirleri arasından kalan bölgeye Mezopotamya denir.
*Mezopotamya medeniyeti, başta Anadolu, Ege ve Mısır medeniyetleri olmak üzere birçok medeniyeti etkilemiştir.
SÜMERLER:
*Orta Asya kökenlidirler. M.Ö. 4000 yılında güney Mezopotamya’ya gelmişlerdir.
*Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (Ur, Uruk, Kiş, Lagaş, Nippur)
*Rahip – Kral özelliği görülür.
*Çok tanrılı inanç vardır, ahiret inançları zayıftır.
*Ziggurat denilen çok katlı, çok amaçlı tapınakları vardır.
*M.Ö. 3500 (yaklaşık) yılında çivi yazısını bulmuş ve tarihi çağları başlatmışlardır.
*Urgakina kanunları tarihte bilinen ilk yazılı kanunlardır. (Bilinen ilk hukuk devleti Sümerler).
*Kanunlar hafiftir ve fidye esası vardır.
*Gılgamış, Yaratılış, Tufan gibi dini nitelikli destanları vardır.
*Herkes askerdir.
*Taş olmadığı için kalıcı mimari eserleri yoktur.
*Astronomi, takvim, matematik gelişmiştir.
AKADLAR:
*Sami kökenlidirler.
*Akade adlı başkentleri vardır. (Tarihte bilinen ilk merkezi devlet veya imparatorluktur.)
*İlk düzenli ordu Akadlar’da görülür.
*Tarım gelişmiştir. Su kanalları yapmışlardır.
*Zafer anıtı ve Agade tapınakları mimari eserleridir.
BABİLLER:
*Sami kökenlidirler. Başkent Babillion’dur.
*Hammurabi kanunları ilk anayasa niteliğindeki kanunlardır.
*Daha serttir ve “kısas”a dayalıdır.
*Hammurabi kanunları, Mezopotamya’nın Samileştirilmesini amaçlar.
*Rahip-Kral özelliğine son vermiş, ilk dünyevi devlet, ilk mutlak krallığı kurmuştur.
*Yahudiler, II. Babil devleti zamanında sürgün edilmiştir.
*Babil Asma Bahçeleri ve Babil Kulesi meşhurdur.
ASURLAR:
*Merkez Ninova’dır.
*Kuzey Mezopotamya’da kurulmuştur. Bölge tarıma elverişli olmadığı için ticaretle uğraşmışlardır.
*Anadolu’nun içlerine kadar (Kayseri – Kültepe) gelmişler, koloniler kurmuşlar ve burada çivi yazılı tabletler bırakmışlardır.
*Anadolu’da tarihi çağları başlatan ve ilk yazıyı getiren Asurlar’dır.
*İlk sömürge imparatorluğudur.
*Asur kanunları çok sert ve vahşidir.
*İlk kütüphane Ninova’da kurulmuştur.
ELAMLAR:
Başkentleri Sus’tur. Sami kökenlidirler. Önemli bir varlık ortaya koyamamışlardır.
İRAN MEDENİYETİ:
*İran’da ilk Partlar, sonra Medler yaşamıştır. M.Ö. 6. y.y.’da Persler Medler’i yıkmışlardır.
*Çok büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. (İndus Nehri’nden Ege Denizi’ne, Kafkaslardan Basra Körfezi’ne kadar)
*Ülkeyi “satraplık” denilen eyaletlere ayırmışlardır.
*Ticaret gelişmiştir. (Ticaret yolları üzerinde oldukları için)
*Tarihte bilinen ilk posta teşkilatını kurmuşlardır.
*Zerdüştlük dini (ateşperest) hâkimdir.
*Büyük İskender son vermiştir.
İBRANİ MEDENİYETİ:
*Sami kökenlidirler merkezleri Kudüs’tür.
*Dinleri Museviliktir. (Milli bir din). Tanrılarına Yahova, kitaplarına Tevrat denir.
*Bilinen ilk tek tanrılı dindir. Hz. Süleyman zamanında büyük bir devlet haline gelmişlerdir. Babiller zamanında başlayan sürgün hayatları birkaç bin yıl devam etmiştir.
*Hz. Süleyman Mabedi önemli eserlerindendir.
FENİKE MEDENİYETİ
*Sami kökenlidirler.
*Kuruldukları bölge Lübnan çevresidir.
*Tarımdan ziyade denizcilik ve deniz ticaretinde gelişip koloniler kurmuşlardır.
*Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (Sidon, Biblos, Sayda, Sur)
*Kolonilerine sadece ekonomik amaçlarla gittikleri için uzun süre tutunamamışlardır.
*Alfabeyi (harf yazısı) ilk kez Fenikeliler bulmuştur. (Daha sonra İyon, Yunan ve Romalılar geliştirmiştir, Latin Alfabesi oluşmuştur.)
MISIR MEDENİYETİ:
*Kapalı bir bölge olduğu ve toplumun tutuculuğundan dolayı çevreden fazla etkilenmemişler, bu yüzden tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşan tek toplumdur.
*Önceleri Nom (veya Nomos) denilen şehir devletleri vardır. Sonraları merkezi krallık gerçekleşmiştir.
*Değişik hanedanlar yönetime hâkimdir.
*Firavunlar tanrı – Kral özelliği gösterirler. (Bu özelliklerinden dolayı hukuk sistemi gelişmemiştir.)
*Çok tanrılı dinler görülür.
*İlk vezirlik (kâtip) sistemi Mısırlılarda görülür.
*Ahiret inancı kuvvetlidir. Bu nedenle mumyacılık ve anıt-mezar (piramit) yapımı gelişmiştir.
*Tıp, eczacılık, kimya, matematik, geometri, takvim, hiyeroglif (resim yazısı) gelişmiştir.
*M.Ö. 1280’de Hititler ile yaptıkları ve Suriye’yi paylaştıkları “Kadeş Antlaşması” bilinen ilk dostluk ve ittifak, aynı zamanda ilk yazılı antlaşmadır.
*Keops, Kefren önemli piramitlerdir.
ANADOLU MEDENİYETLERİ:
*Anadolu’da yontma taş dönemini aydınlatan ilk kalıntılar Antalya’da Karain ve Beldibi mağaralarında bulunmuştur.
*Cilalıtaş dönemini aydınlatan eserlere ise Konya-Çatalhöyük, Burdur-Hacılarda rastlanır.
*Önemli yerleşim yerleri olarak Kayseri –Kültepe, Çanakkale-Truva, Yozgat-Alişar sayılabilir.
HİTİTLER (ETİLER) :
*Anadolu medeniyetinin temelini oluştururlar.
*M.Ö. 2 bin yılında Anadolu’da Kızılırmak çevresine yerleşmişlerdir.
*Şehir devletlerinden merkezi krallığa geçmişlerdir.
*Merkez Hattuşaş’tır. (Çorum – Boğazköy).
*Hükümdarlar rahip-kral özelliği gösterirler.
*Tavananna denilen kraliçe yönetimde etkilidir.
*Soylulardan oluşan “Pankuş Meclisi” önemli kararların alınmasında etkilidir. (Meşrutiyet rejiminin ilk örneği.)
*Çok tanrılı din vardır. Bu dönemde Anadolu’ya “Bin tanrı ili” denir. Ahiret inançları zayıftır.
*Aile hukuku gelişmiştir. (Medeni hukukun temelini atmışlar.)
*Çivi ve resim yazılarını kullanmışlardır. (Anadolu’da tarihi çağlar Asurlar’ın yazıyı geliştirmesiyle başlar.)
*Frigyalılar tarafından yıkılmışlardır.
*Anadolu’da demir çağını başlatmışlardır.
*Yıllıklar (Anal) tutmaları ile tarih yazıcılığını başlatmışlardır.
*İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları önemli eserlerindendir.
FRİGYALILAR
*Merkez Gordion’dur. (Ankara – Polatlı) Bir iç batı Anadolu medeniyetidir.
*Tarım çok önemli olduğu için tarıma dayalı cezalar çok ağırdır.
*Kuyumculuk, önemli ticaret yolları üzerinde olmaları nedeniyle gelişmiştir.
*Müzik, kaya mimarisi ve dokuma alanlarında ilerlemişlerdir. (Tapates adıyla bilinen halı ve kilimler)
*Kimmerler son vermiştir.
*Kibele tapınakları, Midas’ın mezarı önemli eserleridir.
URARTULAR:
*Başkent Tuşpa (Van)’dır.
*Tarım ve hayvancılık gelişmiştir. (Su kanalları yapmışlardır.)
*İlk barajları yapmışlardır.
*Ahiret inancı vardır.
*-Madencilik gelişmiştir.
*-Ev şeklinde mezarlar vardır.
*Medler ortadan kaldırmıştır.
LİDYALILAR:
*Sard merkezli bir Batı Anadolu medeniyetidir.
*Kral Yolu denilen Efes – Ninova arasındaki ticaret yolu, Doğu – Batı arasında ticaretin ve kültürel etkileşimin hızlanmasını sağlamıştır.
*İlk parayı kullanan Lidyalılar’dır. (M.Ö.) 700
*Paralı askerleri vardır. Orduya önem vermemeleri çabuk yıkılmalarında etkilidir.
İYONYALILAR (AKALAR) :
*Akalar tarafından M.Ö. 1200’de Batı Anadolu’da oluşturulan bir medeniyettir.
*-Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (İzmir, Efes, Milet, Foça)
*Ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleşmeleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle Anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluşturmuşlardır.
*Koloniler kurmuşlar ve kolonilerine yerleşme amacıyla gitmişlerdir.
*Şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim adamlarının yetişmesine uygun özgür düşünce ortamına zemin hazırlamıştır.
*Tıpta Hipokrat, tarihte Heredot, felsefede Diyojen, matematikte Pisagor, Tales gibi bilim adamları yetişmiştir.
*İnsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışı vardır.
*Persler tarafından İyonyalılara son verilmiştir.
*Mimaride İyon nizamını geliştirmişlerdir. (Örnek: Efes harabeleri)
EGE MEDENİYETLERİ
GİRİT MEDENİYETİ:
*Ege medeniyetlerinin temelini oluşturmuşlardır.
*İlk denizciler Giritliler’dir.
*Mimaride gelişmişler, çok katlı saraylar yapmışlardır. (Knossos).
*M.Ö. 1400’lerde Aka (Miken), M.Ö. 1200’de Dor istilasına uğramışlardır.
MİKEN MEDENİYETİ
*M.Ö. 2000’de Akalar tarafından kurulmuştur.
*Savaşçı bir toplumdur.
*Mora yarımadası, Yunanistan, Girit ve Kıbrıs’ı işgal etmişlerdir.
*Deniz ticaretinde gelişmişlerdir.
*Kuyu mezarları önemli eserleridir.
*Boğazların hâkimiyeti için Truvalılarla yaptıkları savaşlar (Truva Savaşları) meşhurdur.
YUNAN MEDENİYETİ:
*M.Ö. 1200 yılında Dorlar tarafından kurulmuştur.
*-“ Polis” denilen şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
*Atina, Tebai, Korint, Sparta, Larissa gibi şehir devletleri vardır.
*Polislerin başında “Tiran” denilen krallar vardır.
*Denizcilikte ilerlemişler ve kolonicilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. (Yerleşme amacıyla gitmişlerdir.)
*Başta Zeus olmak üzere Olympos dağında oturan tanrıları adına düzenledikleri yarışmalar olimpiyatların temelini oluşturmuştur.
*Felsefede Aristo, Eflatun, edebiyatta Homeros (İlyada ve Odisse), tarihte, Tukitides önemli bilim adamlarıdır.
*Alfabe ve takvime katkıda bulunmuşlardır.
*Atina’da sınıf farklılıklarından doğan huzursuzlukları gidermek amacıyla yapılan Dragon, Solon ve Klistenes kanunları Atina’yı “
Demokrasinin beşiği” yapmıştır.
HELLEN MEDENİYETİ:
*Makedonyalı İskender, İyonya şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M.Ö. 334 yılında Doğu (Asya) seferine çıkar.
Seferine Sonuçları:
*Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır ele geçirilerek Perslere son verilmiştir.
