You need to enable JavaScript to run this app.

Skip to main content

Posting Freak
Dem nedir?
Dem gerek genel olarak Ortadoğu’da ve özel olarak Anadolu Alevi-Bektaşiliğinde önemli bir yeri vardır. Ömer Hayam’dan tutun da Osmanlı sarayında ki şairlere kadar, hemen hemen herkesçe farklı anlamlar çerçevesinde kullanmışlardır. Dem yazısını ele almamdaki en önemli sebep farklı toplum ve de farklı inançların ortak olarak kutsal kılmalarıdır. Bütün inançların gerek dini rintlerinde; gerek efsanelerinde; gerekse de şiirlerinde sık rastlamaktayız.

Sözcük ya bazı şairlerce yerinde kullanılmaması nedeni ile ya da okuyucunun anlamı farklı algılaması nedeni ile zaman zaman özünden uzaklaşmış, gerçek anlamından saptırılmıştır. Bilgi eksikliği ve batini anlamdan uzaklaşılması nedeni ile sadece bir meyhane terimi haline getirilmiştir. ışin en üzücü taraflarından biri de meyhane sözcüğü bile anlamından uzaklaştırılıp farklı bir anlam kazandırılmasıdır.

Büyük tasavvuf ustalarına yazılarına baktığımızda; (gerek rubaileri gerekse de şiirlerinde) ilk bakışta görünen bir sarhoşluk terimidir. Gerek diğer din alimleri gerek yazar ve eleştirmenler bu ilk görüntüye göre hareket edip eleştirilerini ve Dem ile ilgili yazılarını bu çerçevede yazmayı tercih etmişlerdir.

Tabi bu kabuk görüntüsü altına onu derinlemesine araştırmayan da yok değil. Birçok etimolog, morfolog ve Antropologlar bu sözcüğün farklı anlamları üzerinde durmuşlardır
Benden evvel ben oldum
Beni bende ben buldum
Sahralara indim durdum
Bana Ali dediler

Merdan idim dirildim
Her bedene verildim
Kırk Kapı dört makamda
Öldüm öldüm dirildim.

Mürşit Zöhre Ana..
Posting Freak
Dem nedir?
İşte bu noktada ’Dem’ sözcüğünün Alevi Bektaşi dünyasındaki yansımasını ele almamız yeridir.
Öncelikle dem sözcüğünün anlamını ele alalım.
Dem=söz.
Dem=Kan.
Dem=Vakit(Kürtçe)
Dem=Olgunlaşma.
Dem=Kıvama gelme.
Dem=Muhabbet.
Dem=Dem çekmek=Muhabbet dinlemek veya sarhoş olmak
Dem=Mey= Saf ve temiz olmak,
Dem=Mey=Meyhane=Arınma(saf olma yeri), içki hane.
Dem=Nuş olma, Kendinden geçme.
Dem=Kırmızı.
Dem=dam=ev
Dem=gönül.
Dem=Gönül evi.
Dem=Demos=Halk(Grekçe)
Dem=Dal-mim (Arapçada)
Dem=Tanrı ile muhabbet.
Dem=Ateş
Dem=Dem demıki= Git-gel kafalı pelul-divane anlamında (Kürtçe)
Dem=Har(sıcaklık)
Dem=Aşk
Dem=An
Dem=Soluk, nefes
Dem=Kapanma(içe dönme, öze dönme)
Dem=Kendinden geçme
Dem= Sarhoş olma
Dem=Sırra erme.
Dem=Arif olma.
Dem=Meşk olma
Dem=Toplanma.
Dem=Dam=Kadın.
Dem=Her dem=zaman.
Dem=Zaman.
Dem=Çağ (Âdemden bu deme neslim getirdi / Bana türlü türlü meyve getirdi. Âşık Veysel)
Ayrıca yalpan bir alıntıda yukarıda saydıklarımıza yakın bir anlam çıkmaktadır.


DEM Fars. (dem) a.
1-) Kâmil insan'ın söz, ses ve soluğunda var olduğuna inanılan ruhani güç. tanrısal etki.
2-)Bu gücün, bu etkinin belirdiği an, zaman.
3-)şarap, içki.
*Dem almak: Dem görmek.
*Dem geldi semahı: Eskişehir-Seyitgazi yöresinde yaygın olarak oynanan, üç aşamalı bir semah.
*Dem görelim: "ıçki akılım" anlamında kalıp söz. *Dem görmek: ıçki ya da şerbet içmek.

