• 27 EKİM - 25 Ekim 1923 günü Çankaya Köşkü'nde vardan karar gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin son Bakanlar Kurulu Başkanı Ali Fethi (Okyar) Bey, bütün arkadaşlarıyla birlikte Meclis'e istifalarım verdiler. Bakanlar Kurulu'nu o tarihe kadar Mec¤lis seçiyordu. Siyasi buhrandan orduyu dışarıda tutmak için, o zaman hükümete dahil bulunan Genelkurmay Başkaru'nın istifa etmemesi uygun görülmüştü. Kabinenin topluca görevden çekilmesi. Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın muhaliflerinin bir liste üzerinde birleşememeleri. Cumhuriyetin gelmekte olduğuna bir işaret sayılabilirdi.
  
  
  
• 28 EKİM - Mustafa Kemal Paşa, o günün gecesi; Ankara'da bulunan Kemalettin Sami Paşa, Halit Paşa, İsmet (İnönü) Paşa, Kazım (Özalp) Paşa, Fethi (Okyar) Bey, milletvekili Fuat (Bulca) ve Ruşen Eşref (Ünaydm)'ı yemeğe davet etti. Yemekte onlara: "Yarın, Cumhuriyeti ilan edeceğiz!" dedi. Sofrada bulunanların hiçbiri farklı bir düşüncede değildi. Yemek sürdürülmedi. Dışişleri Bakam İsmet Paşa kaldı, diğerleri ayrıldılar. Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'yla hemen 20 Ocak 1921 Anayasasi'na eklenecek maddeler üzerinde çahşmaya başladılar ve ilk maddenin sonuna: 'Türkiye Devleti'nin şekl-i hükü¤meti Cumhuriyettir" cümlesi eklendi. 3. madde şu şekilde değiştiril-di: 'Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafmdan idare olunur. Meclis, hükümetin inkısam (bölünme) ettiği şuabat-ı (şubeler) idare-ye İcra Vekilleri Heyeti (Bakanlar Kurulu) vasıtasıyla idare eder."
  
  
  
• 29 EKİM - İl Ankara Yer TBMM'nin şimdi müze olan o zamanki küçük tarihi binası.
  
  
  Saat 20.30 suları...
  
  Gün 29 Ekim 1923 Pazartesi.
  
  Kişiler 159 milletvekili. (Kalpaklı, fesli, sanklı... tam 159 kişi.)
  Başkan Çorum Milletvekili İsmet (Eker) Bey.
  Kürsüde Meclis'in en yaşü üyesi Abdurrahman Şeref Bey var.
  
  
  - Hakimiyet, kayıtsız şartsız milletindir. Kime sorarsanız sorun... Bu sonuç "Cumhuriyet" demektir. Doğacak çocuğun adıdır. Ama bu ad bazılanna hoş gelmezmiş, varsın gemlesin. Başkan sonucu ilan ediyor:
  
  
  - İttifakla kabul edilmiştir. Türkiye Devleti bir Cumhuriyet'tir.
  
  
  
• 23 Nisan, solunda ise 1335 tarihi yazılıdır. Meclisin altmda bulunan dünya haritası bilgiyi, orak ve tırpanlar tanma önem verileceğini, iki taraftaki meşe dallan da barışı dile getirir. En altta kağnısıyla birlikte bir köylü kadın görülmektedir. Madalyanın öteki yüzünde ay yıl¤dızla çevrilmiş olarak Milli sınırlan gösterilen Türkiye Cumhuriyeti haritası vardır. Bu harita üzerindeki tek yıldız, Ankara şehrini işaret eder. Yıldızdan çıkan ışınlardan biri Kars'a kadar uzanmaktadır. En altta l Ekim 1338 (1922) yazılıdır. Milletvekillerine yeşil şeritli, cephede bulunanlara kırmızı, cephe gerisinde çalışanlara beyaz şeritli madalya verilmiştir. Cephede görev almış milletvekillerinin madalya şeritleri yan kırmızı, yan yeşil renktedir. Ek bir kanunla 15.5.1919 - 9,9.1922'ye kadar Kurtuluş Savaşı'na katılan Alay Sancaklan'na da madalya verilmiştir.
  
  
  
• 15 ARALIK - istiklal Mahkemesinde basın sanıklarının mahkemesine başlandı.
  
  
  
• 18 ARALIK - Türkiye - Macaristan Dostluk Antlaşması imzalandı.
  
  
  
• 19 ARALIK - Askerlikten milletvekili olanlar hakkında (385) saydı kanun kabul edildi. 24 ARALIK - Türkiye - Amerika hakem, mahkeme antlaşması (Claims Paktı) imzalandı.
  
  
  
• 26 ARALIK - Cumhuriyetin ilanı dolayısıyla genel af (Kanun no. 391)kabul edildi.
  
  
  
• 31 ARALIK - Mustafa Kemal'in İzmir seyahati başladı
  

1924


2 OCAK - Ankara istiklal Mahkemesinde gazeteciler beraat etti. Gazeteciler ve İstanbul Barosu Başkanı Lütfi Fikri Bey Hiyanet-i Vataniye Kanunu'na aykırı davranmakla suçlanıyorlardı. Gazeteciler beraat ederken Lütfi Fikri Bey 5 yıl kürek cezasına mahkum oldu.

2 OCAK - Cuma günü hafta tatili olarak kabul edildi. (Kanun no. 394.Yürürlüğe girmesi: 15.2.1924)

2 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa İzmir'e geldi.

4 OCAK - Erdemli'nin kurtuluş yıldönümü.

5 OCAK - Adana'nın kurtuluş yıldönümü.

5 OCAK - Ceyhan'm kurtuluş yıldönümü.

5 OCAK - İçel'in kurtuluş yıldönümü.

5 OCAK - Tarsus'un kurtuluş yıldönümü.

6 OCAK - Yazar Hafız İbrahim Efendi
> İstiklal Mahkemesi tarafından bir sene hapse mahkum edildi. Hafız İbrahim Efendi İslamiyette Ahlak ve Kadınlarda Tesettür adlı broşürde irtica propagandası yapmakla suçlanıyordu.

7 OCAK - Yabancı okulların binalan içindeki dini alamet ve işaretlerin kaldıniması için Milli Eğitim Bakanlığınca genelge yayınlandı.

7 OCAK - Osmaniye'nin kurtuluş yıldönümü. ,

9 OCAK - Dörtyol'un kurtuluş yıldönümü.

10 OCAK -1. İnönü Zaferi yıldönümü.
14 OCAK - Askerlik süresi (398 sayılı) kanunla 1.5 yıla indirildi.

22 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Halife'nin tutumunu İsmet (İnönü) Paşa'ya şikayet etti.

28 OCAK - Türkiye - Avusturya Dostluk Antlaşması imzalandı.

29 OCAK- Türkiye - Polonya Dostluk Antlaşması imzalandı.

31 OCAK - Lozan Barış Antlaşması, İtalya Hükümeti tarafından onay¬landı.

2 ŞUBAT - TBMM yeni bir 'Meclis' binası yapılması için karar verildi.

3 ŞUBAT - Anayasa Encümeni'nde 'Devlet Reisi'nin Meclisi feshedebile-ceğine dair olan (25.) madde kabul edildi.

6 ŞUBAT - İstanbul'da faaliyette bulunan 'İstiklal Mahkemesi' ismi biti¬rerek Ankara'ya döndü.

6 ŞUBAT - Hüseyin Cahit Yalçın ve diğer gazeteciler İzmir'de Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edildiler. Bu, Mustafa Kemal'in bir çeşit basın toplantısı da oldu.

7 ŞUBAT - İstanbul'da 'Kadınlar Birliği' kuruldu.

9 ŞUBAT - Gazi M. Kemal Paşa, Söke ve Kuşadasi'nı ziyaret etti.

13 ŞUBAT - Baro Başkanı, Lütfü Fikri'nin 'Hilafet' yazışı ile ilgili cezasınin affına dair (412 sayılı) kanun kabul edildi. 13 ŞUBAT - Maraş'ın kurtuluş yıldönümü. 13 ŞUBAT - Erzincan'ın kurtuluş yıldönümü.

13 ŞUBAT - Görele'nin kurtuluş yıldönümü.

14 ŞUBAT - Gazi Mustafa Kemal Paşa ile İsmet (İnönü) Paşa'nın, Hilafetin kaldırılmasıyla ilgili konuşmaları.

14 ŞUBAT - Vakfıkebir'in kurtuluş yıldönümü.

14 ŞUBAT - İstanbul'dan kalkan deneme uçağı 3 saatte Ankara'ya vardı.

14 ŞUBAT - Ardahan'ın kurtuluş yıldönümü.

15 ŞUBAT - İzmir'de Harp Oyunları başladı (15-22 Şubat 1924) ve hila¬fetin kaldınimasına karar verildi.
Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın başkanlığında; ordu, kolordu komutanla¬rıyla, İsmet Paşa ve Genelkurmay Başkanı toplandı. Dört önemli karar alındı:
1- Halifeliğin kaldıniması,
2- Ser'iye ve Evkaf Bakanhğı'nm kaldıniması,
3- Öğretim ve eğitimin birleştirilmesi,
4- Genelkurmay Başkanlığı'nın, Bakanlar Kurulu dışına çıkaruması,

15 ŞUBAT - Gümüşhane'nin kurtuluş yıldönümü.

15 ŞUBAT - Tosya'nın kurtuluş yıldönümü.

17 ŞUBAT - Kelkit'in kurtuluş yıldönümü.

17 ŞUBAT - Akçaabat'ın kurtuluş yıldönümü.

21 ŞUBAT - Bayburt'un kurtuluş yıldönümü.

22 ŞUBAT - Mustafa Kemal Paşa İzmir'de konuştu: 'Bizim Cumhuriyetimiz yalnız halkın isteğine ve ordunun delaletine hürmet eder.'