*Doğu ve batı kültürünün karışmasıyla “Helenizm” doğmuştur.
*Doğu – Batı ticareti ve kültürel etkileşimi artmıştır.
*Önemli kültür ve ticaret merkezleri kurulmuştur. (İskenderiye, İskenderun)
*Doğu’nun dini anlayışından etkilenilmiştir. (rahip-kral)
*Helenizm medeniyetinin doğmasında Yunan, Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır medeniyetlerinin etkisi olmuştur.
*Helenizm, Roma ve İslam medeniyetini etkilemiştir.
*İskender’in ölümünden sonra ülke Makedonya, Asya ve Mısır krallıkları olmak üzere üçe ayrılmıştır.
*Asya Krallığı’nın egemen olduğu Anadolu’da aynı zamanla yeni krallıklar ortaya çıktı. (Biitanya, Bergama, Kapadokya ve Pontus krallıkları.)
*Bergama’daki Zeus Tapınağı ve Asklepion Sağlık Merkezi önemli gelişmelerdendir.
ROMA MEDENİYETİ:
*Roma’da; krallık, cumhuriyet ve imparatorluk devirleri görülür.
*Sınıf farklılıkları vardır. Patriciler (Asiller), Plepler (vatandaş), Köleler.
*Günümüz Avrupa hukukunun temelini 12 Levha Kanunları oluşturur.
*Latin alfabesi ve Miladi Takvim’e son şeklini vermişlerdir.
*Lejyon denilen paralı, disiplinli orduları vardır.
*Önceleri tarım yaygın iken, Akdeniz havzasını ele geçirmeleri ile ticaret gelişmiştir. Kartaca ile yaklaşık yüzyıl süren Pön Savaşları yapılmıştır.
*Çok tanrılı inanç vardır.
*MS. 313’te Milano Fermanı ile Hıristiyanlık serbest bırakılmıştır.
*Çiçero (Hitabet), Tilus, Takitus (Tarih) önemli ilmi şahsiyetlerdir.
*İstanbul’da; Ayasofya, Bozdoğan Kemeri, Yerebatan Sarayı, Çemberlitaş, Ankara’da Agustus Tapınağı, Roma Hamamı, Antalya’da; Aspendos Tiyatrosu, Niğde’de Roma Havuzu gibi eserler bırakmışlar, mimaride çok gelişmişlerdir.
*395’te Kavimler göçü sonucu Doğu – Batı diye ikiye ayrılmışlardır.
*476’da Batı Roma, 1453’te Doğu Roma yıkılmıştır.
Anamın adı Hüsniye Ana
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
![[Resim: zohreanaxq1.jpg]](http://img83.imageshack.us/img83/4249/zohreanaxq1.jpg)
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Son Düzenleme: 04/04/2009, 13:28, Düzenleyen: AYFER.
Genel Tarih Konuları...
İslamiyet'ten Önce Orta Asya'da Kurulan Türk Devletleri
Türkler'in İlk Ana Yurdu
Türkler'in ilk ana yurdu Orat Asya'da; Batı'da Hazar Denizi'nden Doğu'da Kingan Dağları'na, Kuzey'de Altay Dağları'ndan Güney'de Hindukuş ve Karanlık Dağları'na kadar uzanan bölgedir.
Bu bölge, coğrafi yapısı ve iklim şartlarının da elverişli olması nedeniyle Türkler tarafından Ana Yurt olarak tercih edilmiştir.
Göçebe kültürünün sonucunda şu durumlar ortaya çıkmıştır.
*Merkezi yapı güçlenememiş,
*Teşkilatçı özellik gelişememiş,
*Mimari ve şehircilik ortaya çıkmamış,
*Ekonomi, hayvancılığa dayalı kalmış,
*Askeri yapıysa gelişmiştir.
Türkler'in Orta Asya'dan Göç Etmenlerinin Nedenleri :
*Topraklarının tarıma elverişsiz olması,
*Hayvanlar için otlakların yetersiz olması,
*İklim koşullarının değişmesi nedeniyle kuraklık ve şiddetli kış yaşanması,
*Türk boyları ve yabancı kavimlerle yapılan mücadelelerdir.
Asya Hun (Büyük Hun) Devleti
Merkez Ötügen olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kuruldu.
Tarihte bilinen ilk Türk devletidir. Devletin kurucusu ve ilk hükümdarı Teoman'dır.
Çinlilere karşı seferler yaptılar, Çinliler de bu seferleri durdurmak için Çin Seddi'ni yapmak zorunda kalmışlardır.
Teoman'ın oğlu **** Han döneminde; diğer Türk devletlerine de örnek olacak "onluk sistem"e dayalı ilk düzenli Türk ordusu kuruldu.
Asya Hun Devleti'nin Yıkılışı
Mete Han'ın ölümünden sonra oğulları ülkeyi iyi yönetemediler.
Çin entrikaları ve bu devletle yapılan savaşlar ülkeyi zayıflattı.
İpek Yolu'nun Çin kontolüne geçmesi nedeniyle Hun ekonomisi bozuldu.
Artan Çin baskısı nedeniyle ülke iyice zayıflayarak Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı.
Kavimler Göçü :
Çin baskısından kaçan Kuzey Hunları, M.S. 375'de Batı'ya göç etmeye başladılar. Hun göçleri sonunda Karadeniz'in Kuzeyi'ndeki Germen kavimleri Batı'ya göç etti. Doğu Germen kavimlerinin göçü sonucunda , Roma İmparatorluğu, M.S. 395 tarihinde, Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı.
UYARI : Avrupa'ya ve Anadolu'ya ilk Türk akını bu dönemde düzenlenmiştir. Bu akınlar Anadolu'ya yerleşme ve yurt edinme amacı taşımamaktadır.
Avrupa Hun Devleti
M.S. 400'lerde başkent Etzelburg olmak üzere Avrupa Hun Devleti kuruldu. Bu sırada Hun hükümdarı Balamir'di.
Avrupa Hunları'nın en ünlü hükümdarı Attila'dır.
Attila, 447 yılında büyük bir ordu ile Doğu Roma (Bizans) üzerine yürüdü ve onları vergiye bağladı.
451 yılında Batı Roma İmparatorluğu üzerine ve 452 yılında da İtalya üzerien iki büyük sefer yaptı.
Göktürk Devleti
552'de Avarlar'a karşı isyan ederek, Bumin Kağan önderliğinde Ötügen merkez olmak üzere kuruldu.
Tarihte Türk ismini devlet isimlerinde kullanan ilk topluluktur.
Bumin Kağan'ın yerine geçen Mukan Kağan zamanında devlet en parlak dönemini yaşadı.
İstemi Yabgu döneminde Bizans ile Sasani Devleti'ne karşı büyük mücadeleler yapıldı.
Göktürk Devleti, Çin entrikaları sonucu, 582 yılında Doğu ve Batı Göktürkler olarak ikiye ayrıldı.
UYARI : Bu dönemde İpek Yolu, Göktürk, Sasani ve Bizans Devletleri'ni karşı karşıya getirmiştir. İlk Türk-Bizans ittifakı Sasaniler'e karşı bu dönemde olmuştur (571). Hedef doğu-batı ticaretini ele geçirmektir.
II. Göktürk (Kutluk) Devleti
682 yılında Kutluk Kağan önderliğinde kuruldu.
Ünlü hükümdarları Bilge Kağan döneminde,Kardeşi Kültigin ve vezirleri Tonyukuk ile birlikte, en parlak dönemlerini yaşadılar.
Bilge Kağan'ın ölümünden sonra zayıflayarak Basmil, Karluk ve Uygurlar'ın isyanı sonucu yıkıldılar.
UYARI : Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı kaynağı olarak kabul edilen Orhun yazıtları bu dönemde yazılmıştır. Bu yazıtlarda Göktürk Tarihi ve Türk Uygarlığı hakkında önemli bilgiler verilmektedir.
Uygur Devleti
Yerleşik yaşamı benimseyen ilk Türk topluluğudur.
Budizm ve Maniheizm'i benimsediler.
Çin'den sonra matbaayı geliştirerek ikinci kez kullanılan ve hareketli harfleri icat ettiler.
840 yılında Kırgız Türkleri tarafından yıkıldılar.
UYARI : Budizm ve Maniheizm Uygurların hem mimari alanında hem de savaşçı özelliklerini kaybetmelerinde etkili olmuştur.
Kırgızlar, Uygurları yıkarak Türk yurdunun Moğollar'ın eline geçmesine neden olmuşlardır. Bu yüzden Türk tarihinde olumsuz anılmışlardır.
Avarlar
En ünlü hükümdarları Bayan Kağan döneminde Doğu Roam İmparatorluğu üzerien bir çok sefer yaptılar.
Sasanilerle birleşerek ilk defa İstanbul'u kuşattılar fakat ele geçiremediler.
Hristiyanlığı kabul eden Türk topluluklarındandırlar.
istanbul'u ikinci defa kuşattılar fakat bundaki başarısızlıkları zayıflamalarına sebep oldu ve 805 yılında Franklar'ın saldırısı sonucunda yıkıldılar.
UYARI : İslamiyet'i kabul eden boylar bugünkü Kazan Türklerinin temelini oluşturur.
Bulgarlar
Orta Asya'dan ve Oğuzlar'dan koparak Batı'ya göç eden kabilelerin birleşmesiyle oluştular.
Bir kısım Bulgar Türkleri Volga Nehri çevresine gelerek İdil (Volga) Bulgar Devleti'ni kurdular. Bu devlet 1236 yılında Altın Ordu Devleti tarafından yıkıldı.
Türk boylarına gelen diğer Bulgar Türkleri burada Tuna Bulgar Devleti'ni kurdular. Tuna Bulgarları zamanla Slavlaşarak ve IX. yüzyılda da Hristiyanlığı kabul ederek tarih sahnesinden silindiler.
Hazarlar
Hazar Türkleri tarafından Karadeniz'in kuzeyi ile Kafkaysa arasında kuruldu.
Hz. Ömer ve Hz. Osman zamanında İslam ordusu ile mücadele ettiler.
Hazar Türkleri, Museviliği kabul eden ilk Türk topluluğu olduklarından İslamiyet'in Avrupa'da yayılmamasında etkili oldular.
UYARI : Museviliği daha çok merkez yönetiminde bulunanlar kabul etmişlerdir. Halk arasında ise daha çok Hristiyanlık, Müslümanlık ve Şamanizm görülür.
Macarlar
Macar boyları Peçenek baskısı sonunda bugünkü Macaristan'a yerleştiler.
Avrupa'nın batısına ve güneyine akınlar yaptılar.
995 yılında Germen Kralı'nın karşı akını sonucunda büyük yenilgi aldılar.
Bu tarihten itibaren yavaş yavaş Hristiyanlaşarak kültürel özelliklerini kaybettiler.
UYARI : Macarlar, Hristiyanlığın Katolik mezhebini benimseyen tek Türk boyudur. Dinlerindeki değişim devlet yapılarına yansımış, boylar birliğine dayalı siyasi yapıdan, krallık sistemine dayalı bir yapıya geçmişlerdir.
macarlar aynı zamanda, Germenlerin Balkanlara inmesi ve Balkanlardaki Slavlarla kuzeydeki Slavların birleşmesini engellemişlerdir.
Peçenekler
Göktürk ve Uygur hakimiyetinde yaşadıktan sonra, X. yüzyılda Batı'ya göç ettiler. Macar ve Rus tarihinde etkili oldular.
XI. yüzyılda Hristiyanlığı kabul ettiler.
Malazgirt Savaşı'nda Oğuzlarla birlikte Bizans ordusuda yer aldılar.
1091 'de Kıpçaklarla yaptıkları bir savaşta yenildiler ve giderek dağıldılar.
UYARI: Peçenekler, Bizans ordusunda ücretli asker olarak görev almıştır. Bizans, Peçenekler'in bazılarını da Anadolu'ya yerleştirmiştir.
Kıpçaklar (Kumanlar)
Kıpçaklar, XI. yüzyılın başlarında Moğollar'ın baskısıyla Orta Asya'dan göç ederek Doğu Avrupa'ya geldiler.
