![[Resim: 25.jpg]](https://www.zohreanaforum.com/images/imported/2013/11/25.jpg)
Doğu Cephesindeki Makineli Tüfek Birliği-1915
Bizzat Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın komuta ettiği, 22 Aralık 1914 - 15 Ocak 1915 tarihleri arasında cereyan eden Sarıkamış Muharebeleri’nde Türk Ordusunun uyguladığı plan, bir kolorduyla düşmanın cepheden tespitini, iki kolorduyla kuzey kanadından kuşatılarak düşman cephesinin 30-35 km kadar gerisindeki Sarıkamış’ın ele geçirilmesiyle büyük düşman kuvvetlerinin imhasını öngörüyordu.
Tamamen karlarla kaplı, çok yüksek dağlık ve yolsuz bir arazide o günün koşulları altında yapılan bu harekât çok riskli idi. Özellikle 10’uncu Kolordu birlikleri, Allahuekber Dağları’nı aşarken çetin zorluklar ve kış şartları sebebiyle gerek miktar gerekse mevcut silahlar yönünden büyük zayiat vermiştir. Nitekim Türk kuvvetlerinin büyük bir bölümü soğuktan donarak şehit olmuştur. Sarıkamış’a girebilen kuvvetler de Ruslar tarafından geri atılmıştır. Bu başarısızlık karşısında Enver Paşa, 10 Ocak 1915’te 3’üncü Ordu Komutanlığını, Tuğgeneral Hafız Hakkı Paşa’ya devrederek İstanbul’a dönmüştür.
![[Resim: 26.jpg]](https://www.zohreanaforum.com/images/imported/2013/11/26.jpg)
Rus Birliklerinin Doğudaki İlerleyişleri -1916
Rus ordusu aynı yılın ilkbaharında Van, Muş ve Bitlis'i ele geçirmiştir. Sarıkamış Harekatı bu cephedeki durumumuzu sarsmış, Karadeniz'deki Rus donanması, deniz ulaşımımızı engellediğinden Kafkas Cephesi'nin yeterince takviye edilmesi mümkün olmamıştır. Ruslar 1916 ilkbaharında tekrar saldırıya geçmişler, Batı cephelerinden ayırdıkları bir kolordu civarındaki kuvveti, denizden Doğu Karadeniz kıyılarına çıkarmışlardır. Karadeniz'de Rus donanmasının üstünlüğü ele geçirmesinden ve başta Trabzon olmak üzere bu kıyılardaki limanlarımızda yeterli tahkimatın yapılmayışından yararlanmışlardır.Ruslar bu saldırıyla içte Erzurum ve Erzincan'ı, kıyı kesiminde de Trabzon'un batısındaki Harşit Çayı'na kadar olan toprakları işgal etmişlerdir.
Böylece Doğu Cephesi'nde savunma siyaseti yerine taarruz siyasetinin uygulanması başarılı olmamış, doğudaki Türk topraklarının geniş bir bölümünde iki yıl kadar sürecek olan Rus işgali başlamıştır. İşgal nedeniyle sadece Trabzon ve yöresinden yüzbinlerce kişi göç etmek zorunda kalmıştır. Diğer yandan Mustafa Kemal Paşa komutasındaki 16’ncı Kolordu Birlikleri 6 Ağustos 1916 tarihinde Rusların 4’üncü Kolordusunu yenerek Muş’u bir gün sonra da Bitlis’i kurtarmışlardır. 1917’de Rusya’da ihtilalin patlak vermesi üzerine Rusya savaştan çekilmiş, kendi iç meseleleri ile uğraşmaya başlamıştır. Rusların yerini alan Ermeni çetelerinin saldırıları karşısında Mart 1918’de Kazım Karabekir Paşa komutasındaki Kafkas Kolorduları tarafından Erzincan ve Erzurum (12 Mart 1918) kurtarılmıştır. 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Anlaşması ile Osmanlı Devleti doğuda Rus işgali altındaki bölgeleri kurtarmıştır. 93 Harbi’nden bu yana Rus işgalinde bulunan Kars, Ardahan ve Batum’u geri almakla kalmayıp, Kafkasya içlerine ilerleyerek geçici bir süre de olsa Bakü’yü alan Osmanlı Ordusu Hazar Denizi kıyılarına ulaşmıştır. Bu bölgede yeterli alt yapının olmayışı (ikmal ve ulaşım) bu cephede büyük sıkıntıların yaşanmasına neden olmuştur.
Kaynak : Tarihtarih.com