23 ŞUBAT - Mustafa Kemal Paşa Ankara'ya döndü.

23 ŞUBAT - Milletvekili maaşlannm 300 liraya çıkaniması hakkındaki
(4219 saydı) kanun kabul edildi.

23 ŞUBAT - Çıldır'ın kurtuluş yıldönümü.

23 ŞUBAT - Ardahan'ın kurtuluş yıldönümü.

23 ŞUBAT - Hanak'ın kurtuluş yıldönümü.

24 ŞUBAT - Trabzon'un kurtuluş yıldönümü.

25 ŞUBAT - İspir'in kurtuluş yıldönümü.

25 ŞUBAT - Maçka'nın kurtuluş yıldönümü.

26 ŞUBAT - Anayasa Encümeni mazbatası Türkiye Büyük Millet Mecli-
si'ne verildi.

26 ŞUBAT - Sürmene'nin kurtuluş yıldönümü.

26 ŞUBAT - Arakü'nm kurtuluş yıldönümü.

27 ŞUBAT - TBMM tarafından Halifeliğe seçilen Abdülmecit Efendi (1868-1944)'nin Cuma Selamlığına cüppe ve Fatih'in kavuğu ile çıkma isteği, garip bulunarak kabul edilmedi.

27 ŞUBAT - Vasıf Çınar'ın; Mecliste 'Cumhuriyet'te HilMet bütçesi konu olamaz...' yolundaki konuşması.

27 ŞUBAT - Çaykara'nın kurtuluş yıldönümü.

28 ŞUBAT - Hakimiyet Gazetesinde; (sayı: 1058) Anayasa Komisyonu
tarafmdan düzenlenen kanun taslağı yayınlandı.

28 ŞUBAT - Of'un kurtuluş yıldönümü.

28 ŞUBAT - Posof'un kurtuluş yıldönümü.

29 ŞUBAT - İstanbul'da Halife Abdülmedd Efendi'nin son selanlık töreni.

1 MART - Gazi Mustafa Kemal Paşa, TBMM'nin İkinci dönem l. toplanma yılım açta.

2 MART - Rize'nin kurtuluş yıldönümü.

2 MART - Halk Fırkası Grup toplantasmda; Şer'iye ve Evkaf Vekaletle-ri'nin kaldınimasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi.

3 MART - Hilafetin kaldıniması. Urfa Milletvekili 'şeyh' unvanlı Saffet Efendi ile 50 arkadaşmın 'Hilafetin kaldınimasına ve Osmanlı Hane¬danı mensuplannm Türkiye Cumhuriyeti sınırlan dışma çıkanimasma' dair verdikleri önerge görüşülüp kabul edildi.
Bu karar aynı gün İstanbul Valisi Haydar ve Polis Müdürü Sadettin Bey tarafmdan Halife'ye bildirildi. 3/4 Mart gecesi de Emniyet Genel Müdürü Muhittin Üstündağ tarafından uygulandı. (Kanun No. 431).

3 MART - Tevhid-i Tedrisat Kanunu: (No. 430) kabul edildi. Böylelikle bütün okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanıyor, şer'iye ve Evkaf Vekaletleri de (Diyanet ve Vakıflar) da kalkmış olduğundan bu okullar da aynı Bakanlığa bağlanıyordu. Bu kanunda. İstanbul Darülfü-nunu'na bağlı bir 'İlahiyat Fakültesi' açılacağı da kayıtlanıyordu.

3 MART - Türk - Alman Dostluk Antlaşması Ankara'da imzalandı.

3 MART - Şer'iye ve Erkan-ı Harbiye-i Umumiye vekaletlerinin kaldıni¬masına dair kanun (No. 429)'un kabulü ile bu iki vekaletin kaldırıl¬masıyla ordunun politika ile ilişkisi kesildi.

3 MART - Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu.

3 MART - Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.

3 MART - Aşkale'nin kurtuluş yıldönümü.

4 MART - İstanbul Müftülüğü yayınladığı bir bildiriyle; bundan böyle Cuma namazlannda okunan hutbede, Halife'nin adı yerine Millet ve Cumhuriyet'ten söz edilmesi ve milletle Cumhuriyet'in saadet ve te-alisi için dua edilmesi gereği ilgililere bildirildi.

5 MART - İsmet (İnönü) Paşa tarafından yeni Kabine kuruldu. 5 MART - Ziraat ve Ticaret Bakanlıkları kuruldu. 7 MART - Kadirli'nin kurtuluş yıldönümü.

7 MART - Artvin'in kurtuluş yıldönümü.

7 MART - Şavşat'm kurtuluş yıldönümü.

8 MART - Borçka'nın kurtuluş yıldönümü.

8 MART - Maradit'in kurtuluş yıldönümü.

8 MART - 'Mehakim'i şer'iye'nin ilgasına ve Mehakimin teşkilatına ait Ahkamı Mukaddil Kanun' (No. 429) kabul edildi. Bu suretle dini mahkemeler kaldınidı ve bir kısım mahkemelerin birleştirilmesi sağ¬landı.

9 MART - Çat'ın kurtuluş yıldönümü.

9 MART - Çayeli'nin kurtuluş yıldönümü.

11 MART - Diyarbakır - Ergani Demiryolu inşası (Kanunu No. 448) kabul edildi.

12 MART - Erzurum'un kurtuluş yıldönümü.

12 MART - Pazar'm kurtuluş yıldönümü.

12 MART - Ardeşen'in kurtuluş yıldönümü.

13 MART - Pasinler'in kurtuluş yıldönümü.

18 MART - Çanakkale Zaferi. Türk'ün 'Çanakkale Geçilmez' sözünü ta-
rihe yazdırdığı günün (18 Mart 1915) yıldönümü.

18 MART - Köy Kanunu kabul edildi.

18 MART - Hınıs'ın kurtuluş yıldönümü.

18 MART - Karayazı'nm kurtuluş yıldönümü.

18 MART - Narman'm kurtuluş yıldönümü. 18 MART - Tekman'ın kurtuluş yıldönümü.
18 MART - Varto'nun kurtuluş yıldönümü.

21 MART - Tortum'un kurtuluş yıldönümü.

22 MART - Feke'nin kurtuluş yıldönümü.

23 MART - TBMM, Cumhurbaşkani'nm meclisi feshetmesi hakkım ka¬bul etmedi.

23 MART - Samsun - Sivas - Ankara (Musaköy) demiryollarının inşası kanunu (No. 449) kabul edildi.

23 MART - Bulanık'in kurtuluş yıldönümü.

23 MART - Malazgirt'in kurtuluş yıldönümü.

24 MART - Fındıklı'nm kurtuluş yıldönümü.

25 MART - Oltu'nun kurtuluş yıldönümü.

27 MART - Halk Fırkası İsmet (İnönü) Paşa'ya güven oyu verdi.

28 MART - Horasan'ın kurtuluş yıldönümü.

28 MART - Olur'un kurtuluş yıldönümü.

31 MART - Gevaş'ın kurtuluş yıldönümü.

1 NİSAN - II. İnönü Zaferi'nin yıldönümü.

1 NİSAN - Erciş'in kurtuluş yıldönümü.

2 NİSAN - Van'ın kurtuluş yıldönümü.

3 NİSAN - Hakimlerin kıyafetlerine dair (No, 461) kanun kabul edildi.

3 NİSAN - Özalp'in kurtuluş yıldönümü.

7 NİSAN - Senkaya'nın kurtuluş yıldönümü.

11 NİSAN - Urfa'nın kurtuluş yıldönümü.

13 NİSAN -1. Dünya Savaşı liderlerinden; Talat, Cemal ve Bahattin şa-
kir'in ailelerine maaş bağlanması (No. 478) hakkındaki kanun kabul
edildi.

13 NİSAN - Türk - Alman Dostluk Antlaşması (Kanun No. 483) imzalandı.

14 NİSAN - Doğubeyazıt'ın kurtuluş yıldönümü.

14 NÎSAN - Tutak'm kurtuluş yıldönümü.

14 NÎSAN - Patnos'un kurtuluş yıldönümü.

15 NİSAN - Lozan Barış Antlaşması İngiliz Kralı tarafından imzalandı.

15 NİSAN - Ağn'nın kurtuluş yıldönümü.

16 NİSAN - Eleşkirt'in kurtuluş yıldönümü

16 NİSAN - Savaş sırasında düşmana yardım etmiş olanlar için 'Genel Af (No. 487) kanunu kabul edildi.

17 NİSAN - Japon Millet Meclisi'nde 'Lozan Antlaşması' onaylandı.

18 NİSAN - Manisa Mesir Şenlikleri (18-26)

20 NİSAN - Teşkilat-ı Esasiye Kanunu 'Anayasa' (No. 491) kabul edildi. I:
20 Ocak 1921 gün 84 sayı.
II: 29 Ekim 1923 gün 364 sayılı 'Ek' ile 'Cumhuriyet' yönetimi sağlandı. III: Bu kanun küçük değişmelerle 27 Mayıs 1960 ve 9 Temmuz 1961'e kadar yürürlükte kalmıştır.

