You need to enable JavaScript to run this app.

Skip to main content

Diyarbakır Alevi Köyleri- Türkmenacı Köyü

Diyarbakır Alevi Köyleri- Türkmenacı Köyü

Administrator
Diyarbakır Alevi Köyleri- Türkmenacı Köyü
Diyarbakır Alevi Köyleri- Türkmenacı Köyü

Diyarbakır ve çevresi, Anadolu’nun Türklesmeye baslamasıyla beraber Türkmen aşiretlerinin önemli yerleşim yerlerinden biridir. Diyarbakır ve çevresine yerlesen Türkmenlerin ilk iskanfaaliyetlerinden itibaren bölgede yogunluklu bir sekilde ikamete devam ettikleri görülmektedir.

1401-1507 yıllarında bölgede Akkoyunlular hüküm sürmüslerdir. Diyarbakir, Akkoyunlu Devletinin başkenti olmustur. Daha sonra Karakoyunluları yenen Uzun Hasan Tebriz’i baskent yapmıstır. Uzun Hasan, Tebriz ve çevresinde nüfus yogunlugunu Akkoyunlulardan yana çevirebilmek için Diyarbekir ve civarındaki asiret mensuplarını yanında götürmüs ve bölgenin nüfus yapısı önemli ölçüde bozulmustur. 1507 yılından itibaren Akkoyunlu Devletini yıkan Sah Ísmail Diyarbekir’i ele geçirmistir. Diyarbekir, Safevi Osmanlı arasında sürüp giden rekabet sonrasında Yavuz Sultan Selim ile 1515 yılında Osmanlı hakimiyetine girmistir.

Diyarbakır ve çevresindeki Türkmenlerin Osmanlıdan önce burada yerlesik oldukları bilinen bir gercektir. Özellikle Cengiz istilasından sürüklenip gelen Türkmen toplulukları Ahmed Yesevi geleneginden gelmektedir. Ilk yerlesim yerleri, yaylakları ve kıslakları itibariyle, Diyarbakır bölgesidir. Buraya yerlesen oba ve oymaklar bilahare Anadolu içlerine göç etmis ve zaman içerisinde asiretlerin yerlesik hayata zorlanmalarıyla da ya yaylaklarını ya da kıslaklarını terk etmekle yüz yüze gelmislerdir. Bu nedenle aynı Alevi ocagına baglı Türkmen Alevileri Anadolu’nun farklı yerlerinde ikamet etmektedirler. Ancak birbirleri ile olan irtibatları baglı oldukları dedeler tarafından devam ettirilmistir. Süreç içerisinde Sünnilesen Türkmenler, dedelerle olan bu baglantılarını kaybetmislerdir. Hatta Türkmen olarak bile kalamamıs ve Kürtlesmislerdir.

Diyarbakır ve çevresinde bulunan Türkmen Alevi köyleri ilk yapılan Diyarbekir Tahrir Defterinde isimleri geçmektedir. Düzenlenen bu Tahrir ise önceki Akkoyunlu (kısa süreli Safevi) Tahririnin devamıdır. Bu da gösteriyor ki bu köyler daha evvel ki yıllardan itibaren bulunmaktadır. Bunun yanı sıra burada bulunan ocaklara bakıldıgında Agu Içen ve Dede Kargın gibi ocakların yer aldıgı hatta Beyazıt Bostan, Ersefil, Güzel Sah gibi Anadolu’nun baska yerinde görünmeyen ocaklara da rastlanmaktadır.

Yöre tarihçesi kapsamında bahsedilen bu Türkmen Alevi köylerinden biri de Türkmenacı Köyü’dür. Türkmenacı Köyü sosyokültürel yapı olarak Diyarbakır ili, Bismil ilçesi ve bu merkezlere baglı bulunan köylerden kayda deger birçok farklılıklar göstermektedir. Alevi-Bektasi kültürünün yasandıgı gözlenen Türkmenacı köyünün nüfusunun tamamı Türk’dür.

Köydeki sosyal yasam tamamen Alevi-Bektasi kültürünün üzerine kurulmus olup bu kültürün izlerini köy halkının bütün yasamlarında görmek mümkündür. Nereden ve ne zaman buraya geldikleri kesin olarak bilinmemekle beraber yörede yasayan halktan bazı kimselere göre Iran Horasan’dan; bazılarına göre ise Konya’dan ve Irak’tan buraya gelip yerlestiklerinden bahsedilmektedir. Köy halkı, Akkoyunlu Imparatorlugu’nun, Diyarbakır’ı ele geçirdigi ve hüküm sürdügü dönemlerde ilk önce Bismil ilçesine daha sonra da küçük aileler halinde Bismil’e 6 km uzaklıktaki - o dönemdeki adı Zile bugünkü adı Türkmenacı Köyü’nün – bulundugu yere yerlestigi düsünülmektedir.

kaynak:Yasar Servet,
Diyarbakir Íli - Bismil Ílçesi Türkmenaci Köyü Halk Kültüründe Müzik unsurlari,
Augustos 2006 , Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi, Yayinlanmamis Tez

İçerik sağlayıcı paylaşım sitesi olarak hizmet veren Pir Zöhre Ana Forum sitemizde 5651 sayılı kanunun 8. maddesine ve T.C.K'nın 125. maddesine göre tüm üyelerimiz yaptıkları paylaşımlardan kendileri sorumludur. Sitemiz hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetleri İletişim bağlantısından bize ulaşıldıktan en geç 3 (üç) gün içerisinde ilgili kanunlar ve yönetmenlikler çerçevesinde tarafımızca incelenerek, gereken işlemler yapılacak ve site yöneticilerimiz tarafından bilgi verilecektir.