Ruslarla büyük mücadeleler sonucunda Ruslar'ın Karadeniz'e inmelerini engellediler.
Zamanla ortadan kalktılar.
UYARI : Kıpçakların Seyhun Irmağı boylarında Oğuzlarla yaptıkları savaşlar, Dede Korkut Hikayeleri'ne konu olmuştur.
Oğuzlar
Oğuzlar başta Selçuklu ve Osmanlı olmak üzere daha bir çok Türk devletinin kurucuları olarak bilinirler.
Göktürk Devleti yıkıldıktan sonra Uygurların hakimiyeti altına girdiler.
Uygurların yıkılmasından sonra başkent Yenikent olmak üzere devlet kurdular.
Malazgirt Savaşı'nda, Bizans ordusunda yer aldılar.
UYARI : Oğuzların tarihte büyük devletlerin kuruluşunda etkili olmaları Türk toplulukları içinde en önemli boy kabul edilmelerine neden olmuştur. Türk toplulukları içinde İslamiyet'i kabul eden Oğuzlara "Türkmen" denilmiştir.
Uzların bir kısmı Hristiyanlığı kabul ederek Hristiyanlaşmışlar, Kafkasya'nın güneyine inen diğer bir kısmı ise İslamiyet'i kabul ederek Müslümanlaşmışlardır.
Türgeş Devleti
I. ve II. Göktürk Devletleri hakimiyetinde yaşadıktan sonra VII. yüzyılda Balasagun merkez olmak üzere devletlerini kurdular.
Sulu Kağan önderliğinde Emevilerle uzun yıllar mücadele ettiler.
Yerleşik yaşamı benimsediler ve tarihte parayı kullanan ilk Türk topluluğu oldular.
766 yılında Karluklar tarafından hakimiyetlerine son verildi.
UYARI: İslamiyet'in Orta Asya'da yayılmasını bir süre engellemişler böylece Orta Asya Türkleri'nin Araplaşmasını önlemişlerdir.
Karluklar
VI. yüzyılda Doğu Göktürk Devleti'ne bağlı olarak, Altay Dağları'nın batısında Kara İrtiş Nehri boylarında yaşadılar.
Talas Savaşı'nde Müslümanlar'ın tarafını tutarak Orat Asya'nın Çinlileşmemesinde önemli rol oynadılar.
Talas Savaşı'ndan sonra İslamiyet'i kabul ederek Müslüman olan ilk Türk boylarından biri oldular.
Sabirler
Ural Dağları'nın Güneyineve Kuzey Kafkasya'ya yerleştiler.
VI. yüzyıldan itibaren Doğu Avrupa'ya kadar inerek bu bölgedeki Bizans ve Sasani Devleti ile mücadele ettiler.
557 yılında Avarlarla yaptıkları savaşta yenilip, bu tarihten itibaren gittikçe zayıflayarak tarih sahnesinden silindiler.
Sibirya bölgesi, Sibirlerin bu bölgede yaşamalarından dolayı bu adı almıştır.
İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık
Devlet Yönetimi
Uygurlar dışında bütün Türk Devletleri göçebe devlet şeklinde yaşamışlardır.
Aileler obaları, obalar boyları, boylar ise budunları meydana getirirdi.
Devlet, hanedanın ortak malı kabul edilirdi.
Hakanın yetkileri "Kurultay" denilen danışma meclisi ile sınırlandırılmıştı.
UYARI : Bu durum Türk devletlerinde taht mücadelelerine sebep olmuştur. Bu yüzden Türk devletleri çok kısa sürelerde yıkılmıştır. Devlet kuzey-güney, doğu-batı, sağ-sol olmak üzere ikiye ayrılırdı. Sağı hükümdarlar yönetirdi. Senede iki kez toplanan Kurultay adı verilen bir meclis vardır. Boy beylerinden oluşurdu. Önemli kararlar alınırdı.
Kurultay, Türklerde askeri yapıda demokrasinin olduğunu gösterir.
Hukuk
İslamiyet öncesinde kurulan Türk devletlerinde yazılı hukuk kurallarına rastlanmaz.
Genelde, sosyal hayatı düzenleyen sözlü hukuk kuralları yani töreler baskındır.
Devlet yapısında töreyi uygulayan adalet teşkilatının başı hükümdardır.
Töre hükümleri ile çok ağır cezalar verildiği görülmüştür.
Ordu
İlk Türk devletlerinde kadın-erkek her Türk asker sayılırdı.
İlk düzenli Türk ordusu Asya Hun İmparatoru Mete Han tarafından kuruldu.
Ordunun başında başbuğ denilen başkomutan bulunurdu.
Türkler savaşlarda en çok sahte ricat denilen geri çekilme taktiğini uygulayarak başarılı oldular.
UYARI : Mete Han tarafından kurulan ordu, Türk Kara Kuvvetleri'nin temeli olarak kabul edilmiş ve Çin, Moğol, İran, Bizans ve Roma'yı da etkilemiştir.
Din
Tek bir tanrının varlığına inanılmış, Tanrı'ya "tengri" adı verilmişti.
Bu tanrı Gök tanrı olarak da bilinmekteydi.
Doğa da bir takım gizli güçlere inanılırdı.
Şamanizm yani iyi ruh ile kötü ruhun varlığına inanılan bir inançta yaygındı.
Öldükten sonra yaşama inanç vardı.
UYARI : İslamiyet öncesi Türklerde görülen tek Tanrı inancı, İslamiyet'in kabul edilmesinde etkili olmuştur. Bu Türklerde öldükten sonra yaşama inanılır, mezarlara Balbal'lar dikilirdi. (Balbal, öldürülen düşman sayısı kadar dikilirdi.)
Ekonomik Hayat
Bozkır kültürünün bir sonucu olarak göçebe ve yarı göçebe bir hayat sürmüşlerdir.
Göçebe hayatın bir sonucu olarak hayvancılık zorunlu geçim kaynağı olmuştur.
Bununla birlikte balıkçılık, tarım ve yağmacılık da ekonomik hayatta önemli yer almıştır.
Dil ve Edebiyat
Türklerde görülen en eski dil Göktürkçe ve alfabe olarak da Göktürk alfabesidir.
VII. yüzyılda Göktürkler tarafından Göktürk alfabesi ile yazılan Orhun kitabeleri bilinen en eski Türk yazıtları olarak kabul edilir.
Uygurlar da Uygur alfabesini kullanmışlar ayrıca hareketli harfleri bulmuş ve matbaayı kullanmışlardır.
Bilim ve Sanat
Oniki hayvanlı Türk takvimini meydana getirmişlerdir.
Bilim adamlarından meydana gelen ve Keneş Meclisi adı verilen bir meclisi meydana getirmişlerdir.
Göçebe hayat sürdükleri için taşınabilir sanat eserleri olarak kemer, kılıç, at koşumu gibi el sanatları ile uğraşmışlardır.
Uygurlar döneminde Maniheist mabetler yapılmış, mezar anıtları ve saray yapılarına da rastlanmıştır.
Türkler'in İlk Ana Yurdu
Türkler'in ilk ana yurdu Orat Asya'da; Batı'da Hazar Denizi'nden Doğu'da Kingan Dağları'na, Kuzey'de Altay Dağları'ndan Güney'de Hindukuş ve Karanlık Dağları'na kadar uzanan bölgedir.
Bu bölge, coğrafi yapısı ve iklim şartlarının da elverişli olması nedeniyle Türkler tarafından Ana Yurt olarak tercih edilmiştir.
Göçebe kültürünün sonucunda şu durumlar ortaya çıkmıştır.
*Merkezi yapı güçlenememiş,
*Teşkilatçı özellik gelişememiş,
*Mimari ve şehircilik ortaya çıkmamış,
*Ekonomi, hayvancılığa dayalı kalmış,
*Askeri yapıysa gelişmiştir.
Türkler'in Orta Asya'dan Göç Etmenlerinin Nedenleri :
*Topraklarının tarıma elverişsiz olması,
*Hayvanlar için otlakların yetersiz olması,
*İklim koşullarının değişmesi nedeniyle kuraklık ve şiddetli kış yaşanması,
*Türk boyları ve yabancı kavimlerle yapılan mücadelelerdir.
Asya Hun (Büyük Hun) Devleti
Merkez Ötügen olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kuruldu.
Tarihte bilinen ilk Türk devletidir. Devletin kurucusu ve ilk hükümdarı Teoman'dır.
Çinlilere karşı seferler yaptılar, Çinliler de bu seferleri durdurmak için Çin Seddi'ni yapmak zorunda kalmışlardır.
Teoman'ın oğlu **** Han döneminde; diğer Türk devletlerine de örnek olacak "onluk sistem"e dayalı ilk düzenli Türk ordusu kuruldu.
Asya Hun Devleti'nin Yıkılışı
Mete Han'ın ölümünden sonra oğulları ülkeyi iyi yönetemediler.
Çin entrikaları ve bu devletle yapılan savaşlar ülkeyi zayıflattı.
İpek Yolu'nun Çin kontolüne geçmesi nedeniyle Hun ekonomisi bozuldu.
Artan Çin baskısı nedeniyle ülke iyice zayıflayarak Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı.
Kavimler Göçü :
Çin baskısından kaçan Kuzey Hunları, M.S. 375'de Batı'ya göç etmeye başladılar. Hun göçleri sonunda Karadeniz'in Kuzeyi'ndeki Germen kavimleri Batı'ya göç etti. Doğu Germen kavimlerinin göçü sonucunda , Roma İmparatorluğu, M.S. 395 tarihinde, Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı.
UYARI : Avrupa'ya ve Anadolu'ya ilk Türk akını bu dönemde düzenlenmiştir. Bu akınlar Anadolu'ya yerleşme ve yurt edinme amacı taşımamaktadır.
Avrupa Hun Devleti
M.S. 400'lerde başkent Etzelburg olmak üzere Avrupa Hun Devleti kuruldu. Bu sırada Hun hükümdarı Balamir'di.
Avrupa Hunları'nın en ünlü hükümdarı Attila'dır.
Attila, 447 yılında büyük bir ordu ile Doğu Roma (Bizans) üzerine yürüdü ve onları vergiye bağladı.
451 yılında Batı Roma İmparatorluğu üzerine ve 452 yılında da İtalya üzerien iki büyük sefer yaptı.
Göktürk Devleti
552'de Avarlar'a karşı isyan ederek, Bumin Kağan önderliğinde Ötügen merkez olmak üzere kuruldu.
Tarihte Türk ismini devlet isimlerinde kullanan ilk topluluktur.
Bumin Kağan'ın yerine geçen Mukan Kağan zamanında devlet en parlak dönemini yaşadı.
İstemi Yabgu döneminde Bizans ile Sasani Devleti'ne karşı büyük mücadeleler yapıldı.
Göktürk Devleti, Çin entrikaları sonucu, 582 yılında Doğu ve Batı Göktürkler olarak ikiye ayrıldı.
UYARI : Bu dönemde İpek Yolu, Göktürk, Sasani ve Bizans Devletleri'ni karşı karşıya getirmiştir. İlk Türk-Bizans ittifakı Sasaniler'e karşı bu dönemde olmuştur (571). Hedef doğu-batı ticaretini ele geçirmektir.
II. Göktürk (Kutluk) Devleti
682 yılında Kutluk Kağan önderliğinde kuruldu.
Ünlü hükümdarları Bilge Kağan döneminde,Kardeşi Kültigin ve vezirleri Tonyukuk ile birlikte, en parlak dönemlerini yaşadılar.
Bilge Kağan'ın ölümünden sonra zayıflayarak Basmil, Karluk ve Uygurlar'ın isyanı sonucu yıkıldılar.
UYARI : Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı kaynağı olarak kabul edilen Orhun yazıtları bu dönemde yazılmıştır. Bu yazıtlarda Göktürk Tarihi ve Türk Uygarlığı hakkında önemli bilgiler verilmektedir.
Uygur Devleti
Yerleşik yaşamı benimseyen ilk Türk topluluğudur.