21 NİSAN - Ziraat Bankası tarafından köylüye kredi açılması hakkında (No. 498) kanun kabul edildi.

22 NİSAN - Demir Yollan Genel Müdürlüğü kuruldu.

22 NİSAN - Anadolu - Bağdat demiryolunun satın aünması ve tamir
edilmesi (No. 506,507) hakkındaki kanun kabul edildi.

22 NİSAN - İzin alınmadan ağaç kesilmemesi (No. 513) kanunu kabul edildi.

22 NİSAN - Hakkari'nin kurtuluş yıldönümü.

23 NİSAN - Türk Ocakları yeniden kuruldu.

23 NİSAN - Ulusal Egemenlik Bayrami'nm yıldönümü. Bütün yurtta büyük gösterilerle kutlandı.

24 NİSAN - 494 sayılı 'Teşkilatı Esasiye Kanunu' (Anayasa) yürürlüğe girdi.

25 NİSAN - Kars'ın düşman işgalinden kurtuluş yıldönümü (18.4.1918).

25 NİSAN - Pozantı'nın kurtuluş yıldönümü.

25 NİSAN - Ardahan'ın düşman işgalinden kurtuluş (25.4.1918) yıldönümü.

30 NİSAN - Diyanet İşleri Başkanlığına; Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara Hükümeti'ni destekleyen. İstanbul Hükümeti'nin, Kurtuluş Ha-reketini kötüleyen fetvalanna karşılık veren, büyük din adamı vatanperver Mehmet Rıfat Börekçi (1861-1941) atandı, l. Dönemde 6 ay ka¬dar Menteşe Milletvekilliği yapan Börekçi, ölümüne kadar bu görevde kaldı.

1 MAYIS - Muş'un kurtuluş yıldönümü.

7 MAYIS - İstanbul'da 'Cumhuriyet Gazetesi' yayınlanmaya başladı.

19 MAYIS - Mustafa Kemal Paşa'nm Samsun'a çıktığı. Kurtuluş Sava-şı'nm başladığı (19 Mayıs 1919) gününün yıldönümü. (Daha sonra Gençlik ve Spor Bayramı olarak kabul edilmiştir. 20.6.1938 ve 3466 sayılı kanun)

19 MAYIS - İstanbul'da Musul müzakereleri başladı.

31 MAYIS - Türkiye - İsveç Dostluk Antlaşması imzalandı.

1 HAZİRAN - Affedilmeyen 150'liklerin kesin listesinin hazırlanmasına başlandı.

2 HAZİRAN - Kozan'ın kurtuluş yıldönümü.

13 HAZİRAN - Operatör Emin Bey İstanbul Şehreminliğine atandı.

21 HAZİRAN - Sakarya'nın kurtuluş günü.

22 HAZİRAN - Sapanca'nın kurtuluş yıldönümü.

28 HAZİRAN - İzmit'in kurtuluş yıldönümü.

l TEMMUZ - Kabotaj ve Denizcilik Bayramı.

10 TEMMUZ - Birecik'in kurtuluş yıldönümü.

24 TEMMUZ - Lozan Barış Antlaşmasi'nın yıldönümü.

8 AĞUSTOS - Bitlis'in kurtuluş yıldönümü.

16 AĞUSTOS - Türkiye - Hollanda Dostluk Antlaşması imzalandı.

18 AĞUSTOS - Türkiye - Yunanistan Antlaşması Atina'da imzalandı.

25 AĞUSTOS - Türkiye ile Cemiyeti Akvam (Milletler Cemiyeti) Musul
konusunda antlaşmaya vardı. (I. Dünya Savaşı sonunda silah bırakmadan sonra İngilizler'in 8 Kasım 1918'de asayişi düzenlemek bahanesiyle işgal ettikleri Musul, Yavuz Sultan Selim devrinde 1516'da Osmanlı İmparatorluğu 'na katılmışta.
(Eski Türk kültür merkezlerinden biridir.)

26 AĞUSTOS - İş Bankası kuruldu. Genel Müdürlüğüne eski İktisat Ve¬kili Celal (Bayar) Bey atandı.
26 AĞUSTOS - Kocatepe (Savaş yeri) töreni yıldönümü.

26 AĞUSTOS - Zafer Haftası (Afyon İl Merkezinde).

27 AĞUSTOS - Afyon'un kurtuluş yıldönümü.

28 AĞUSTOS - Türkiye ile Fransa arasında Lozan Barış Antlaşması yürürlüğe girdi.

28 AĞUSTOS - Mustafa Kemal Paşa, 'Dumlupmar Zaferi' törenine katıldı.

30 AĞUSTOS - Mustafa Kemal; Zafer Bayrami'nın 2. yıldönümünde, Dumlupinar'da uzun bir konuşma yaparak savaşı anlattı.

30 AĞUSTOS - Kütahya'nın kurtuluş yıldönümü.

30 AĞUSTOS - Çivril'in kurtuluş yıldönümü.

31 AĞUSTOS - Uşak - Sivaslı kurtuluş yıldönümü.

1 EYLÜL - Musiki Muallim Mektebi kuruldu.

1 EYLÜL - Gediz'in kurtuluş yıldönümü.

1 EYLÜL - Uşak'in kurtuluş yıldönümü.

2 EYLÜL - Eskişehir'in kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Bayramiç'in kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Burhaniye'nin kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Eşme'nin kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Emet'in kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Güne/in kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Selendi'nin kurtuluş yıldönümü.

3 EYLÜL - Tavşanlının kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Alaşehir'in kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Bayındır'in kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Bigadic'in kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Bozüyük'ün kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Buldan'ın kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Kula'nın kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Sarıgöl'ün kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Söğüt'ün kurtuluş yıldönümü.

4 EYLÜL - Sivas Kongresi'nin (4 Eylül 1919, Perşembe günü saat 14.00'de Sivas Lisesi'nin toplantı salonunda) yıldönümü.

5 EYLÜL - Bilecik'in kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Demirci'nin kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Gördes'in kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Kandıra'nın kurtuluş yıldönümü

5 EYLÜL - Keles'in kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Kuyucak'ın kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Nazilli'nin kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Ödemiş'in kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Pazaryeri'nin kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Salihli'nin kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Simav'ın kurtuluş yıldönümü

5 EYLÜL - Sultanhisar'ın kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Sultanhisar - Atça Bucağı kurtuluş yıldönümü.

5 EYLÜL - Susurluk'un kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Akhisar'ın kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Balıkesir'in kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Balya'nın kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Gönen'in kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - İnegöl'ün kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - İvrindi'nin kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Köşk Bucağı'nm kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Söke'nin kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Umurlu'nün kurtuluş yıldönümü.

6 EYLÜL - Yenişehir'in kurtuluş yıldönümü.

7 EYLÜL - Aydın'ın kurtuluş yıldönümü.

7 EYLÜL - Germencik'in kurtuluş yıldönümü.

7 EYLÜL - Turgutlu'nun kurtuluş yıldönümü.

8 EYLÜL - Mustafakemalpaşa'nın kurtuluş yıldönümü.

8 EYLÜL - Manisa'nın kurtuluş yıldönümü.

8 EYLÜL - Selçuk'un kurtuluş yıldönümü.

9 EYLÜL - Türkiye - Rusya Deniz Antlaşması imzalandı.

9 EYLÜL - Menemen'in kurtuluş yıldönümü.

9 EYLÜL - İzmir'in kurtuluş yıldönümü.

9 EYLÜL - Edremit'in kurtuluş yıldönümü.

10 EYLÜL - Gazi Mustafa Kemal Paşa, yanmda eşi Latife Hanım oldu¬ğu halde yurt gezisine çıkh. (10 Eylül - 8 Ekim)

10 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa, Bursa'ya geldi.