*Dem sunmak: ıçki ya da şerbet sunmak.
*Dem tablası: ıçine içki ya da şerbet bardaklarının konduğu, derinliksiz düz kap.
*Dem tutmak: Kâmil insan'da var olduğuna inanılan Tanrısal gücün belirme zamanı olarak algılanan; "şah". "Ya şah". "Hû". »"Ali'm", "Haydar Haydar" vb. çağrı-anma sözcüklerini, tek ya da. Toplu olarak söylemek.
*Deme muhabbet: Kızılbaşlığın ilkeleri sıralamasında yer alan şarabı sevme ilkesi.

*Dem-i hizmet: Tarikata girenin kendisine verilen görevi, güler yüz ve gönül açıklığıyla yapması.
*Dem-i Hünkâr, demi Pir: Gönüllere feyiz veren, gönülle¬ri dirilten, insanı tanrısal varlık alanına çeken bir manevi güçle yüklü Pirin sözü, sesi, (Alevi Bektaşi Sözlüğü Esat Korkmaz. S. 92–93).
Benden evvel ben oldum
Beni bende ben buldum
Sahralara indim durdum
Bana Ali dediler

Merdan idim dirildim
Her bedene verildim
Kırk Kapı dört makamda
Öldüm öldüm dirildim.

Mürşit Zöhre Ana..
Posting Freak
Dem nedir?
Serseri girme meydana
Aşıktan ahval isterler
Kalleşlik ile urma dem
Tasdik ehli kal isterler
Pir sultan abdal

Dem urmak: Gelişigüzel söz etmek. Lafını muhabbetini bilmek sözün nereye vardığını bilmek anlamında kullanılmıştır.

Hayalin gönlümde elif lam yazar
Dem gelir geçer de devran eğlenmez
Felek vurdu kirdi burcu barini
Yel eser savrulur harman eğlenmez.

PIR SULTAN ABDAL'im artıyor zarim
Bir dem efendimsin bir dem sultanim
Ugruna fedadir bu sirin canim
Sensiz bu cihanda bu can eglenmez.

Pır Sultan Abdal

Birinci dörtlükte Dem Zaman anlamında kullanılmış; ikinci dörtlükte ise hem zaman hem de makam ululiyet anlamında kullanılmıştır.


Yunus Ermenin şiirlerine baktığımızda da bir farklılık görmeyiz.

Hak bir gönül verdi bana ha demeden hayran olur
Bir dem gelir şâdi kılar bir dem gelir giryan olur
Bir dem sanasın kış gibi şol zemheri olmuş gibi
Bir dem beşaretten doğar hoş bağ ile bostan olur

Bir dem gelir söyleyemez bir sözü şerh eyleyemez
Bir dem dilinden dür döker dertlilere derman olur
Bir dem cehalette kalır hiç nesneyi bilmez olur
Bir dem dalar hikmetlere Calinus u Lokman olur

Bir dem dev olur ya peri viraneler olur yeri
Bir dem uçar Belkıs ile sultan-ı ins ü can olur
Bir dem varır mescitlere yüz sürer anda yerlere
Bir dem varır deyre girer ıncil okur ruhban olur
,
Bir dem gelir ısa gibi ölmüşleri diri kılar
Bir dem girer kibr evine Firavn ile Haman olur
Bir dem döner Cebrail’e rahmet saçar her mahfile
Bir dem gelir gümrah olur miskin Yunus hayran olur

şiire burada dikkat edilecek olursak dem burada hemen hemen her anlamda da kullanılmıştır.

Biz sevdik aşık olduk, sevildik maşuk olduk
Her dem yeni dirlikte, bizden kim usanası
Miskin Yunus ol veli, yerde gökte dopdolu
Her taş altında gizli, bin imran oğlu MUSı
Burada Dem adeta paklama anlamında kullanılmıştır.
Benden evvel ben oldum
Beni bende ben buldum
Sahralara indim durdum
Bana Ali dediler

Merdan idim dirildim
Her bedene verildim
Kırk Kapı dört makamda
Öldüm öldüm dirildim.

Mürşit Zöhre Ana..

İçerik sağlayıcı paylaşım sitesi olarak hizmet veren Pir Zöhre Ana Forum sitemizde 5651 sayılı kanunun 8. maddesine ve T.C.K'nın 125. maddesine göre tüm üyelerimiz yaptıkları paylaşımlardan kendileri sorumludur. Sitemiz hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetleri İletişim bağlantısından bize ulaşıldıktan en geç 3 (üç) gün içerisinde ilgili kanunlar ve yönetmenlikler çerçevesinde tarafımızca incelenerek, gereken işlemler yapılacak ve site yöneticilerimiz tarafından bilgi verilecektir.