Budizm ve Maniheizm'i benimsediler.
Çin'den sonra matbaayı geliştirerek ikinci kez kullanılan ve hareketli harfleri icat ettiler.
840 yılında Kırgız Türkleri tarafından yıkıldılar.
UYARI : Budizm ve Maniheizm Uygurların hem mimari alanında hem de savaşçı özelliklerini kaybetmelerinde etkili olmuştur.
Kırgızlar, Uygurları yıkarak Türk yurdunun Moğollar'ın eline geçmesine neden olmuşlardır. Bu yüzden Türk tarihinde olumsuz anılmışlardır.
Avarlar
En ünlü hükümdarları Bayan Kağan döneminde Doğu Roam İmparatorluğu üzerien bir çok sefer yaptılar.
Sasanilerle birleşerek ilk defa İstanbul'u kuşattılar fakat ele geçiremediler.
Hristiyanlığı kabul eden Türk topluluklarındandırlar.
istanbul'u ikinci defa kuşattılar fakat bundaki başarısızlıkları zayıflamalarına sebep oldu ve 805 yılında Franklar'ın saldırısı sonucunda yıkıldılar.
UYARI : İslamiyet'i kabul eden boylar bugünkü Kazan Türklerinin temelini oluşturur.
Bulgarlar
Orta Asya'dan ve Oğuzlar'dan koparak Batı'ya göç eden kabilelerin birleşmesiyle oluştular.
Bir kısım Bulgar Türkleri Volga Nehri çevresine gelerek İdil (Volga) Bulgar Devleti'ni kurdular. Bu devlet 1236 yılında Altın Ordu Devleti tarafından yıkıldı.
Türk boylarına gelen diğer Bulgar Türkleri burada Tuna Bulgar Devleti'ni kurdular. Tuna Bulgarları zamanla Slavlaşarak ve IX. yüzyılda da Hristiyanlığı kabul ederek tarih sahnesinden silindiler.
Hazarlar
Hazar Türkleri tarafından Karadeniz'in kuzeyi ile Kafkaysa arasında kuruldu.
Hz. Ömer ve Hz. Osman zamanında İslam ordusu ile mücadele ettiler.
Hazar Türkleri, Museviliği kabul eden ilk Türk topluluğu olduklarından İslamiyet'in Avrupa'da yayılmamasında etkili oldular.
UYARI : Museviliği daha çok merkez yönetiminde bulunanlar kabul etmişlerdir. Halk arasında ise daha çok Hristiyanlık, Müslümanlık ve Şamanizm görülür.
Macarlar
Macar boyları Peçenek baskısı sonunda bugünkü Macaristan'a yerleştiler.
Avrupa'nın batısına ve güneyine akınlar yaptılar.
995 yılında Germen Kralı'nın karşı akını sonucunda büyük yenilgi aldılar.
Bu tarihten itibaren yavaş yavaş Hristiyanlaşarak kültürel özelliklerini kaybettiler.
UYARI : Macarlar, Hristiyanlığın Katolik mezhebini benimseyen tek Türk boyudur. Dinlerindeki değişim devlet yapılarına yansımış, boylar birliğine dayalı siyasi yapıdan, krallık sistemine dayalı bir yapıya geçmişlerdir.
macarlar aynı zamanda, Germenlerin Balkanlara inmesi ve Balkanlardaki Slavlarla kuzeydeki Slavların birleşmesini engellemişlerdir.
Peçenekler
Göktürk ve Uygur hakimiyetinde yaşadıktan sonra, X. yüzyılda Batı'ya göç ettiler. Macar ve Rus tarihinde etkili oldular.
XI. yüzyılda Hristiyanlığı kabul ettiler.
Malazgirt Savaşı'nda Oğuzlarla birlikte Bizans ordusuda yer aldılar.
1091 'de Kıpçaklarla yaptıkları bir savaşta yenildiler ve giderek dağıldılar.
UYARI: Peçenekler, Bizans ordusunda ücretli asker olarak görev almıştır. Bizans, Peçenekler'in bazılarını da Anadolu'ya yerleştirmiştir.
Kıpçaklar (Kumanlar)
Kıpçaklar, XI. yüzyılın başlarında Moğollar'ın baskısıyla Orta Asya'dan göç ederek Doğu Avrupa'ya geldiler.
Ruslarla büyük mücadeleler sonucunda Ruslar'ın Karadeniz'e inmelerini engellediler.
Zamanla ortadan kalktılar.
UYARI : Kıpçakların Seyhun Irmağı boylarında Oğuzlarla yaptıkları savaşlar, Dede Korkut Hikayeleri'ne konu olmuştur.
Oğuzlar
Oğuzlar başta Selçuklu ve Osmanlı olmak üzere daha bir çok Türk devletinin kurucuları olarak bilinirler.
Göktürk Devleti yıkıldıktan sonra Uygurların hakimiyeti altına girdiler.
Uygurların yıkılmasından sonra başkent Yenikent olmak üzere devlet kurdular.
Malazgirt Savaşı'nda, Bizans ordusunda yer aldılar.
UYARI : Oğuzların tarihte büyük devletlerin kuruluşunda etkili olmaları Türk toplulukları içinde en önemli boy kabul edilmelerine neden olmuştur. Türk toplulukları içinde İslamiyet'i kabul eden Oğuzlara "Türkmen" denilmiştir.
Uzların bir kısmı Hristiyanlığı kabul ederek Hristiyanlaşmışlar, Kafkasya'nın güneyine inen diğer bir kısmı ise İslamiyet'i kabul ederek Müslümanlaşmışlardır.
Türgeş Devleti
I. ve II. Göktürk Devletleri hakimiyetinde yaşadıktan sonra VII. yüzyılda Balasagun merkez olmak üzere devletlerini kurdular.
Sulu Kağan önderliğinde Emevilerle uzun yıllar mücadele ettiler.
Yerleşik yaşamı benimsediler ve tarihte parayı kullanan ilk Türk topluluğu oldular.
766 yılında Karluklar tarafından hakimiyetlerine son verildi.
UYARI: İslamiyet'in Orta Asya'da yayılmasını bir süre engellemişler böylece Orta Asya Türkleri'nin Araplaşmasını önlemişlerdir.
Karluklar
VI. yüzyılda Doğu Göktürk Devleti'ne bağlı olarak, Altay Dağları'nın batısında Kara İrtiş Nehri boylarında yaşadılar.
Talas Savaşı'nde Müslümanlar'ın tarafını tutarak Orat Asya'nın Çinlileşmemesinde önemli rol oynadılar.
Talas Savaşı'ndan sonra İslamiyet'i kabul ederek Müslüman olan ilk Türk boylarından biri oldular.
Sabirler
Ural Dağları'nın Güneyineve Kuzey Kafkasya'ya yerleştiler.
VI. yüzyıldan itibaren Doğu Avrupa'ya kadar inerek bu bölgedeki Bizans ve Sasani Devleti ile mücadele ettiler.
557 yılında Avarlarla yaptıkları savaşta yenilip, bu tarihten itibaren gittikçe zayıflayarak tarih sahnesinden silindiler.
Sibirya bölgesi, Sibirlerin bu bölgede yaşamalarından dolayı bu adı almıştır.
İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık
Devlet Yönetimi
Uygurlar dışında bütün Türk Devletleri göçebe devlet şeklinde yaşamışlardır.
Aileler obaları, obalar boyları, boylar ise budunları meydana getirirdi.
Devlet, hanedanın ortak malı kabul edilirdi.
Hakanın yetkileri "Kurultay" denilen danışma meclisi ile sınırlandırılmıştı.
UYARI : Bu durum Türk devletlerinde taht mücadelelerine sebep olmuştur. Bu yüzden Türk devletleri çok kısa sürelerde yıkılmıştır. Devlet kuzey-güney, doğu-batı, sağ-sol olmak üzere ikiye ayrılırdı. Sağı hükümdarlar yönetirdi. Senede iki kez toplanan Kurultay adı verilen bir meclis vardır. Boy beylerinden oluşurdu. Önemli kararlar alınırdı.
Kurultay, Türklerde askeri yapıda demokrasinin olduğunu gösterir.
Hukuk
İslamiyet öncesinde kurulan Türk devletlerinde yazılı hukuk kurallarına rastlanmaz.
Genelde, sosyal hayatı düzenleyen sözlü hukuk kuralları yani töreler baskındır.
Devlet yapısında töreyi uygulayan adalet teşkilatının başı hükümdardır.
Töre hükümleri ile çok ağır cezalar verildiği görülmüştür.
Ordu
İlk Türk devletlerinde kadın-erkek her Türk asker sayılırdı.
İlk düzenli Türk ordusu Asya Hun İmparatoru Mete Han tarafından kuruldu.
Ordunun başında başbuğ denilen başkomutan bulunurdu.
Türkler savaşlarda en çok sahte ricat denilen geri çekilme taktiğini uygulayarak başarılı oldular.
UYARI : Mete Han tarafından kurulan ordu, Türk Kara Kuvvetleri'nin temeli olarak kabul edilmiş ve Çin, Moğol, İran, Bizans ve Roma'yı da etkilemiştir.
Din
Tek bir tanrının varlığına inanılmış, Tanrı'ya "tengri" adı verilmişti.
Bu tanrı Gök tanrı olarak da bilinmekteydi.
Doğa da bir takım gizli güçlere inanılırdı.
Şamanizm yani iyi ruh ile kötü ruhun varlığına inanılan bir inançta yaygındı.
Öldükten sonra yaşama inanç vardı.
UYARI : İslamiyet öncesi Türklerde görülen tek Tanrı inancı, İslamiyet'in kabul edilmesinde etkili olmuştur. Bu Türklerde öldükten sonra yaşama inanılır, mezarlara Balbal'lar dikilirdi. (Balbal, öldürülen düşman sayısı kadar dikilirdi.)
Ekonomik Hayat
Bozkır kültürünün bir sonucu olarak göçebe ve yarı göçebe bir hayat sürmüşlerdir.
Göçebe hayatın bir sonucu olarak hayvancılık zorunlu geçim kaynağı olmuştur.
Bununla birlikte balıkçılık, tarım ve yağmacılık da ekonomik hayatta önemli yer almıştır.
Dil ve Edebiyat
Türklerde görülen en eski dil Göktürkçe ve alfabe olarak da Göktürk alfabesidir.
VII. yüzyılda Göktürkler tarafından Göktürk alfabesi ile yazılan Orhun kitabeleri bilinen en eski Türk yazıtları olarak kabul edilir.
Uygurlar da Uygur alfabesini kullanmışlar ayrıca hareketli harfleri bulmuş ve matbaayı kullanmışlardır.
Bilim ve Sanat
Oniki hayvanlı Türk takvimini meydana getirmişlerdir.
Bilim adamlarından meydana gelen ve Keneş Meclisi adı verilen bir meclisi meydana getirmişlerdir.
Göçebe hayat sürdükleri için taşınabilir sanat eserleri olarak kemer, kılıç, at koşumu gibi el sanatları ile uğraşmışlardır.
Uygurlar döneminde Maniheist mabetler yapılmış, mezar anıtları ve saray yapılarına da rastlanmıştır.
Anamın adı Hüsniye Ana
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Son Düzenleme: 04/04/2009, 13:32, Düzenleyen: AYFER.
Genel Tarih Konuları...
ORTAÇAĞDA AVRUPA (375 – 1453)
¨ Siyasi Durum : Siyasi yetkiler tek kişide toplanmış değildir. Feodalite (Derebeylik ) rejimi vardır. Toprağa dayalı bir rejimdir. Derebey hem toprağın, hem de köylünün sahibidir. Derebeylikte himaye sistemi esastır. Himaye eden “Süzeren”, himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılır. Bu rejim Haçlı Seferleri ve Yüzyıl Savaşları’yla zayıflamış, İstanbul’un fethiyle (toplarla surların yıkılması) yerini mutlak krallıklara bırakmıştır.
Sosyal Durum : Toplum eşit değildir. Çeşitli sınıflara ayrılmıştır.
Soylular : Yönetim ve askerlikle uğraşarak gücü ellerinde tutan aristokrat tabakadır.
Din adamları : Katolik kilisesinin gücüne paralel olarak rahat bir hayat sürmüşlerdir.
Burjuvalar : Şehirli sınıftır. Ticaret ve sanatla uğraşırlar. Coğrafi Keşifler’le zenginleşerek güçlenmiş, Fransız İhtilali ile yönetime katılmışlardır.
Köylüler : İki gruptur.
- Hür Köylüler : Derebeyin vasalıdır. Ağır vergiler öder, belirli günler “angarya” olarak derebeyin işinde çalışırlar.
- Köleler (Sefler) : Derebeyin adeta malı sayılan, karın tokluğuna çalışan insanlardır.
¨ Dini Durum : Katolik kilisesi ve Papalık Aforoz, Enterdi, Endülijans gibi dini ve siyasi yetkilere sahip oldukları gibi ayrıca çok büyük ekonomik güce sahiptiler. Skolastik düşünce Ortaçağ boyunca etkilidir.
¨ Ekonomik Durum : Tarıma dayalıdır. Temel zenginlik ölçüsü topraktır. Haçlı seferleriyle Akdeniz ticareti canlanmış ve İtalyan şehir devletleri (Venedik, Ceneviz gibi) ilerlemiştir. Avrupa son derece fakirdir.
HAÇLI SEFERLERİ
Tanım : 1096 yılında başlayan 1270 yılına kadar devam eden Hıristiyan dünyasının İslam alemi üzerine yaptığı seferlerin adıdır.
Sebepleri :
*Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’daki Türk ilerleyişi karşısında Bizans’ın yardım isteği.
*Fatımilerin Haçlılar’ı davet etmesi.
*Hıristiyanlığı yayma düşüncesi.
*Kutsal yerleri geri alma düşüncesi.
*Papa’nın siyasi etkinliğini artırmak için halkı tahrik etmesi.
*Kluni tarikatının çalışmaları.
*Derebeylerin yeni topraklar elde etmek istemesi
*Kralların yetkilerini artırmak istemesi
*Şovalyelerin ve bazı prenslerin macera aramaları
*Doğunun zenginliklerine ulaşma isteği
*Doğu ticaret yollarının müslümanların elinde bulunması.
I. – II. – III. – IV. HAÇLI SEFERLERİ
I. HAÇLI SEFERİ (1096) : Papa ve Keşiş Piyer, Avrupa’da büyük ordular oluşturmuşlardır. İlk gelen haçlılar I. Kılıçarslan tarafından imha edilmiş. Daha sonra gelen haçlılar Bizans’la bir antlaşma yaparak Anadolu’ya geçmişler, İznik’i alarak yollarına devam etmişlerdir. I. Kılıçarslan’
ın vur kaç taktiğiyle çok büyük kayıplar vermelerine rağmen Urfa, Antakya ve Kudüs’ü ele geçirmişler, buralarda birer derebeylik kurmuşlardır. İznik’i kaybeden Anadolu Selçuklu Devleti’
nin başkenti Konya olmuştur.
Not-1 : Bu seferle Batı Anadolu’daki siyasi üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir.
Not-2 : I. Haçlı Seferi amacına ulaşan tek seferdir.
Not-3 : Derebeylik rejimi Ortadoğu’ya taşınmıştır.
II. HAÇLI SEFERİ (1147-1149) : Urfa’nın 1144’te Zengiler tarafından geri alınması II. Haçlı Seferi’ne sebep olmuştur. Alman Kralı III. Kontrat ve Fransa Kralı VII. Lui komutasındaki Haçlılar, Danişmentler’den yardım alan I. Mesut ile yaptıkları savaşta büyük bir bozguna uğramıştır. Böylece sefer başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Not-1 : II. Haçlı Seferi’nden sonra Haçlılar daha çok deniz yolunu tercih etmişlerdir.
Not-2 : Haçlılar vasıtasıyla Anadolu’yu geri alamayacağını anlayan Bizans kendi ordularıyla bunu gerçekleştirmek istemişse de başarılı olamamıştır. (1176 Miryokefalon Savaşı)
III. HAÇLI SEFERİ (1189 – 1192) : Selahattin Eeyyubi’nin 1187 – Hıttin Savaşı’yla Kudüs’ü Haçlılar’dan geri alması üzerine İngiltere Kralı Aslan Yürekli Rişar, Fransa Kralı Flip Ogüst ve Alman Kralı Frederik Barbaros’un da katıldığı yeni bir sefer düzenlenmiştir. İngiliz ve Fransızlar deniz yoluyla Kudüs önlerine gelmiş, Almanlar ise Anadolu’dan geçmek istemiş, II. Kılıçarslan’ın çocukları arasındaki taht kavgalarından faydalanarak ve antlaşmaya uymayarak Konya’yı yağmalamışlarsa da krallarının ölümüyle orduları dağılmıştır.Selahattin Eyyubi ile uzun süre mücadele eden Haçlılar başarılı olamayarak geri dönmüşlerdir.
IV. HAÇLI SEFERİ (1200 - 1204) : Eyyubiler’in Filistin sahil şeridini haçlılardan temizlemesi üzerine IV. Haçlı seferi düzenlenmiştir. İstanbul’da karışıklık çıktığını öğrenen haçlılar yollarını değiştirerek İstanbul’u ele geçirmişler ve bir Latin Krallığı kurmuşlardır. İznik ve Trabzon’da da Rum İmparatorlukları kurulmuştur.
HAÇLI SEFERLERİNİN SONUÇLARI
*Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven azalmıştır.
*Derebeylik rejimi sarsılmıştır.
*Skolastik düşünce zayıflamaya başlamıştır.
*Akdeniz limanları (Venedik ve Ceneviz, Marsilya gibi) ve Akdeniz ticareti önem kazanmıştır.
*Venedik ve Ceneviz gibi İtalyan şehir devletleri Akdeniz ticaretini ele geçirerek, zenginleşmişlerdir.
*İslam dünyasındaki (doğudaki) teknik buluşlar (kağıt, matbaa, pusula, barut, dokuma, cam, deri işleme v.b.) Avrupa’ya taşınmış, Avrupa’da kültür hayatı canlanmıştır.
*Bazı Müslüman alimlerin eserleri (İbn-i Sina, Farabi) ve antikide eserleri Avrupa’ya taşınmıştır.
*Anadolu, Suriye, Filistin, İstanbul gibi bölgeler harap olmuştur.
*Türklerin İslam dünyası içinde değeri artmıştır.
*Türkler ileri harekatı kesintiye uğramıştır.
*Köylüler bazı haklar elde etmiştir.
*Avrupalılar İslam medeniyetini yakından tanımışlar, önyargıları yıkılmıştır.
Haçlı Seferleri’nden etkilenen devletler : Anadolu Selçuklu Devleti, Büyük Selçuklu Devleti, Eyyubiler, Zengiler, Danişmentliler, Memlukler, Fatımiler, Bizans
MAGNA CARTA (BÜYÜK ŞART 1215)
Aslan Yürekli Rişar’ın kardeşi Yurtsuz Jan İngiltere Kralı olunca soyluların baskısıyla karşılaşmıştır. Bu baskı neticesinde Magna Karta’yı (büyük şart) imzalamak zorunda kalmıştır. İngiltere’de parlamentonun kurulmasına zemin hazırlamıştır.
Not-1 : Avrupa’da demokrasi çalışmalarının başlangıcıdır.
Not-2 : İlk kez hükümdarın yetkilerinin sınırlandırılması açısından Sened-i İttifak’a kanun üstünlüğünün kabul edilmesi açısından Tanzimat Fermanı’na benzer.
YÜZYIL SAVAŞLARI (1337-1453)
İngiltere kralının Fransız tahtına göz dikmesi sonucu başlayan mücadeleler yaklaşık 100 yıl devam ettiği için bu adı almıştır. 1346 Kresy Savaşı’nda İngilizler, Fransa’nın önemli bir bölümünü ele geçirmişlerse de sonradan, Jan Dark’ın da etkisiyle, Fransızlar’ın toparlanması üzerine mağlup olmuşlardır.
Sonuçları :
*Fransa galip gelerek topraklarını İngiliz işgalinden kurtarmıştır.
*Avrupa’da bir ülkenin sömürge altına alınamayacağı anlaşılmıştır.
*Top ilk kez 1346 Kresy Savaşı’nda İngilizler tarafından kullanılmıştır.
*Fransa’da milli duyguların gelişmesine sebep olmuştur.
*İki büyük Avrupa ülkesinin mücadeleleri Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda daha rahat ilerlemesine ve Fetret devrinde saldırıya uğramamasına sebep olmuştur.
*İngiltere’de Çifte Gül adı verilen iç savaşlara neden olmuştur. (1455-1485)
¨ Siyasi Durum : Siyasi yetkiler tek kişide toplanmış değildir. Feodalite (Derebeylik ) rejimi vardır. Toprağa dayalı bir rejimdir. Derebey hem toprağın, hem de köylünün sahibidir. Derebeylikte himaye sistemi esastır. Himaye eden “Süzeren”, himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılır. Bu rejim Haçlı Seferleri ve Yüzyıl Savaşları’yla zayıflamış, İstanbul’un fethiyle (toplarla surların yıkılması) yerini mutlak krallıklara bırakmıştır.
Sosyal Durum : Toplum eşit değildir. Çeşitli sınıflara ayrılmıştır.
Soylular : Yönetim ve askerlikle uğraşarak gücü ellerinde tutan aristokrat tabakadır.
Din adamları : Katolik kilisesinin gücüne paralel olarak rahat bir hayat sürmüşlerdir.
Burjuvalar : Şehirli sınıftır. Ticaret ve sanatla uğraşırlar. Coğrafi Keşifler’le zenginleşerek güçlenmiş, Fransız İhtilali ile yönetime katılmışlardır.
Köylüler : İki gruptur.
- Hür Köylüler : Derebeyin vasalıdır. Ağır vergiler öder, belirli günler “angarya” olarak derebeyin işinde çalışırlar.
- Köleler (Sefler) : Derebeyin adeta malı sayılan, karın tokluğuna çalışan insanlardır.
¨ Dini Durum : Katolik kilisesi ve Papalık Aforoz, Enterdi, Endülijans gibi dini ve siyasi yetkilere sahip oldukları gibi ayrıca çok büyük ekonomik güce sahiptiler. Skolastik düşünce Ortaçağ boyunca etkilidir.
¨ Ekonomik Durum : Tarıma dayalıdır. Temel zenginlik ölçüsü topraktır. Haçlı seferleriyle Akdeniz ticareti canlanmış ve İtalyan şehir devletleri (Venedik, Ceneviz gibi) ilerlemiştir. Avrupa son derece fakirdir.
HAÇLI SEFERLERİ
Tanım : 1096 yılında başlayan 1270 yılına kadar devam eden Hıristiyan dünyasının İslam alemi üzerine yaptığı seferlerin adıdır.
Sebepleri :
*Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’daki Türk ilerleyişi karşısında Bizans’ın yardım isteği.
*Fatımilerin Haçlılar’ı davet etmesi.
*Hıristiyanlığı yayma düşüncesi.
*Kutsal yerleri geri alma düşüncesi.
*Papa’nın siyasi etkinliğini artırmak için halkı tahrik etmesi.
*Kluni tarikatının çalışmaları.
*Derebeylerin yeni topraklar elde etmek istemesi
*Kralların yetkilerini artırmak istemesi
*Şovalyelerin ve bazı prenslerin macera aramaları
*Doğunun zenginliklerine ulaşma isteği
*Doğu ticaret yollarının müslümanların elinde bulunması.
I. – II. – III. – IV. HAÇLI SEFERLERİ
I. HAÇLI SEFERİ (1096) : Papa ve Keşiş Piyer, Avrupa’da büyük ordular oluşturmuşlardır. İlk gelen haçlılar I. Kılıçarslan tarafından imha edilmiş. Daha sonra gelen haçlılar Bizans’la bir antlaşma yaparak Anadolu’ya geçmişler, İznik’i alarak yollarına devam etmişlerdir. I. Kılıçarslan’
ın vur kaç taktiğiyle çok büyük kayıplar vermelerine rağmen Urfa, Antakya ve Kudüs’ü ele geçirmişler, buralarda birer derebeylik kurmuşlardır. İznik’i kaybeden Anadolu Selçuklu Devleti’
nin başkenti Konya olmuştur.