10 EYLÜL - Orhangazi'nin kurtuluş yıldönümü.

10 EYLÜL - Bursa'nın kurtuluş yıldönümü.

11 EYLÜL - Orhaneli'nin kurtuluş yıldönümü.
11 EYLÜL - Gemlik'in kurtuluş yıldönümü.
11 EYLÜL - Bursa Ticaret Borsası kuruldu.
12 EYLÜL - Urla'nın kurtuluş yıldönümü.
12 EYLÜL - Foça'nın kurtuluş yıldönümü.
12 EYLÜL - Mudanya'nın kurtuluş yıldönümü.
12 EYLÜL - Haymana' nm kurtuluş yıldönümü.
12 EYLÜL - Kırkağac'ın kurtuluş yıldönümü.
13 EYLÜL - Polatlı - Sakarya Şehitlerim Anma Töreni.
13 EYLÜL - Soma'nın kurtuluş yıldönümü.
13 EYLÜL - Karacabey'in kurtuluş yıldönümü.
13 EYLÜL - Kınık'ın kurtuluş yıldönümü.
14 EYLÜL - Manyas'ın kurtuluş yıldönümü.
14 EYLÜL - Kuşadası'nm kurtuluş yıldönümü.
14 EYLÜL - Karaburun'un kurtuluş yıldönümü.
14 EYLÜL - Dikili'nin kurtuluş yıldönümü.
14 EYLÜL - Bergama'nın kurtuluş yıldönümü.
15 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa, Hamidiye Savaş Gemisi ile İstanbul'dan geçti.
15 EYLÜL - Ayvalık'm kurtuluş yıldönümü.
15 EYLÜL - Burhaniye'nin kurtuluş yıldönümü.
15 EYLÜL - Bandırma'nm kurtuluş yıldönümü.
16 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa, Trabzon'da halkla temas ederek çeşitli konuşmalar yaptı.
16 EYLÜL - Çeşme'nin kurtuluş yıldönümü.
18 EYLÜL - Çan'ın kurtuluş yıldönümü.
18 EYLÜL - Biga'nın kurtuluş yıldönümü.
18 EYLÜL - Yenice'nin kurtuluş yıldönümü.
18 EYLÜL - Ayvacık'in kurtuluş yıldönümü.
20 EYLÜL - Mihalıççık'ın kurtuluş yıldönümü.
20 EYLÜL - Bozcaada'nın kurtuluş yıldönümü.
20 EYLÜL - Sivrihisar'ın kurtuluş yıldönümü.
22 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa'nın Latife Hanımla beraber Samsun'u ziyareti.
Gazi: İstiklal Ticaret Okulu öğretmenlerine şöyle seslenmiştir:
'... Dünyada her şey için, uygarlık için, hayat için, basan için, en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlmin ve fennin haricinde mürşit aramak gaf¬lettir, cehalettir, delalettir...'
22 EYLÜL - Ezine'nin kurtuluş yıldönümü.
22 EYLÜL - imroz'un kurtuluş yıldönümü.
22 EYLÜL - Lapseki'nin kurtuluş yıldönümü.
22 EYLÜL - Emirdağ'ın kurtuluş yıldönümü.
24 EYLÜL - Bolvadin'in kurtuluş yıldönümü.
26 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa; eşi Latife Hanımla Amasya'yı ziyaret etti.
28 EYLÜL - Türkiye - İspanya Dostluk Antlaşması imzalandı.
28 EYLÜL - Kağızman'ın kurtuluş yıldönümü.
29 EYLÜL - Sarıkamış'ın kurtuluş yıldönümü.
29 EYLÜL - Selim'in kurtuluş yıldönümü.
30 EYLÜL - Mustafa Kemal Paşa'nın eşi Latife Hanımla birlikte Sivas'ı ziyareti.
30 EYLÜL - Kars - Göle'nin kurtuluş yıldönümü.
4 EKİM - Gazi Paşa'nm, eşi ile beraber Erzurum'u ziyareti.
4 EKİM - Kars - Tuzluca'nın kurtuluş yıldönümü.
6 EKİM - Çanakkale'nin kurtuluş yıldönümü. (Yerine 18 Mart)
6 EKİM - İstanbul'un kurtuluş yıldönümü.
7 EKİM - Okul grevlerinin son bulması.
7 EKİM - Gazi Paşa'nm, eşi Latife Hanımla birlikte Sarıkamış'ı ziyareti.
9 EKİM - İngiltere'nin bir nota vererek Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 24.7.1923 hattının gerisine çekilmesüü istemesi. (Hakkari Valisini esir alan Masturilerin Ümadiye'ye kadar takibi dolayısıyla Silahlı Kuvvetlerimiz sinin geçmişlerdi.)
10 EKİM - Ankara - Sivas demiryolu döşenmesine başlandı.
11 EKİM - Türkiye - Çekoslovakya Dostluk Antlaşması (No. 614) imza¬landı.
11 EKİM - Mudanya Mütarekesi'nin yıldönümü. (11 Ekim 1922. Kurtu¬luş Savaşı'nda kazandığımız büyük zafer üzerine yapılmıştır. GörüşÂ¬meleri; Türk temsilcisi ismet (İnönü) Paşa, İngiliz, General Harring-. ton, Fransız General Charpy, İtalyan General Monbelli arasında ya¬pıldı. Yunan Generali Mazarakis başkanlığındaki Yunan heyeti kon¬ferans sonuna kadar, limanda kendilerini getiren gemide beklediler.)
12 EKİM - Mustafa Kemal Paşa, Şebinkarahisar'dan TBMM'yi toplantı-ya çağırdı.
12 EKİM - Mustafa Kemal Paşa Suşehri'ni ziyaret etti.
13 EKİM - Ankara'nın başkent oluşunun yıldönümü.
18 EKİM - Mustafa Kemal Paşa Ankara'ya döndü. 18 EKİM - Meclis'te 'Musul' için gizli celse yapıldı.
18 EKİM - Saimbey'in kurtuluş yıldönümü.
22 EKİM - Digor'un kurtuluş yıldönümü.
23 EKİM - Erzurum depreminde zarar görenlere yardım Kanunu (No. 516) kabul edildi.
24 EKİM - Mustafa Kemal Paşa, eşi Latife Hanımla birlikte Doğu gezisi-ne çıktı.
25 EKİM - Türk düşünürü Ziya Gökalp (Doğu: 1875) öldü.
26 EKİM - Ordu komutanlannın politika ile uğraşmalanndan doğan buhranın yoğunlaşması. Belli başlı ordu komutanlannın Meclise ka-tllmalan. Bu arada Kazım Karabekir Paşa'nm Ordu Müfettişliğinden istifa ederek yerine Ali Sait Paşa'nın atanması. (Buhran, 26-31 Ekim arasında yoğunlaşmıştır.)
28 EKİM - Türkiye - İspanya Dostluk Antlaşması (No. 626) imzalandı.
29 EKİM - TBMM 2. binasma taşındı. Cumhuriyet Bayrarru'nm ilk kut¬lama töreni bu binada yapıldı.
30 EKİM - Mustafa Kemal Paşa, ordu komutanlanndan TBMM'deki yer-
lerinden istifa etmelerim istedi. (Kanun No. 923)
30 EKİM - Ali Fuat Paşa, ordu müfettişliğinden çekildi.
30 EKİM - Kars'ın kurtuluş yıldönümü.
31 EKİM - Cafer Tayyar Paşa milletvekilliğim tercih etü.
31 EKİM - Cevat Paşa, her iki görev yerinden de çekildi.
31 EKİM - Susuz'un kurtuluş yıldönümü.
l KASIM - Mustafa Kemal Paşa, TBMM'nin ikinci dönem, ikinci toplanma yılım, Meclis'in ikinci binasında açtı.
l KASIM - Fethi (Okyar) Bey, yeniden Meclis Başkanhğı'na seçildi. İsmet Paşa kabineyi kurmakla görevlendirildi.
l KASIM - Silivri'nin kurtuluş yıldönümü.
1 KASIM - Saray'in kurtuluş yıldönümü.
2 KASIM - DemirköGoogle Page Rankingü'nün kurtuluş yıldönümü.
2 KASIM - Muratlı'nin kurtuluş yıldönümü.
2 KASIM - Vize'nin kurtuluş yıldönümü.
3 KASIM - Arpaçay'ın kurtuluş yıldönümü.
4 KASIM - Çorlu'nun kurtuluş yıldönümü.
8 KASIM - Lüleburgaz'm kurtuluş yıldönümü.
8 KASIM - Pınarhisar'ın kurtuluş yıldönümü.
9 KASIM - Başbakan İsmet (İnönü) Paşa kabinesi, 19'a karşı 147 oyla gü¬ven oyu aldı. 9 KASIM - 10 Milletvekili Halk Partisi'nden aynlarak Terakkiperver Fırkasi'nı kurdular.
9 KASIM - Kırklareli'nin kurtuluş yıldönümü.
9 KASIM - Babaeski'nin kurtuluş yıldönümü.
9 KASIM - Pehlivanköy'ün kurtuluş yıldönümü.
10 KASIM - 'Halk Fırkası' adı 'Cumhuriyet Halk Fırkası' olarak değiştirildi.
10 KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa Bursa'yı ziyaret etti ve Bursalılarla konuştu.
15 KASIM - Tekirdağ'ın kurtuluş yıldönümü.
15 KASIM - Malkara'nın kurtuluş yıldönümü.
15 KASIM - Hayrabolu'nun kurtuluş yıldönümü.
16 KASIM - Mürefte'nin kurtuluş yıldönümü.
16 KASIM - Kasım 1918'de kapatılmış olan 'Alınan Usesi' yeniden açıldı.
18 KASIM - Şarköy'ün kurtuluş yıldönümü. 18 KASIM - UzunköGoogle Page Rankingü'nün kurtuluş yıldönümü.
18 KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa yurt gezisinden döndü.
20 KASIM - İsmet (İnönü) Paşa başbakanlıktan çekildi.
21 KASIM - Keşan'ın kurtuluş yıldönümü.
21 KASIM - İpsala'nın kurtuluş yıldönümü.
21 KASIM - Fethi (Okyar) Bey, İçişlerine Recep (Peker) ve Dışişlerine Şükrü (Kaya)'yı alarak kabineyi kurdu.
22 KASIM - Ankara'da bakanlık binaları yapımı için beş milyon aynl-ması hakkındaki (No. 524) kanun kabul edildi.
25 KASIM - Edirne'nin kurtuluş yıldönümü.
26 KASIM - Kazım (Özalp) Paşa, TBMM Başkanlığı'na seçildi. 26 KASIM - Maydos'un kurtuluş yıldönümü.
26 KASIM - Gelibolu'nun kurtuluş yıldönümü.
27 KASIM - Fethi (Okyar) kabinesi, oybirliğiyle güven oyu aldı. l ARALIK - Türkiye - Estonya Dostluk Antlaşması (Kanun No. 1027)
imzalandı.
4 ARALIK - Şehit yetimlerine İstiklal Madalyası verilmesine dair (No.525) kanun kabul edildi.
7 ARALIK - Kilis'in kurtuluş yıldönümü.
8 ARALIK - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasi'na Kazım Karabekir Paşa başkan ve Ali Fuat Paşa genel sekreter seçildi.
9 ARALIK - Türkiye - Finlandiya Dostluk Antlaşması (No. 706) imzalandı.
11 ARALIK - İmar VeldUeti'nin kaldınimasına dair (No. 529) kanun kabul edildi.
16 ARALIK - Bursa'da açık milletvekilleri için seçim yapıldı. Dr. Emin Bey'e karşı Nurettin Paşa seçildi.
17 ARALIK - İstanbul Patrik'i Konstantin VI, Arapoğlu, Bursalı olduğundan mübadeleye tabi tutuldu.
19 ARALIK - Denize dökülen düşman askerinin İzmir'i yakmasıyla ilgili sigorta davası, Londra'da görülmekte olduğu mahkemede karara bağlandı.
20 ARALIK - 'Kırkkilise' adinin 'Kırklareli' olarak değiştirilmesine dair
(537 sayılı) kanun kabul edildi.
25 ARALIK - Gaziantep'in kurtuluş yıldönümü. 27 ARALIK - Atatürk'ün Ankara'ya gelişinin yıldönümü.
29 ARALIK - Bahriye Bakanlığı kurulmasma dair (539 sayılı kanun) kabul edildi.
30 ARALIK - Yeniden kurulan Bahriye Vekilliğine (Deniz Kuvvetleri Bakanlığı), Üsküdarlı İhsan Bey tayin edildi.

1925


1 OCAK - Lozan Barış Antlaşmasi'na göre Türkiye Devleti, 'Gümrük vergileri'ni uygulamaya başladı.
1 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa, eşi Latife Hanımla beraber Konya'yı ziyaret etti.
3 OCAK - Türkiye - Letonya Dostluk Antlaşması (Kanun No. 707) imzalandı.
7 OCAK - Cumhuriyet Halk Fırkası genel sekreterliğine Recep (Peker) tayin edildi.
9 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Konya'da 'Musul Komisyonu'nu kabul etti.
13 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Osmaniye ve Dörtyol'u ziyaret etti.
13 OCAK - Kurtuluş Savaşı komutanlanndan Halit Paşa, Meclis'te Ali (Çetinkaya) tarafından bir kaza kurşunu ile vuruldu. Tahkikat sonunda Afyon Milletvekili suçsuz görüldü. Paşa, yapılan bütün tıbbi müdahalelere rağmen kurtarılamadı. İstanbul'a getirilen cenazesi, büyük törenle defnedildi.
17 OCAK - TBMM Nurettin Paşa'nın seçim mazbatasma itiraz etti.
19 OCAK - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Mersin'i ziyaret etti.
19 OCAK - Bakanlar Kurulu, gümrük vergisinin Amerikan ürünlerine de uygulanacağına dair karar aldı.
26 OCAK - Türkiye - Danimarka Dostluk Antlaşmağı (Kanun No. 807) imzalandı.
28 OCAK - Terakkiperver Fırka İstanbul Şubesi, Kara Kemal tarafından kuruldu.
30 OCAK - Patrik Konstantin VI sınıırdışı edildi.
2 ŞUBAT - Gazi Mustafa Kemal Paşa Ankara'ya döndü.
5 ŞUBAT - Nurettin Paşa, Bursa'da yeniden milletvekili seçildi.
11 ŞUBAT - şeyh Sait isyanı. Eski adı 'Genç' olan Bingöl Hinin Ergani ilççesine bağlı 'Eğil' bucağının 'Pınar' köyünde başlayan ayaklanma, Elazığ ve oradan da Diyarbakır'a sıçradı.
16 ŞUBAT - Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu) kuruldu.
17 ŞUBAT - Aşır Vergisi (Kanun no. 552) kaldınidı. (Uygulamada köylüyü büyük sıkmtılara sokan bu vergi, toprak ürünlerinden onda bir ölçüsünde alınıyordu.
18 ŞUBAT - Müverrih (tarih yazan) Abdurrahman şeref (Doğ: 1832) öldü.
19 ŞUBAT - Ankara'da kurulacak Telsiz İstasyonu' (No. 554) kanunu kabul edildi.
24 ŞUBAT - Ulaştırmanın kısırlığı ve işin ciddiyetim bir kısım idare amirlerinin anlamaması nedeniyle Doğu'da isyan genişledi. Elazığ, asiler tarafmdan işgal edildi.
25 ŞUBAT - Güney'de bir ay süre ile sıkıyönetim ilan edildi.
25 ŞUBAT - Dinin politik amaçlarla suiistimal edilemeyeceği hakkında (No. 556) kanun kabul edildi.
26 ŞUBAT - Bir Fransız sirkelinin yönettiği Tütün Rejisi'nin
1.3.1925'den itibaren lağvma ve sigara kağıdı fabrikası kurulmasına
dair (No. 558) kanun kabul edildi.
28 ŞUBAT - Doğu'daki isyan dolayısıyla Meclis'te gizli celse yapıldı. 2 MART - Halk Fırkasi'nın Fethi (Okyar) kabinesine 60'a karşı 93 oyla
güvensizlik verildi, kabine çekildi.
2 MART - İsmet (İnönü) Paşa, Dışişlerine Tevfik Rüştü (Aras), Milli Savunmaya Recep (Peker), İçişlerine Cemil Bey'i alarak 2. kabinesin! kurdu.
3 MART - Asiler, Ergani'yi işgal etti.
4 MART - 578 sayılı Takrir-i Sükun' Kanunu ile Hükümete 2 yıl için olağanüstü yetki verildi. Bu suretle Meclis iki ayn İstiklal Mahkemesi kurdu. Bunlardan biri isyan bölgesinde görevlendirildi. Bu mahkemenin ölüm kararları derhal yerine getirilecek, Ankara İstiklal Mahkemesi'nin ölüm kararlanysa. Meclisin onayından geçecekti. 4 MART - İsmet Paşa Kabinesi 23 oya karşı 154 oy ile güven aldı. 6 MART - İstanbul'da 6 gazete ve dergi Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı.
6 MART - Gazi Mustafa Kemal Paşa, bir bildiri yayınlayarak yurttaşları birlik ve beraberliğe çağırdı.
7 MART - TBMM, kurulacak İstiklal Mahkemeleri üyelerini seçti.
8 MART - Diyarbakır ve dolaylannda asilerle Türk Silahlı Kuvvetleri
arasmda şiddetli çarpışmalar başladı.

10 MART - Eski Adliye Nazın Hukuk Profesörü Seyit Bey öldü. 18 MART - Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketi kuruldu.
23 MART - TBMM'de sıkıyönetim bir ay daha uzatıldı.

23 MART - Mustafa Kemal Paşa, Franklin Bouiilon şerefine ziyafet ver¬di. 31 MART - İsyan bölgesinde Harp Divanınca verilecek ölüm cezalarının yerine getirilmesine dair (595 sayılı kanun) kabul edildi.

5 NİSAN - 'şeker Fabrikaları kurulmasına dair (601 saydı) kanun' kabul edildi.

5 NİSAN - Ankara'da şemsiperii başlık giymiş subaylara tesadüf edilmeye başlandı.
12 NİSAN - Doğu isyanuun elebaşuanndan 'Şeyh Said' esir edildi.
13 NİSAN - Ankara İstiklal Mahkemesi'nin gösterdiği lüzum üzerine Terakkiperver Fırkası üyelerinin evleri arandı.

16 NİSAN - Tanin Gazetesi kapatıldı.
16 NİSAN - Kütahya - Tavşanlı demiryolu hattının yapılmasına dair (625) sayılı kanun kabul edildi.
17 NİSAN - Gazeteci Hüseyin Cahit Yalçın tutuklandı.

17 NİSAN -1. Dünya Savaşı'nda dar hat olarak yapılan Ankara - Yahşihan hattı genişletilerek hizmete açıldı.

19 NİSAN - 29 Ekim'in 'Ulusal Bayram' olarak kabulü hakkındaki (628) sayılı kanun kabul edildi.
19 NİSAN - Sanayi ve Maadin Bankasi'nın 'Sümerbank' kurulması hakkındaki kanun (633 sayı) kabul edildi.
20 NİSAN - Sıkıyönetim 7 ay daha uzatıldı.

20 NİSAN - İstiklal Mahkemeleri çahşması 6 ay daha uzatıldı.

22 NİSAN - Ceza Hukuku değ4ikliğinde (Cumhuriyeti koruma da dahildir) fıkrasının eklenmesi hakkında (635 saydı) kanun kabul edildi.

22 NİSAN - Tıp Fakültesi'nin, İstanbul Haydarpaşa'daki özel binasmda kalması hakkındaki TBMM karan.

22 NİSAN - TBMM 6 ay tatil karan aldı.

22 NİSAN - Harita Genel Müdürlüğü Kanunu kabul edddi.

22 NİSAN - Yüksek Askeri Şura Kanunu kabul edüdi.

22 NİSAN - Ticaret ve Sanayi Odalan Kanunu kabul edildi.

27 NİSAN - Gazeteci Hüseyin Cahit (Yalçın)'ın yargılanmasına Ankara İstiklal Mahkemesi'nde başlandı.
1 MAYIS - Adana'da şiddetli bir deprem oldu.
2 MAYIS - Türkiye - Norveç Dostluk Antlaşması hakkındaki (774) sayı¬lı kanun kabul edildi. 5 MAYIS - Ankara'da, Mustafa Kemal Paşa tarafından 'Gazi Çiftliği' adı verilen, çiftliğin kurulmasma başlandı.
7 MAYIS - Gazeted Hüseyin Cahit Yalçın'm mahkemesi son buldu. Çorum'a müebbet olarak sürülmesine karar verildi.
27 MAYIS - Diyarbakır'da 'Şeyh Sait' ve yandaşlannm mahkemesine başlandı.
3 HAZİRAN - Ankara İstiklal Mahkemesinin teklifi ile, 'Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak 'Terakkiperver Fırkasi'nın kapatılması hakkında Bakanlar Kurulu karan.
14 HAZİRAN - Alpullu Şeker Fabrikası açıldı.
21 HAZİRAN - Türk - Yunan Antlaşması Ankara'da imzalandı.
29 HAZİRAN - Diyarbakır İstiklal Mahkemesi Şeyh Said ile 46 yandaşını ölüme mahkum etti. Güney Bölgesinde tekkeler kapatıldı. Ölüm kararları ertesi günü yerine getirildi.
5 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Latife Hanim'dan (Uşaklıgil) ayrıldı. (29 Ocak 1923'te evlenmişlerdi).
11 AĞUSTOS - Ahmet Emin (Yalman) tutuklandı ve Vatan Gazetesi kapatıldı.
15 AĞUSTOS - Ankara İstiklal Mahkemesi Lütfü Fikri'yi beraat ettirdi.Tarikat-ı Selahiye'ye mensup 11 kişiyi ölüme mahkum etti.
15 AĞUSTOS - Kayseri Tayyare ve Motor Fabrikaları için 'Junkers Firması' ile anlaşma yapıldı.
24 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, sabahın erken saatlerinde Çankaya'dan Kastamonu'ya hareket etti. Ağustos ayı başlarında Kastamonulu bir heyet kendilerim davet etmişti.
24 AĞUSTOS - Gazi, Kastamonu'da geceyi Terzi Mehmet Emin Ağa'nın evinde geçirdi. Paşa'nın Kastamonu'da 'Panama şapkası' ile görül-mesi, halkı açık başla selamlaması, bu memleket gezisinin ardından yeni bir devrimin geleceğine işaret miydi? |
25 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Kastamonu belediye salonun-da halka seslendi: "... Biz her yönden medeni insan olmalıyız. Çok acılar gördük. Bunun sebebi, dünyanın durumunu anlamayışımız-dır. Fikrimiz, zihniyetimiz tepeden tırnağa kadar medeni olacaktır. Şunun bunun sözüne ehemmiyet vermeyeceğiz. Bütün Türk ve islam alemine bakın; zihniyetlerim, fikirlerim medeniyetin emrettiği değişme ve yükselmeye uyduramadıklarmdan ne büyük felaket ve ıstırap içindedirler. Bizim de şimdiye kadar geri kalmamız ve en nihayet son felaket çamuruna batışımız bundandır... Behemehal ileri gideceğiz. Çünkü mecburuz. Millet açık olarak bilmelidir, medeniyet öyle kuvvetli bir ateştir ki, ona uzak kalanları yakar, mahveder. İçin¬de bulunduğumuz medeniyet ailesinde, layık olduğumuz mevkii bulacak ve koruyacak ve onu yücelteceğiz. Refah, saadet ve insanlık bundadır...'
26 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, 25 Ağustos sah günü akşamı İnebolu'ya geldi. İki gününü halkla temasla geçirdi. 27 Ağustos Perşembe günü, inebolu Türk Ocağı'nda, fes ve çarşaf ile ilgili Devrim Tarihimizin en önemli konuşmalanndan birim yaptı:
'Arkadaşlar!
Ben sevgili memleketimizin hemen her yerini gezdim, gördüm. Vatan-daşlarımızın büyük kitleleri ile yakından temas ettim. Bütün bu can¬dan temaslarınım bende bıraktığı silinmez hatıratı hürmetle yad ve tezkar ederken, beyan etmeliyim ki, bu havalide. Çarıkın ve Kastamonu havalisinde ilk defa seyahat ediyorum...
Efendiler!
Türkiye Cumhuriyetim tesis eden Türk halkı, medenidir. Tarihte medenidir, hakikatte medenidir. Fakat ben, sizin öz kardeşiniz, arkadaşınız, babanız gibi söylüyorum. Medeniyim diyen Türkiye Cumhuriyeti halkı, fikriyle, zihniyetiyle medeni olduğunu ispat ve izhar etmek mecburiyetindedir... Bizim kıyafetimiz milli midir?... (Hayır sesleri). Bizim kıyafetimiz medeni ve beynelmilel midir?.... (Hayır, hayır sedaları).
28 AĞUSTOS - Cuma günü sabahleyin Devrekani'ye hareket etti.
28 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, TaşköGoogle Page Rankingü'yü ziyaret etti. Halkla kıyafet konusunda konuştu. Kasabadan ayrıldığında terziler, bezden şapka dikmeye başlamışlardı. Ertesi Cumartesi günü (Kasabanın pazarı) gençler ve memurlar şapka ile dolaşıyor ve kasabaya basma uydurma bez sarmış ya da fesli bir tek kişiyi sokmuyorlardı.
29 AĞUSTOS - Gazi, Daday ilçesin! de ziyaret etti. Halkla konuşmalar yaptı.
30 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın, Kastamonu gezisinin son günü. Güneşli bir pazar sabahı. Gazi, yine sesleniyor Kastamonulu¬lara:
'Efendiler ve ey Millet!
İyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti, şeyhlerin, denişlerin müritleri ve mensuplannın memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır.'
1 EYLÜL - Gazi; Kurtuluş Savaşı'na büyük katkıları olan, yüzlerce evladmı şehit ve yaralı veren, tek bir kıpırdama olmayan Kastamonu ve dolaylannda gördüklerinden memnun olarak Ankara'ya döndü.
1 EYLÜL -1. Tıp Kongresi, Ankara'da yapıldı.
2 EYLÜL - Tekke ve türbelerin kapatılmasına, dini kıyafetlere ve memurların başlıklanna dair (2493 sayılı) Bakanlar Kurulu karan yayınlandı
4 EYLÜL - İstanbul'da, Taksim'de yapılan bir baloya ilk defa Müslüman kadınlar katıldı.
10 EYLÜL - İstanbul Heybeliada yangını; (60 ev, 30 dükkan, 2 han).
1.3 EYLÜL - Gazi Mustafa Kemal Paşa; İstiklal Mahkemesi tarafından vatana hıyanet suçu ile mahkum edilen gazetecileri affetti.
13 EYLÜL - Bakanlar Kurulu, Avrupa'ya öğrenci gönderilmesine karar verdi.
19 EYLÜL - Türkiye - İsveç Dostluk Antlaşması imzalandı.
23 EYLÜL - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Samsun'da İstiklal Ticaret Okulu'nda verilen çayda öğretmenlere seslendi.
"Dünyada her şey için, maddiyat için, maneviyat için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlim ve ferinin haricinde mürşit aramak gaflettir, cehalettir. Yalnız, ilmin ve fennin yaşadığı¬mız her dakikadaki safhalannm tekamülünü idrak etmek ve terakki-yatı zamanla takip etmek şarttır.
En mühim, en esaslı nokta, terbiye meselesidir. Terbiyedir ki, bir mille¬ti ya hür, ya müstakil, şanlı, ali bir heyeti içtimaiye halinde yaşatır, ya bir milleti esaret ve sefalete terk eder.
Milli terbiyenin ne demek olduğunu bilmekte artık bir güna teşevvüş kalmamalıdır. Bir de milli terbiye esas olduktan sonra onun lisanım, usulünü, vasıtalarım da milli yapmak zarureti gayri kabili münakaşadır. Milli terbiye ile inkişaf ve ila edilmek istenilen genç dimağları bir taraftan da paslandıncı, uyuşturucu, hayali zevaitle doldurmak¬tan dikkatle içtinap etmek lazımdır.
26 EYLÜL - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Burea'da Hidiv Abbas Hilmi Paşa'yı kabul etti.
5 EKİM - İstanbul Darphanesinde ilk Cumhuriyet altım basıldı.
8 EKİM - Gazi, yurt seyahatine çıktı. Bursa'ya geldi.
9 EKİM - Gazi, Balıkesir'de halka seslendi:
'... Türk Milletim, kendi nefsini bile anlamaktan yasaklayan sebepler, engeller yok edilmiştir, yıkılmıştır ve devamlı olarak yıkılacaktır... Millet tuttuğu yolda süratle, şiddetle yürüyecektir.
Gazi Paşa, Cumhuriyetin ilanından evvel. Kurtuluş Savaşı'nm hemen bitiminde, 7şubat 1923'te Balıkesir, Paşa Camii minberinden öğle namazından sonra onlara şöyle seslennüşti:
İnsanlara feyiz ruhu vermiş olan dinimiz son dindir, en mükemmel dindir. Çünkü dinimiz akla, mantığa, hakikate tamamen tevafuk ve tetabuk ediyor...
Efendiler!
Camiler birbirimizin yüzüne bakmaksızın yatıp kalkmak için yapılma¬mıştır. Camiler itaat ve ibadet ile beraber din ve dünya için neler ya¬pılmak lazım geldiğim düşünmek yani meşveret için yapılmıştır.
Millet işlerinde her ferdin zihni başlı basma faaliyette bulunmak elzem¬dir... İstikbal ve istiklalimiz için, bilhassa hakimiyetimiz için neler düşündüğümüzü meydana koyalım...
Minberler halkın dimağları, vicdanları için bir feyiz membaı, bir nur membaı olmuştur. Böyle olabilmek için minberlerden aksedecek söz¬lerin bilinmesi, anlaşılması, fenni hakikatlara uygun olması lazım¬dır... Dolayısıyla hutbeler tamamen Türkçe ve zamanın icaplarma uygun olmalıdır.'
10 EKİM - Gazi Paşa, Manisa'yı ziyaret etti.
11 EKİM - Resmi merasimde giyilecek elbise ve teferruatı hakkında (2626 sayılı) Bakanlar Kurulu karan kabul edildi. (Frak, silindir, vBulletin...)
12 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, İzmir sonbahar manevralarım iz¬ledi ve konuştu.

14 EKİM - Gazi, İzmir Erkek Öğretmen Okulu'nda şereflerine verilen
çay toplantısında öğretmenlere ve yeni kuşağa seslendi.
14 EKİM - Türkiye'de ilk betonarme köGoogle Page Rankingü. Menderes Nehri üzerinde yapıldı. (3 gözlü, 75 m. uzunluğunda).
15 EKİM - İstanbul Erkek Lisesi onuncu sınıf öğrencilerinin, Arapça öğretmeni Tahir Bey'in sandalyesine iğne yerleştirmeleri ve suçluyu söylememeleri üzerine olay büyüdü. Basın haftalarca bu konuyu işledi. Disiplin Kurulu sınıfın tüm mevcudu olan 46 öğrenciye, okuldan uzaklaştırma cezası verdi. Karar Bakanlıkça da onaylandı. Öğrenciler bir yıl okuldan uzak kaldılar, ertesi yıl cezaları affedilerek tekrar okullanna döndüler.
17 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Konya'yı ziyaret etti.
18 EKİM - Türkiye - Bulgaristan Dostluk Antlaşması imzalandı.
19 EKİM - Ankara Tıp Fakültesi açıldı.
21 EKİM -1926 yılı bütçesinde gelir; 218 milyon Türk Lirası olarak hesaplandı. 21 EKİM - Gazi Paşa, Ankara'ya döndü.
28 EKİM - Türkiye - Yugoslavya Barış ve Dostluk Antlaşması (No. 702) imzalandı.
29 EKİM - Cumhuriyefin yıldönümü şenlikleriyle beraber İstanbul'da şapka kullananlar çoğaldı.
1 KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, TBMM'nin ikind dönem, üçüncü toplanma yılım açh.
2 KASIM - Kastamonu Vilayeti halkı. Gazi Paşa hazretlerinin hayat bo¬yunca Cumhurbaşkanı kalmaları için TBMM'ye teklifte bulundular.
5 KASIM - Ankara Hukuk Mektebi açıldı. Gazi'nin bir konuşmasıyla açılan bu okul; 1931'de fakülte olmuş, 1946'da Ankara Üniversite-si'ne bağlanmıştır.
9 KASIM - ismet (İnönü) Paşa Kabinesi, 2'ye karşı 159 oyla güven aldı.
14 KASIM - Bakanlar Kurulu, mevcut 150 milyon kağıt paranın değişti-rilmesini TBMM'ye teklif etti.
14 KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın I. Dünya Savaşı bitiminde. İstanbul'da şişli (Halaskar Gazi) Caddesi'nde oturduğu 123 saydı eve 'plaka' konuldu.
14 KASIM - Sivas'ta, bir takım gericilerin devrimlere karşı baş kaldırmaları anında bastınidı. Gericilik, teşebbüsten ileri gidemedi.
16 KASIM - Samsun - Sivas ve Ankara - Kayseri - Sivas demiryollarının inşasına dair (662 sayılı) kanun kabul edildi.
20 KASIM - Ankara - Sivas hattı (Yerköy) hizmete açıldı.
21 KASIM - Sıkıyönetim Meclis tarafından 1 yıl süre ile uzatıldı.
22 KASIM - İstanbul Darülfünunu'nda bir 'İnkılap Tarihi Kürsüsü' kurulması için karar alındı.
23 KASIM - Danıştay (Şuray-ı Devlet/in yeniden kurumlaşma dair (669 sayılı) kanun kabul edildi.
25 KASIM - Şapka iktisabı hakkında (671 saydı) kanun kabul edddi. Bir tane ret oyu verildi.
25 KASIM - Erzurum'da bazı gericüerin gösteri yapmaya kalkışmaları üzerine şehirde bir ay süre ile sıkıyönetim kabul edildi. 80 kişi tutuk¬landı. Tutuklananlardan bazdan daha sonra ölüm cezasına çarpnni-ddar.
25 KASIM - Türk Tarih Encümeni İstanbul'da toplanarak 'Cumhuriyet Armasi'nm esaslarım tespit etti.
26 KASIM - İstanbul Belediye Başkanı Op. Emin Bey de Mario Serra arasmda Yıldız Sarayı'nda bir milletlerarası oyun yeri işletmeye açılması hakkında antlaşma imzalandı.
27 KASIM - Maraş'ta ufak bir gerici topluluğu, camideki yeşil bayrağı alarak Hükümet Konağı önünde 'Müslümanlık elden gidiyor, şapka istemeyiz' diye bağırarak gösteri yapmak istediler. Yürüyüş dağıtıldı, kırk kişi tutuklandı.
28 KASIM - Rize'de gericilerin kıpırdanmaları hissedildi. 82 kişi tutuklandı. Bilahare 8 kişi ölüm cezasma çarptırıldı.
29 KASIM - Sivas'ta gericilerin baş kaldırma teşebbüsleri, anında bash-nidı.
30 KASIM - Tekke ve zaviyelerle türbelerin kapatılmasına ve türbedar¬lıklarla birtakım unvanların yasaklanmasına ve kaldmimasına dair (677 saydı) kanun kabul edildi.
30 KASIM - Büyük Millet Medisi'ne 'Hakimiyet Milletindir' levhası asıldı.
7 ARALIK - İstiklal Mahkemesi Erzurum'da çabşmalara başladı.
9 ARALIK - Memur üniformalannm yerli malı olmasma dair (688 sayılı) kanun kabul edildi.
12 ARALIK - Eski Donanma Cemiyeti hukukunun Tayyare Cemiyetine devrine dair (689 saydı) kanun kabul edildi.
12 ARALIK - Başbakan İsmet (İnönü) Paşa, TBMM'sinde son gericilik olayları hakkında açddama yaptı. Bastınidığııu ve vatandaşların kandırıldığım, tertip olduğunu söyledi.
12 ARALIK - Ankara - Ereğli demiryolunun inşasına dair (692) saydı kanun kabul edildi.
17 ARALIK - Türkiye - Sovyetler Birliği Tarafsızlar Anüaşması Paris'te imzalandı. (Kanun No. 726) (7.11.1945'te Sovyetler tarafından bozuldu).
21 ARALIK - Milli Eğitim Bakam Hamdullah Suphi (Tannöver)'in yerine Necati Bey atandı.
26 ARALIK - istddal Mahkemesi tarafmdan Ankara'da yargdanmalanna karar verilen 27 sanık, Ankara'ya sevk edddi. Tutuklular arasmda 'Frenk Mukallitliği' kitabı yazan İskilipli Atıf Hoca da bulunuyordu.
26 ARALIK - Günün yirmi dört saate taksimine dair (697 saydı) kanun kabul edddi.
30 ARALIK - Banknotların değiştirilmesi hakkında (701 saydı) kanun kabul edddi.

1926


1 OCAK - Gece yarısından itibaren milletlerarası takvim ve saatte yapılan değişiklik uygulanmaya başlandı.
9 OCAK - Piyango hakkının Hava Kurumu'na ait olduğuna dair (710 sayılı) kanun kabul edildi.
10 OCAK - Ankara İstiklal Mahkemesi, Albay Osman ve yardımcılarını, karışıklık çıkarmak suçundan ölüme mahkum etti.
14 OCAK - Mali yılın l Haziran'dan itibaren başlamasma dair (715 sayılı) kanun kabul edildi.
14 OCAK - Ölen Süleyman Sim Bey'in yerine Bayındırlık Bakanlığına Behiç Bey atandı.
18 OCAK - Patlayıcı maddelerle balık tutmayı yasaklayan (721 sayılı) kanun kabul edildi.
18 OCAK - İstanbul Belediye Başkanı Op. Emin Bey istifa etti.
25 OCAK - Subayların 3 yıllık Doğu hizmeti hakkındaki (722 saydı) kannun kabul edildi.
26 OCAK - İstanbul Belediye Başkanlığına Muhittin (Üstündağ) tayin edildi.
30 OCAK - Dr.Adnan (Adivar) milletvekilliğinden istifa etti.
30 OCAK - Türkiye - Şili Dostluk Antlaşması imzalandı. 6 ŞUBAT - Varşova Büyükelçisi İbrahim Tali Bey, Diyarbakır milletvekilliğine seçildi.
11 ŞUBAT - İstanbul'da 'Milliyet' gazetesi yayınlanmaya başladı.
13 ŞUBAT - Men'i Israfat Kanunu (Sayı 737) kabul edildi.
13 ŞUBAT - Konya'da Mevlana Celaleddin-i Rumi Türbesinin 'Müze' haline getirilmesi kabul edildi.
17 ŞUBAT - 'Türk Medeni Kanunu' (sayı 743) kabul edildi. (Bu kanuna göre evlenme akdinin evlendirme memuru tarafından yapdacağına dair 'medeni nikah' esası, aynı kanunun 110. maddesinde kayıtlandı).
18 ŞUBAT - Türkiye - Suriye Antlaşması imzalandı.
18 ŞUBAT - Türkiye - Amerika geçici ticaret antlaşması imzalandı.
27 ŞUBAT - Temettü Vergisi yerine (755 saydı) Kazanç Vergisi kanunu kabul edildi. |
27 ŞUBAT - Başbakan İsmet (İnönü) Paşa Mersin'de incelemelerde bu-lundu.
28 ŞUBAT - İstiklal Mahkemeleri'nin çalışması, 7 Eylül 1926 tarihine kadar uzatıldı.
1MART - Türk Ceza Kanunu (No. 765) kabul edildi.
3 MART - Hakimler Kanunu (No. 766) kabul edildi.
3 MART - Tıp daçlanna verilecek Türkçe adlarla ilgili 'Codex' komisyonu hakkındaki (767 sayılı) kanun kabul edildi.
11 MART - Türkiye - Sovyetler Birliği Ticaret ve Seyrisefain Antlaşması imzalandı.
13 MART - Mustafa Kemal Paşa'nın anıları 'Hakimiyet' ve 'Milliyet' gazetelerinde yayınlanmaya başladı.
14 MART - İstanbul milletvekilliğinden çekilen Dr. Adnan (Adıvar)'m yerine 9. Kolordu eski komutanlanndan İhsan Paşa seçildi.
16 MART - Bitlis Valisi Kazım (Dirik) Paşa, İzmir Valili'ğine naklen atandı.
17 MART - Kayseri - Ulukışla demiryolunun inşasma dair (787 sayılı) kanun kabul edildi.
18 MART - Antalya'da deprem. 22 MART - Memurin Kanunu (No. 788) kabul edüdi.
22 MART - Türk Dili Akademisi'ne dair (789 sayılı) kanun kabul edildi. 22 MART - Müskirat inhisannm (İçki Tekeli) devlete geçmesine dair (790 saydı) kanun kabul edildi.
24 MART - Fevzi Paşa - Diyarbakır demiryolunun yapılmasına dair (793 saydı) kanun kabul edddi.
25 MART - Türkiye - Almanya geçici ticaret antlaşması imzalandı.
1 NİSAN - 30 Ağustos'un 'Zafer Bayramı' olarak kabulü hakkındaki (795) saydı kanun kabul edildi.
10 NİSAN - İktisadi kurumlarda yazışmanın Türkçe yapdmasına dair (805 saydı) kanun kabul edddi.
11 NİSAN - Kabine; İtalya Başbakanı Musolini'nin 'Doğu Akdeniz' de ilgdi demeci üzerine kısmi seferberUk karan aldı.
13 NİSAN - İstanbul - Üsküdar İcadiye yangını (28 ev yandı).
17 NİSAN - Ankara'da, Musul konuşu de dgdi görüşmelere başlanıldı.
19 NİSAN - Ankara'da Sovyet Elçiliği yeni binası hizmete açddı. 19 NİSAN - Türkiye sahdierinde nakliyat-ı bahriye (Kabotaj) ve limanlarla karasulan dahdinde icra-yı sanat ve ticaret hakkındaki (815 sayılı) kanun kabul edddi. (1 Temmuz 1926'dan itibaren 'Kabotaj Bay¬ramı' olarak kutlanacaktır).
19 NİSAN - Adli Tıp Kanunu kabul edildi.
22 NİSAN - Borçlar Kanunu (No. 818) kabul edildi.
22 NÎSAN - Türkiye - İran Dostluk ve Güven Antlaşması imzalandı.
26 NİSAN - İranlılarla evlenmeyi yasaklayan kanunun kaldıniması hakkındaki (824 sayılı) kanun kabul edildi.
30 NİSAN - Samsun - Kavak demiryolu hizmete açıldı.
7 MAYIS - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Adana'yı ziyaret etti.
13 MAYIS - Sıtma mücadelesi hakkındaki (839 sayılı) kanun kabul edildi.
16 MAYIS - Son Osmanlı Padişahı (VI. Mehmet Vahdettin) San Remo İtalyan kıyı şehrinde öldü. (1861-1926: Osmanlı padişahlarının 36'ncısı ve sonuncusudur. Abdülmecid'in en küçük oğludur).
17 MAYIS - İstanbul'da Türkische Post' Gazetesi yayınlanmaya başladı.
17 MAYIS - Ticaret Vekili Ali Cenan! Be/in yerine Rahmi Bey atandı.
18 MAYIS - İstiklal Mahkemeleri'nin görev süresi 7.3.1927 tarihine ka¬dar uzatıldı.
20 MAYIS - İlkokul öğretmenleri hakkında (824 sayılı) kanun kabul edil¬di.
21 MAYIS - Musul Antlaşmasi'nın kabulü hakkında. Bakanlar Kurulu
karar aldı.
21 MAYIS - Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın Bursa seyahati. 23 MAYIS - Emlak ve Eytam Bankası Kanunu (No. 844) kabul edildi. 26 MAYIS - İstiklal Savaşı'na katılmayan memurların işten çıkaniması-
na dair (854) saydı kanun kabul edildi.
26 MAYIS - Çekirge mücadelesi hakkında (858 saydı) kanun kabul edildi.
28 MAYIS - Ödemiş'te 'Ük Kurşun' (28 Mayıs 1919) anıtı törenle açıldı.
29 MAYIS - Ticaret Hukuku Kanunu (No. 865) kabul edildi.
29 MAYIS - On bir din kaldıniması hakkında (877 saydı) kanun kabul . edüdi.
30 MAYIS - Ankara'da otomatik telefon şebekesi kurulması hakkında (876 saydı) kanun kabul edddi.
30 MAYIS - İç41erinde 18 dçenin kurulmasıyla dgüi (Baskil, Gölpazan, Osmaneli, Bozüyük, Sorgun, Çumra, Hadım, Cihanbeyli, Bucak, Kü¬re, Torbalı, Nizip, Susurluk, Gercüş, Hilvan, Yaylak, Polatlı, Serik) kanun kabul edildi
31 MAYIS - Türkiye - Sovyetler Birliği Antlaşması imzalandı. |
2 HAZİRAN - Türkiye - Finlandiya Ticaret Antlaşması (No. 1084) kanu¬nu kabul edildi.
5 HAZİRAN - Ankara'da, Türkiye - İngdtere - Irak arasında Musul Antlaşması imzalandı.
5 HAZİRAN - Gazi Mustafa Kemal Paşa, 'Gülcemal' Vapuru ile Marmara Denizi'nde gezinti yaptı. Büyükada açıklanna kadar yaklaştı.
6 HAZİRAN - Musul Konuşu ile ilgili olarak. Halk Fırkası gizli bir toplantı yaptı.
8 HAZİRAN - Kızılay pullannın bayram günlerinde kullanılmasma dair (919 sayılı) kanun kabul edildi.
9 HAZİRAN - Bursa kaplıcalannın ıslahı için (923 sayılı) kanun kabul edildi.
10 HAZİRAN - TBMM toplantısı geri bırakıldı.
13 HAZİRAN - Ankara telsiz istasyonunun temeli atıldı.
15 HAZİRAN - Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın izmir'e ziyareti (16 Haziran 1926) fırsat bilen hasımları, bir suikast düzenlediler. Gazi otomobille şehirden geçerken, Gaffarzade Oteli yakmında dar bir dönemeçte Ziya Hurşit ve adamları kendisine ateş edip, kargaşalıktan yararlanarak Sakız Adasına kaçacaklardı. Suikastçıların kaçmasını sağ¬layacak olan motorcu Şevki, hazırlıkları İzmir Valisi Kazım Dirik'e haber vererek suikastçıları yakalattı.
16 HAZİRAN - Gazi Mustafa Kemal Paça, Balıkesir yolu ile izmir'e geldi.
18 HAZİRAN - Ankara İstiklal Mahkemesi, İzmir'de görevlendirildi.
18 HAZİRAN - Gazi Mustafa Kemal Paşa, suikast dolayısıyla Anadolu Ajansi'na demeç verdi: '...Benim naçiz vücudum bir gün elbette toprak olacaktır. Fakat, Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır...'
19 HAZİRAN - Türkiye - İtalya müzahereti hukukiye ve mücrimlerin geri verilmesi hakkında antlaşma imzalandı.
20 HAZİRAN - Geniş ölçüde tutuklama yapıldı. Tutuklananlar arasın-da milletvekillerinin ve ordu kumandanı paşaların da bulunması he¬yecanı artırdı. Şark Fatihi Kazım Karabekir Paşa da tutuklananlar arasında idi. Başbakan İsmet (İnönü) Paşa, Emniyet Müdürüne emir vererek Karabekir Paşa'yı serbest bıraktırdı. TBMM'nin karan olma¬dan milletvekillerinin tutuklanmaması lazımdı. İstiklal Mahkemesi;
'TBMM adına yargı yetkisi kullandığım...' ileri sürerek, işine kansan İsmet Paşa'nın tutuklanmasına karar verdi.
26 HAZİRAN - İstiklal Mahkemesi; İzmir'de Milli Kütüphane binasm-da sanıklan yargılamağa başladı. Ali (Çetinkaya) Başkan. Ali (Rize), Dr. Reşit Galip, üye ve Necip Ali (Küçükada) da savcıydı.
26 HAZİRAN - Antalya'da deprem.
29 HAZİRAN - Türkiye - Arjantin Dostluk Antlaşması (No. 956) imza¬landı.
30 HAZİRAN - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Çeşme'yi ziyaret etti.
1 TEMMUZ - Yeni Ceza Kanunu yürürlüğe girdi.
1 TEMMUZ - Türkiye, Uluslararası Cenevre Antlaşmasi'na katıldı. l TEMMUZ - Kabotaj Bayramı (Bkz. 19.4.1926) kutlandı.
4 TEMMMUZ - Kazım Karabekir ve Ali Fuat Paşalar, İzmir'de İstiklal Mahkemesi'nde sorguya çekildiler.
5 TEMMUZ - İstiklal Mahkemesi ile aralan açılan Başbakan İsmet Paşa, tutuklama karan üzerine Mustafa Kemal Paşa'nın tavsiyeleriyle iz¬mir'e geldi. İstiklal Mahkemesi heyetiyle ayn ayn görüştü. Yapıl¬makta olan oleinlerin usule uygun olduğu taraflarca kabul edildi.
6 TEMMMUZ - Cavid Be/in sorgusu yapıldıktan sonra İstiklal Mahke-. mesi Çeşme'de toplantıya devam etti.
8 TEMMUZ - İsmail Canbulat ve Bekir Sami Beyler savunmalarım yaptılar.
11 TEMMUZ - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Ankara'ya döndü.
13 TEMMUZ - İzmir suikastı karara bağlandı: İzmir Milletvekili Şükrü, Saruhan Milletvekili Halis Turgut, İstanbul Milletvekili İsmail Canbulat, Erzurum Milletvekili Rüştü (Paşa), Eski Lazistan Milletvekili Ziya Hurşit, Trabzon Milletvekili Hafız Mehmet, San Efe Edip, Emekli Teğmen Çopur Hilmi, Emekli Baytar Albay Rasim, Laz İsmail, Gürcü Yusuf, eski Ankara Valisi Abdülkadir ve Kara Kemal.. ölüm cezasma çarptınidılar.
Kazım Karabekir, Ali Fuat (Cebesoy), Refet (Bele), Cafer Tayyar, Mer¬sinli Cemal Paşalarla, Milletvekillerinden Faik, Sabit, Halet, Feridun, Fikri, Kamil Zeki, Bekir Sami, Beşim Necati, Münir Hüsrev... beraat ettiler.
13 TEMMUZ -13 ölüm cezası 13/14 Temmuz 1926 gecesi yerine getiril¬di. Bunlar arasında suikastla yakın ilgili; Kurtuluş Savaşı komutanla-rmdan Tümgeneral Rüştü (Doğ: 1872), yine komutanlardan 'Ayia' adıyla ünlü Albay Mehmet Akif (doğ: 1882) de vardı.
15 TEMMUZ - 'Karadeniz' Vapuru'nda düzenlenen 'Seyyar Sergi' Hamburg limanına vardı.
l AĞUSTOS - Ankara'da Ali Çetinkaya'nın başkanhğmda İstiklal Mahkemesi, suikast davasınm 2. bölümüne başladı. Sanıkların çoğu eski ittihad ve Terakki Fırkası mensubu olduklanndan bu davaya 'