Ekonomik krizi tescilledi








Ekonomideki durgunluk ve küçülme, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından da tescillendi. DPT'nin Ekonomik Gelişmeler-Kasım 2008 raporunda özellikle tüketim malları üzerinden ortaya konulan tablo, durgunluğun giderek derinleştiğini gösteriyor.

Hacer BOYACIOĞLU / REFERANS GAZETESİ

Rapora göre, beyaz eşya satışları ekimde yüzde 1,1, aynı dönemde ithal otomobil satışı ise yüzde 35 geriledi. Otomobil ihracatının da yüzde 32 gerilediği ekimde, devletin vergi geliri ciddi darbe yedi. ÖTV tahsilatı Ocak-Ekim döneminde yüzde 3 düştü. DPT, sanayideki bu tablo karşısında işsiz sayısının 207 bin kişi arttığına da dikkat çekti.

Hükümetin ekonomi politikaları açısından bir nevi yol haritası çizme görevi üstlenen DPT'nin krize dair tespitleri, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Kriz psikolojik tespitini boşa düşürüyor.

Tüketim hız kesti

DPT'nin Kasım 2008 raporuna göre, durgunluğun ilk belirtileri yılın ikinci çeyreğinde görülmeye başlandı. 2008 yılının ikinci 3 aylık döneminde yerleşik hane halkının tüketim harcamaları yüzde 2,8'le beklentilerin altında arttı.

Yerleşik ve yerleşik olmayan hanehalklarının yurtiçi tüketimlerinde de en büyük artış yüzde 11,4'le sağlık harcamalarında olurken; ulaştırma ve haberleşme harcamaları yüzde 6, eğitim harcamaları yüzde 5,7 yükseldi. Bu dönemde mobilya, ev aletleri ve ev bakım hizmetlerine yapılan harcamalar yüzde 4 oranında azalırken, giyim ve ayakkabı harcamalarında ise geçen yılın aynı dönemine göre hiçbir değişiklik olmadı.

Raporda, 3. çeyrek itibariyle istihdam piyasalarındaki sıkıntıya da dikkat çekildi. Türkiye genelinde işizlik oranının 2007 yılı 3. çeyreğine göre 0.6 puan artarak yüzde 9,8 olduğu 2008 yılı 3. çeyreğinde, işsiz sayısı 207 bin kişi daha arttı.

ÖTV geliri düşüyor

Sanayi üretiminin eylülde bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 5,5 düzeyinde azaldığının hatırlatıldığı raporda, bu azalışta endeks içindeki payları yüksek olan gıda, tekstil, kimya, taş-toprak ve taşıt alt sektörlerinde kaydedilen üretim artışlarının etkili olduğu vurgulandı. Yurtiçi talep ise bu unsurlara bağlı olarak gerilemeye başlıyor.

Ekim ayı verileri dikkate alınarak yapılan hesaplamalara göre, dört beyaz ana ürünün üretim, ihracat ve ithalatı bir önceki yılın aynı ayına göre sırasıyla yüzde 3,2, yüzde 10 ve yüzde 5,7 oranında artarken, iç satışları da yüzde 1,1 azaldı. Ocak-Ekim dönemi geneline bakıldığında ise, 4 beyaz ana ürünün üretim, iç satış ve ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla yüzde 1,4, yüzde 0,9 ve yüzde 8,6 oranında azalırken ihracatı yüzde 0,9 oranında arttı.

DPT'nin raporunda, talepteki azalmanın bütçeye etkisi konusunda ilk somut saptamalara yer verildi. Ocak-ekim döneminde KDV tahsilatı yüzde 2,2, doğalgaz ve petrol ürünlerinden alınan ÖTV tahsilatı yüzde 11, motorlu taşıtlar üzerinden alınan ÖTV tahsilatı yüzde 4,3, alkollü içkiler ve tütün mamulleri üzerinden alınan ÖTV tahsilatı yüzde 12,5 oranında artarken, dayanıklı tüketim malları ve diğer mallar üzerinden alınan ÖTV tahsilatı yüzde 3 azaldı.

Raporda bu durum, Ekim ayında motorlu araç satışlarında görülen azalmanın ÖTV tahsilatına yansıdığı açıkça görülmektedir sözleriyle açıklandı.