Not-1 : Bu seferle Batı Anadolu’daki siyasi üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir.
Not-2 : I. Haçlı Seferi amacına ulaşan tek seferdir.
Not-3 : Derebeylik rejimi Ortadoğu’ya taşınmıştır.
II. HAÇLI SEFERİ (1147-1149) : Urfa’nın 1144’te Zengiler tarafından geri alınması II. Haçlı Seferi’ne sebep olmuştur. Alman Kralı III. Kontrat ve Fransa Kralı VII. Lui komutasındaki Haçlılar, Danişmentler’den yardım alan I. Mesut ile yaptıkları savaşta büyük bir bozguna uğramıştır. Böylece sefer başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Not-1 : II. Haçlı Seferi’nden sonra Haçlılar daha çok deniz yolunu tercih etmişlerdir.
Not-2 : Haçlılar vasıtasıyla Anadolu’yu geri alamayacağını anlayan Bizans kendi ordularıyla bunu gerçekleştirmek istemişse de başarılı olamamıştır. (1176 Miryokefalon Savaşı)
III. HAÇLI SEFERİ (1189 – 1192) : Selahattin Eeyyubi’nin 1187 – Hıttin Savaşı’yla Kudüs’ü Haçlılar’dan geri alması üzerine İngiltere Kralı Aslan Yürekli Rişar, Fransa Kralı Flip Ogüst ve Alman Kralı Frederik Barbaros’un da katıldığı yeni bir sefer düzenlenmiştir. İngiliz ve Fransızlar deniz yoluyla Kudüs önlerine gelmiş, Almanlar ise Anadolu’dan geçmek istemiş, II. Kılıçarslan’ın çocukları arasındaki taht kavgalarından faydalanarak ve antlaşmaya uymayarak Konya’yı yağmalamışlarsa da krallarının ölümüyle orduları dağılmıştır.Selahattin Eyyubi ile uzun süre mücadele eden Haçlılar başarılı olamayarak geri dönmüşlerdir.
IV. HAÇLI SEFERİ (1200 - 1204) : Eyyubiler’in Filistin sahil şeridini haçlılardan temizlemesi üzerine IV. Haçlı seferi düzenlenmiştir. İstanbul’da karışıklık çıktığını öğrenen haçlılar yollarını değiştirerek İstanbul’u ele geçirmişler ve bir Latin Krallığı kurmuşlardır. İznik ve Trabzon’da da Rum İmparatorlukları kurulmuştur.
HAÇLI SEFERLERİNİN SONUÇLARI
*Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven azalmıştır.
*Derebeylik rejimi sarsılmıştır.
*Skolastik düşünce zayıflamaya başlamıştır.
*Akdeniz limanları (Venedik ve Ceneviz, Marsilya gibi) ve Akdeniz ticareti önem kazanmıştır.
*Venedik ve Ceneviz gibi İtalyan şehir devletleri Akdeniz ticaretini ele geçirerek, zenginleşmişlerdir.
*İslam dünyasındaki (doğudaki) teknik buluşlar (kağıt, matbaa, pusula, barut, dokuma, cam, deri işleme v.b.) Avrupa’ya taşınmış, Avrupa’da kültür hayatı canlanmıştır.
*Bazı Müslüman alimlerin eserleri (İbn-i Sina, Farabi) ve antikide eserleri Avrupa’ya taşınmıştır.
*Anadolu, Suriye, Filistin, İstanbul gibi bölgeler harap olmuştur.
*Türklerin İslam dünyası içinde değeri artmıştır.
*Türkler ileri harekatı kesintiye uğramıştır.
*Köylüler bazı haklar elde etmiştir.
*Avrupalılar İslam medeniyetini yakından tanımışlar, önyargıları yıkılmıştır.
Haçlı Seferleri’nden etkilenen devletler : Anadolu Selçuklu Devleti, Büyük Selçuklu Devleti, Eyyubiler, Zengiler, Danişmentliler, Memlukler, Fatımiler, Bizans
MAGNA CARTA (BÜYÜK ŞART 1215)
Aslan Yürekli Rişar’ın kardeşi Yurtsuz Jan İngiltere Kralı olunca soyluların baskısıyla karşılaşmıştır. Bu baskı neticesinde Magna Karta’yı (büyük şart) imzalamak zorunda kalmıştır. İngiltere’de parlamentonun kurulmasına zemin hazırlamıştır.
Not-1 : Avrupa’da demokrasi çalışmalarının başlangıcıdır.
Not-2 : İlk kez hükümdarın yetkilerinin sınırlandırılması açısından Sened-i İttifak’a kanun üstünlüğünün kabul edilmesi açısından Tanzimat Fermanı’na benzer.
YÜZYIL SAVAŞLARI (1337-1453)
İngiltere kralının Fransız tahtına göz dikmesi sonucu başlayan mücadeleler yaklaşık 100 yıl devam ettiği için bu adı almıştır. 1346 Kresy Savaşı’nda İngilizler, Fransa’nın önemli bir bölümünü ele geçirmişlerse de sonradan, Jan Dark’ın da etkisiyle, Fransızlar’ın toparlanması üzerine mağlup olmuşlardır.
Sonuçları :
*Fransa galip gelerek topraklarını İngiliz işgalinden kurtarmıştır.
*Avrupa’da bir ülkenin sömürge altına alınamayacağı anlaşılmıştır.
*Top ilk kez 1346 Kresy Savaşı’nda İngilizler tarafından kullanılmıştır.
*Fransa’da milli duyguların gelişmesine sebep olmuştur.
*İki büyük Avrupa ülkesinin mücadeleleri Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda daha rahat ilerlemesine ve Fetret devrinde saldırıya uğramamasına sebep olmuştur.
*İngiltere’de Çifte Gül adı verilen iç savaşlara neden olmuştur. (1455-1485)
Anamın adı Hüsniye Ana
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Son Düzenleme: 04/04/2009, 13:35, Düzenleyen: AYFER.
Genel Tarih Konuları...
YENİÇAĞ’DA AVRUPA (1453-1789)
COĞRAFİ KEŞİFLER (15. Y.Y. SONLARI – 16. Y.Y. BAŞLARI)
Sebepleri :
* Yeni yolların aranması
* Doğu ticaret yollarının (İpek ve Baharat yolları) Müslümanlar’ın elinde bulunması.
* Doğunun zenginliklerine ulaşma isteği
* Gemicilik sanatında gelişmeler
* Hıristiyanlığı yayma düşüncesi
* Cesur ve maceracı gemicilerin yetişmesi
* Pusulanın sapma açısının hesaplanması
* Kralların gemicilere destek vermesi
* Doğudan Avrupa’ya gelen malların pahalıya mal olması
YAPILAN KEŞİFLER :
* Amerika’nın Keşfi : İlk kez 1492’de Kristof Kolomb tarafından bulunmuşsa da Hindistan zannedilmiştir. 1507’de İtalyan gemici Americo Vespucci buranın yeni bir kıta olduğunu anlamış ve adı verilmiştir.
* Hint Deniz Yolunun Bulunması : Bartelmi Diaz 1487’de Afrika’nın güney ucuna ulaşmayı başarmıştır. Buraya Ümit Burnu (Fırtınalar Burnu) denilmiş, daha sonra 1468’
de Vasko Dö Gama tarafından Ümit burnu dolaşılarak Hint deniz yolu bulunmuştur.
* Dünyanın Dolaşılmadı (1519 – 1522) : Macellan, sürekli batıya giderse tekrar Avrupa’ya ulaşılacağına inanarak çıktığı yolculuk sırasında ölünce Del Kano bu seferi tamamlamıştır.
Sonuçları :
* Yeni kıtalar, yollar, medeniyetler, insanlar, bitki ve hayvanlar tanınmıştır.
* Sömürgecilik başlamıştır. (İspanyol ve Portekizliler ilk sömürge imparatorlukları kurdular.)
* İspanya ve Portekiz gibi devletler güçlenmiştir.
* Doğu ticaret yolları önemini kaybetmiştir.
* Akdeniz ticareti ve limanları önemini kaybetmiştir.
* Hint deniz yolu ve limanları (Lizbon, Amsterdam, Londra) önem kazanmıştır.
* Venedik, Ceneviz ve başta Osmanlı Devleti olmak üzere İslam ülkeleri çok büyük zarara uğramıştır.
* Avrupa’nın zenginlik ölçüsü değerli madenler olmuştur.
* Burjuva sınıfı zenginleşmiştir.
* Kölelik ve esir ticareti yaygınlaşmıştır.
* Rönesans, Reform ve Sanayi İnkılabı’na zemin hazırlamıştır.
* Kilise kan kaybetmeye devam etmiştir.
* Keşfedilen yerlere Avrupa’dan göçler olmuştur.
RÖNESANS HAREKETLERİ
*Tanım : 15. Y.y. sonları ve 16. Y.y. başlarında İtalya’da ortaya çıkan edebiyat, güzel sanatlar, mimari ve bilim alanındaki önemli gelişmelere denir.
[BNedenleri :[/B]
* Coğrafi Keşifler’le zenginleşen burjuva sınıfının “mesen” denilen koruyucu aileler oluşturması
* Matbaanın gelişmesi ve kağıdın yaygınlaşması
* Arka arkaya, dahi denilebilecek sanatçıların yetişmesi
* İstanbul’un fethi ile bazı bilim adamlarının İtalya’ya gitmesi
* Endülüs Emevileri’nin etkisi
* Antikide eserlerin incelenmesi
* Güzel sanatların olgunlaşması
Rönesans’ın İtalya’da Başlamasının Nedenleri :
* Siyasi durumu : İtalya’da şehir devletlerinin olması düşünce hayatının daha özgür olmasını sağlamıştır.
* Ekonomik durum : Akdeniz ticaretine hakim olmaları yönüyle İtalyan şehir devletlerinin daha zengin olması.
* Tarihi durumu : Çok büyük medeniyetlere beşiklik yapmış olan İtalya’da bu medeniyetlerin izlerinin bulunması.
* Dini durum : Katolik kilisesinin merkezi olması ve papanın burada bulunması
* Coğrafi konum : İslam dünyasına yakınlığı, ticaret sayesinde onlardan etkilenmesi.
Rönesans’ın Avrupa Dışına Yayılmasının Nedenleri :
* İtalya’nın dini ve kültürel merkez olması
* İtalya Savaşları (1494 - 1559)
Rönesans, İtalya’da edebiyat alanında başlamış, Mikelanjelo, Leonardo da Vinci gibi büyük sanatçılar yetişmiştir. Fransa’da Rönesans İtalya savaşlarına katılan kral tarafından başlatılmış, mimari alanda gelişmiştir. İngiltere’de Shakesper, İspanya’da Servantes, Almanya’da ise Röklen, Erasmus eserler vermiştir.
Not-1 : Almanya’da Rönesans hareketlerine paralel olarak Reform başlamıştır.
Not-2 : Bilim ve teknik alanında 17. Yy.’da deney ve gözlem metodunun Bacon tarafından ortaya konulmasından sonra önemli gelişmeler olmuştur. Avrupa’da Bilim Rönesansı 17. Yy.’
da başlamıştır.
RÖNESANS’IN SONUÇLARI
* Skolastik düşünce büyük ölçüde yıkılmış, pozitivizm doğmuştur.
* Kliseye ve din adamlarına duyulan güven iyice azalmıştır.
* Edebiyat, güzel sanatlar,mimari ve bilim teknik alanında önemli gelişmeler olmuştur.
* Ferdiyetçilik (bireycilik) ön plana çıkmıştır.
* İlk kez sanat alanında din dışı eserler verilmiştir.
* Reform ve Sanayi İnkılabı’na zemin hazırlanmıştır.
Bu döneme kadar bilim, sanat ve medeniyet alanlarında İslam ülkeleri öncülük yaparken, Rönesans hareketleriyle Avrupa ülkeleri ön plana çıkmıştır.
REFORM HAREKETLERİ
Tanım : 16. Y.y. Katolik kilisesinde meydana gelen köklü değişikliklere denir.
Nedenleri :
* Kağıt ve matbaanın geliştirilmesi
* Katolik kilisesinde meydana gelen bozulmalar
* Aforoz, Enterdi, Endülijans sorunları
* Rönesans’ın etkileri
* Skolastik düşüncenin yıkılması
* İncil’in milli dillere çevrilmesi
* Kilisenin zenginliğine karşın halkın fakirliği
Reformun Almanya’da Başlamasının Nedenleri :
* Hıristiyanlığı daha geç kabul eden Almanlar’ın dindarlıklarının suistimal edilmesi
* Alman halkının daha fakir olması
* Matbaanın Almanya’da geliştirilmesi
* İncil’in ilk kez Almanca’ya çevrilmesi.
* Bazı derebeylerin Şarlken’e karşı reformcuları desteklemesi.
Almanya’da, Martin Luther tarafından Reform hareketleri başlatılmış, Protestanlık mezhebi ortaya çıkmıştır. Uzun mücadeleler sonucunda 1555 Ogsburg Barışı’yla Protestanlık serbest bırakılmıştır.
Fransa’da, Kalvenizm ortaya çıkmıştır. Uzun mücadeleler sonrasında 1598 Nant Fermanı ile serbest bırakılmıştır.
İngiltere’de, Kral özel meselesinden dolayı kiliseyi kendine bağlamış ve Angilikanizm mezhebi ortaya çıkmıştır.
Sonuçları :
* Avrupa’da mezhep birliği bozulmuş, yeni mezhepler ortaya çıkmıştır.
* Katolik kilisesi kendisine çeki düzen vermek zorunda kalmıştır.
* Kilisenin malları yağmalanmış ve ekonomisi zayıflamaya başlamıştır.
* Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven yıkılmıştır.
* İlk kez laik eğitim kurumları açılmaya başlamıştır.
* Engizisyon mahkemeleri kurulmuştur.
* Mezhep kavgaları başlamıştır.
Not : Rönesans ve Reform hareketleri Avrupa’da gelişmeyi önleyen engellerin kalkmasını sağlamıştır.
30 YIL SAVAŞLARI (Mezhep Savaşları 1618 – 1648)
Katolik Almanya’nın protestanlarla mücadelesidir. Fransa kendisi de katolik olmasına rağmen, Almanya’nın güçlenmesi işine gelmediği için protestanların yanında savaşa girmiş ve sonuçta 1648–Westfalya Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre protestanlık yeniden serbest bırakılmış, mezhep kavgalarına son verilmiştir. Papanın onayına sunulmayan ilk antlaşmadır.
*Not : Savaşın başlaması dini, gelişmesi ise siyasi sebeplere dayanır.
7 YIL SAVAŞLARI (1756 – 1763)
İngiltere ile Fransa arasında Amerika’daki sömürgelerin paylaşılamaması yüzünden ortaya çıkmıştır. Sonuçta İngiltere galip gelerek Kanada’nın bir kısmını ele geçirmiştir. Fakat 7 Yıl Savaşları iki tarafında çok büyük ekonomik sıkıntı içine düşmesine sebep olmuş, Fransa kendi halkına, İngiltere ise Amerika’daki kolonilerine yeni vergiler koymuşlardır. Bütün bunlar bir taraftan Fransız İhtilali’ne, öte yandan Amerika’nın bağımsızlığını kazanmasına sebep olmuştur
COĞRAFİ KEŞİFLER (15. Y.Y. SONLARI – 16. Y.Y. BAŞLARI)
Sebepleri :
* Yeni yolların aranması
* Doğu ticaret yollarının (İpek ve Baharat yolları) Müslümanlar’ın elinde bulunması.
* Doğunun zenginliklerine ulaşma isteği
* Gemicilik sanatında gelişmeler
* Hıristiyanlığı yayma düşüncesi
* Cesur ve maceracı gemicilerin yetişmesi
* Pusulanın sapma açısının hesaplanması
* Kralların gemicilere destek vermesi
* Doğudan Avrupa’ya gelen malların pahalıya mal olması
YAPILAN KEŞİFLER :
* Amerika’nın Keşfi : İlk kez 1492’de Kristof Kolomb tarafından bulunmuşsa da Hindistan zannedilmiştir. 1507’de İtalyan gemici Americo Vespucci buranın yeni bir kıta olduğunu anlamış ve adı verilmiştir.
* Hint Deniz Yolunun Bulunması : Bartelmi Diaz 1487’de Afrika’nın güney ucuna ulaşmayı başarmıştır. Buraya Ümit Burnu (Fırtınalar Burnu) denilmiş, daha sonra 1468’
de Vasko Dö Gama tarafından Ümit burnu dolaşılarak Hint deniz yolu bulunmuştur.
* Dünyanın Dolaşılmadı (1519 – 1522) : Macellan, sürekli batıya giderse tekrar Avrupa’ya ulaşılacağına inanarak çıktığı yolculuk sırasında ölünce Del Kano bu seferi tamamlamıştır.
Sonuçları :
* Yeni kıtalar, yollar, medeniyetler, insanlar, bitki ve hayvanlar tanınmıştır.
* Sömürgecilik başlamıştır. (İspanyol ve Portekizliler ilk sömürge imparatorlukları kurdular.)
* İspanya ve Portekiz gibi devletler güçlenmiştir.
* Doğu ticaret yolları önemini kaybetmiştir.
* Akdeniz ticareti ve limanları önemini kaybetmiştir.
* Hint deniz yolu ve limanları (Lizbon, Amsterdam, Londra) önem kazanmıştır.
* Venedik, Ceneviz ve başta Osmanlı Devleti olmak üzere İslam ülkeleri çok büyük zarara uğramıştır.
* Avrupa’nın zenginlik ölçüsü değerli madenler olmuştur.
* Burjuva sınıfı zenginleşmiştir.
* Kölelik ve esir ticareti yaygınlaşmıştır.
* Rönesans, Reform ve Sanayi İnkılabı’na zemin hazırlamıştır.
* Kilise kan kaybetmeye devam etmiştir.
* Keşfedilen yerlere Avrupa’dan göçler olmuştur.
RÖNESANS HAREKETLERİ
*Tanım : 15. Y.y. sonları ve 16. Y.y. başlarında İtalya’da ortaya çıkan edebiyat, güzel sanatlar, mimari ve bilim alanındaki önemli gelişmelere denir.
[BNedenleri :[/B]
* Coğrafi Keşifler’le zenginleşen burjuva sınıfının “mesen” denilen koruyucu aileler oluşturması
* Matbaanın gelişmesi ve kağıdın yaygınlaşması
* Arka arkaya, dahi denilebilecek sanatçıların yetişmesi
* İstanbul’un fethi ile bazı bilim adamlarının İtalya’ya gitmesi
* Endülüs Emevileri’nin etkisi
* Antikide eserlerin incelenmesi
* Güzel sanatların olgunlaşması
Rönesans’ın İtalya’da Başlamasının Nedenleri :
* Siyasi durumu : İtalya’da şehir devletlerinin olması düşünce hayatının daha özgür olmasını sağlamıştır.
* Ekonomik durum : Akdeniz ticaretine hakim olmaları yönüyle İtalyan şehir devletlerinin daha zengin olması.
* Tarihi durumu : Çok büyük medeniyetlere beşiklik yapmış olan İtalya’da bu medeniyetlerin izlerinin bulunması.
* Dini durum : Katolik kilisesinin merkezi olması ve papanın burada bulunması
* Coğrafi konum : İslam dünyasına yakınlığı, ticaret sayesinde onlardan etkilenmesi.
Rönesans’ın Avrupa Dışına Yayılmasının Nedenleri :
* İtalya’nın dini ve kültürel merkez olması
* İtalya Savaşları (1494 - 1559)
Rönesans, İtalya’da edebiyat alanında başlamış, Mikelanjelo, Leonardo da Vinci gibi büyük sanatçılar yetişmiştir. Fransa’da Rönesans İtalya savaşlarına katılan kral tarafından başlatılmış, mimari alanda gelişmiştir. İngiltere’de Shakesper, İspanya’da Servantes, Almanya’da ise Röklen, Erasmus eserler vermiştir.
Not-1 : Almanya’da Rönesans hareketlerine paralel olarak Reform başlamıştır.
Not-2 : Bilim ve teknik alanında 17. Yy.’da deney ve gözlem metodunun Bacon tarafından ortaya konulmasından sonra önemli gelişmeler olmuştur. Avrupa’da Bilim Rönesansı 17. Yy.’
da başlamıştır.
RÖNESANS’IN SONUÇLARI
* Skolastik düşünce büyük ölçüde yıkılmış, pozitivizm doğmuştur.
* Kliseye ve din adamlarına duyulan güven iyice azalmıştır.
* Edebiyat, güzel sanatlar,mimari ve bilim teknik alanında önemli gelişmeler olmuştur.
* Ferdiyetçilik (bireycilik) ön plana çıkmıştır.
* İlk kez sanat alanında din dışı eserler verilmiştir.
* Reform ve Sanayi İnkılabı’na zemin hazırlanmıştır.
Bu döneme kadar bilim, sanat ve medeniyet alanlarında İslam ülkeleri öncülük yaparken, Rönesans hareketleriyle Avrupa ülkeleri ön plana çıkmıştır.
REFORM HAREKETLERİ
Tanım : 16. Y.y. Katolik kilisesinde meydana gelen köklü değişikliklere denir.
Nedenleri :
* Kağıt ve matbaanın geliştirilmesi
* Katolik kilisesinde meydana gelen bozulmalar
* Aforoz, Enterdi, Endülijans sorunları
* Rönesans’ın etkileri
* Skolastik düşüncenin yıkılması
* İncil’in milli dillere çevrilmesi
* Kilisenin zenginliğine karşın halkın fakirliği
Reformun Almanya’da Başlamasının Nedenleri :
* Hıristiyanlığı daha geç kabul eden Almanlar’ın dindarlıklarının suistimal edilmesi
* Alman halkının daha fakir olması
* Matbaanın Almanya’da geliştirilmesi
* İncil’in ilk kez Almanca’ya çevrilmesi.
* Bazı derebeylerin Şarlken’e karşı reformcuları desteklemesi.
Almanya’da, Martin Luther tarafından Reform hareketleri başlatılmış, Protestanlık mezhebi ortaya çıkmıştır. Uzun mücadeleler sonucunda 1555 Ogsburg Barışı’yla Protestanlık serbest bırakılmıştır.
Fransa’da, Kalvenizm ortaya çıkmıştır. Uzun mücadeleler sonrasında 1598 Nant Fermanı ile serbest bırakılmıştır.
İngiltere’de, Kral özel meselesinden dolayı kiliseyi kendine bağlamış ve Angilikanizm mezhebi ortaya çıkmıştır.
Sonuçları :
* Avrupa’da mezhep birliği bozulmuş, yeni mezhepler ortaya çıkmıştır.
* Katolik kilisesi kendisine çeki düzen vermek zorunda kalmıştır.
* Kilisenin malları yağmalanmış ve ekonomisi zayıflamaya başlamıştır.
* Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven yıkılmıştır.
* İlk kez laik eğitim kurumları açılmaya başlamıştır.
* Engizisyon mahkemeleri kurulmuştur.
* Mezhep kavgaları başlamıştır.
Not : Rönesans ve Reform hareketleri Avrupa’da gelişmeyi önleyen engellerin kalkmasını sağlamıştır.
30 YIL SAVAŞLARI (Mezhep Savaşları 1618 – 1648)
Katolik Almanya’nın protestanlarla mücadelesidir. Fransa kendisi de katolik olmasına rağmen, Almanya’nın güçlenmesi işine gelmediği için protestanların yanında savaşa girmiş ve sonuçta 1648–Westfalya Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre protestanlık yeniden serbest bırakılmış, mezhep kavgalarına son verilmiştir. Papanın onayına sunulmayan ilk antlaşmadır.
*Not : Savaşın başlaması dini, gelişmesi ise siyasi sebeplere dayanır.
7 YIL SAVAŞLARI (1756 – 1763)
İngiltere ile Fransa arasında Amerika’daki sömürgelerin paylaşılamaması yüzünden ortaya çıkmıştır. Sonuçta İngiltere galip gelerek Kanada’nın bir kısmını ele geçirmiştir. Fakat 7 Yıl Savaşları iki tarafında çok büyük ekonomik sıkıntı içine düşmesine sebep olmuş, Fransa kendi halkına, İngiltere ise Amerika’daki kolonilerine yeni vergiler koymuşlardır. Bütün bunlar bir taraftan Fransız İhtilali’ne, öte yandan Amerika’nın bağımsızlığını kazanmasına sebep olmuştur
Anamın adı Hüsniye Ana
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Son Düzenleme: 04/04/2009, 13:40, Düzenleyen: AYFER.
Genel Tarih Konuları...
YAKINÇAĞ TARİHİ
ABD’NİN KURULMASI (1787)
1774’de I. Fledelfiya, 1776’da ise II. Fledelfiya konferansı toplanmış, burada birleşme kararı alan 13 koloni İngiltere’ye karşı bağımsızlık mücadelesine başlamıştır. Fransa’nın da desteğini alan Amerikalılar 1783 Wersay Anlaşması ile bağımsızlığını kazanmışlar , 1787’de de George Washington başkanlığında ABD’yi kurmuşlardır.
Not : 1776 – II. Fledelfiya Konferansı’nda ilk insan hakları bildirisi ilan edilmiştir.
SANAYİ İNKILABI
İngiltere’de James Watt tarafından buhar gücünün makinalarda kullanılmasıyla tekstil alanında 18. Yy. ortalarında başlamış, Yakınçağ’da büyük bir gelişme göstermiştir. Sanayi İnkılabı’nın oluşmasında sermaye birikimi yönüyle Coğrafi Keşifler’in, bilgi birikimi yönüyle Rönesans’ın etkisi vardır.
Sonuçları :
* Pazar ve hammadde ihtiyacı artmış, sömürgecilik yeni bir boyut kazanmıştır.
* İşçi sınıfı ortaya çıkmıştır.
* Köylerden şehirlere hızlı nüfus akını başlamıştır.
* Sanayileşemeyen ülkeler sömürge durumuna düşmüştür.
* Osmanlı ülkesi, kapitülasyonların da etkisiyle açık Pazar haline gelmiştir.
* Osmanlı küçük esnafı ve Lonca teşkilatı çökmüştür.
* Kapitalizm, Liberalizm, Sosyalizm gibi kavramlar ortaya çıkmıştır.
** Pazar ve hammadde arayışı, devletler arası rekabete, bu rekabet bloklaşmalara, neticede I. ve II. Dünya savaşlarına sebep olmuştur.
FRANSIZ İHTİLALİ (1789)
Sebepleri :
* Sınıflar arası önemli farklılıklar
* Halkın son derece fakir olması
* Hastalıklar ve kıtlıklarla ülkenin sarsılması
* Krallık rejiminin baskıcı yönetimi
* Bazı Fransız aydınlarının (J.J. Russo, Volter ....) halkı etkilemesi
* İngiltere ve Amerika’daki demokrasi çalışmalarının etkisi
* Yedi Yıl Savaşları’nın sonucunda yeni vergiler konması
* Burjuva sınıfının yönetime katılmak istemesi
Sonuçları :
* Yeniçağ bitmiş, Yakınçağ başlamıştır.
* Milliyetçilik fikri ortaya çıkmıştır.
* Mutlak krallıklar yıkılmış, milli devletler kurulmuştur.
* Eşitlik, hürriyet, adalet gibi kavramlar yaygınlaşmıştır.
* İlk kez insan hakları evrensel bildirisi yayınlanmıştır.
* Yönetim burjuva sınıfının seline geçmiştir.
* Osmanlı Devleti’nin parçalanmasına sebep olmuştur.
* İlk kez laik hukuk kuralları ortaya çıkmıştır
İHTİLAL SAVAŞLARI (1792-1815)
Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikir akımlarının kendi ülkelerinde yayılmasını istemeyen İngiltere, Avusturya, Prusya, Rusya gibi devletler Fransa’ya savaş açmışlar, Napolyon büyük başarılar elde etmişse de sonunda yenilmiştir. İlk mağlubiyetini Akka önlerinde, Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki Nizam-ı Cedit adlı Osmanlı ordusundan almıştır.
VİYANA KONGRESİ (1815)
Napolyon’un alt üst ettiği Avrupa’nın siyasi haritasına yeni bir düzen vermek amacıyla Osmanlı Devleti ve Fransa haricinde bütün Avrupa devletlerinin katılımıyla toplanmış ilk uluslararası kongredir. Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikirler göz ardı edilerek Avrupa’nın yaklaşık 100 yıllık haritası çizilmiştir. Buna rağmen fikirlerin yayılması engellenememiş ve yeni mücadelelere sebep olmuştur.
Not : Rus Çarı tarafından Osmanlı Devleti’ni parçalama teklifleri (Şark meselesi adıyla) ortaya atılmıştır.
1830 İHTİLALLERİ
Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikirlerin yayılması bütün baskılara rağmen engellenememiştir. 1830’da Fransa’da demokrasi amacıyla başlayan ihtilaller Belçika ve Polonya gibi ülkelerde bağımsızlık amacıyla görülmüştür.
Sonuçları :
* İsveç ; Norveç’ten, Belçika; Hollanda’dan ayrılmış, Fransızlar bazı demokratik haklar elde etmişlerdir.
* Avrupa’da liberal demokrasiler güçlenmiş, parlamenter sisteme geçiş hızlanmıştır.
1848 İHTİLALLERİ
Sanayi inkılabıyla ortaya çıkan işçi sınıfı, çok zor şartlarda çalışmakta ve emeğinin karşılığını alamamakta idi. Cumhuriyetçiler ile birleşen işçiler, Fransa’da isyan ettiler. Bazı Avrupa ülkelerine de yayıldı. Fransa’da 1 yıl sonra Cumhuriyet rejimine karşı yeniden ayaklandılar. Bazı haklar verilerek isyan bastırıldı.
* Not : Almanya ve İtalya’nın birliklerini kurmasına zemin hazırlamıştır.
* Önemi : Avrupa’da sosyalist akımlar yayılmaya başlamıştır
ABD’NİN KURULMASI (1787)
1774’de I. Fledelfiya, 1776’da ise II. Fledelfiya konferansı toplanmış, burada birleşme kararı alan 13 koloni İngiltere’ye karşı bağımsızlık mücadelesine başlamıştır. Fransa’nın da desteğini alan Amerikalılar 1783 Wersay Anlaşması ile bağımsızlığını kazanmışlar , 1787’de de George Washington başkanlığında ABD’yi kurmuşlardır.
Not : 1776 – II. Fledelfiya Konferansı’nda ilk insan hakları bildirisi ilan edilmiştir.
SANAYİ İNKILABI
İngiltere’de James Watt tarafından buhar gücünün makinalarda kullanılmasıyla tekstil alanında 18. Yy. ortalarında başlamış, Yakınçağ’da büyük bir gelişme göstermiştir. Sanayi İnkılabı’nın oluşmasında sermaye birikimi yönüyle Coğrafi Keşifler’in, bilgi birikimi yönüyle Rönesans’ın etkisi vardır.
Sonuçları :
* Pazar ve hammadde ihtiyacı artmış, sömürgecilik yeni bir boyut kazanmıştır.
* İşçi sınıfı ortaya çıkmıştır.
* Köylerden şehirlere hızlı nüfus akını başlamıştır.
* Sanayileşemeyen ülkeler sömürge durumuna düşmüştür.
* Osmanlı ülkesi, kapitülasyonların da etkisiyle açık Pazar haline gelmiştir.
* Osmanlı küçük esnafı ve Lonca teşkilatı çökmüştür.
* Kapitalizm, Liberalizm, Sosyalizm gibi kavramlar ortaya çıkmıştır.
** Pazar ve hammadde arayışı, devletler arası rekabete, bu rekabet bloklaşmalara, neticede I. ve II. Dünya savaşlarına sebep olmuştur.
FRANSIZ İHTİLALİ (1789)
Sebepleri :
* Sınıflar arası önemli farklılıklar
* Halkın son derece fakir olması
* Hastalıklar ve kıtlıklarla ülkenin sarsılması
* Krallık rejiminin baskıcı yönetimi
* Bazı Fransız aydınlarının (J.J. Russo, Volter ....) halkı etkilemesi
* İngiltere ve Amerika’daki demokrasi çalışmalarının etkisi
* Yedi Yıl Savaşları’nın sonucunda yeni vergiler konması
* Burjuva sınıfının yönetime katılmak istemesi
Sonuçları :
* Yeniçağ bitmiş, Yakınçağ başlamıştır.
* Milliyetçilik fikri ortaya çıkmıştır.
* Mutlak krallıklar yıkılmış, milli devletler kurulmuştur.
* Eşitlik, hürriyet, adalet gibi kavramlar yaygınlaşmıştır.
* İlk kez insan hakları evrensel bildirisi yayınlanmıştır.
* Yönetim burjuva sınıfının seline geçmiştir.
* Osmanlı Devleti’nin parçalanmasına sebep olmuştur.
* İlk kez laik hukuk kuralları ortaya çıkmıştır
İHTİLAL SAVAŞLARI (1792-1815)
Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikir akımlarının kendi ülkelerinde yayılmasını istemeyen İngiltere, Avusturya, Prusya, Rusya gibi devletler Fransa’ya savaş açmışlar, Napolyon büyük başarılar elde etmişse de sonunda yenilmiştir. İlk mağlubiyetini Akka önlerinde, Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki Nizam-ı Cedit adlı Osmanlı ordusundan almıştır.
VİYANA KONGRESİ (1815)
Napolyon’un alt üst ettiği Avrupa’nın siyasi haritasına yeni bir düzen vermek amacıyla Osmanlı Devleti ve Fransa haricinde bütün Avrupa devletlerinin katılımıyla toplanmış ilk uluslararası kongredir. Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikirler göz ardı edilerek Avrupa’nın yaklaşık 100 yıllık haritası çizilmiştir. Buna rağmen fikirlerin yayılması engellenememiş ve yeni mücadelelere sebep olmuştur.
Not : Rus Çarı tarafından Osmanlı Devleti’ni parçalama teklifleri (Şark meselesi adıyla) ortaya atılmıştır.
1830 İHTİLALLERİ
Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı fikirlerin yayılması bütün baskılara rağmen engellenememiştir. 1830’da Fransa’da demokrasi amacıyla başlayan ihtilaller Belçika ve Polonya gibi ülkelerde bağımsızlık amacıyla görülmüştür.
Sonuçları :
* İsveç ; Norveç’ten, Belçika; Hollanda’dan ayrılmış, Fransızlar bazı demokratik haklar elde etmişlerdir.
* Avrupa’da liberal demokrasiler güçlenmiş, parlamenter sisteme geçiş hızlanmıştır.
1848 İHTİLALLERİ
Sanayi inkılabıyla ortaya çıkan işçi sınıfı, çok zor şartlarda çalışmakta ve emeğinin karşılığını alamamakta idi. Cumhuriyetçiler ile birleşen işçiler, Fransa’da isyan ettiler. Bazı Avrupa ülkelerine de yayıldı. Fransa’da 1 yıl sonra Cumhuriyet rejimine karşı yeniden ayaklandılar. Bazı haklar verilerek isyan bastırıldı.
* Not : Almanya ve İtalya’nın birliklerini kurmasına zemin hazırlamıştır.
* Önemi : Avrupa’da sosyalist akımlar yayılmaya başlamıştır
Anamın adı Hüsniye Ana
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Babam Şah Üseyin kafası kopa
Horasan ilinden Karyağdı Ana
Kimseler bilemez Sultanım burada
Son Düzenleme: 04/04/2009, 13:42, Düzenleyen: AYFER.
Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi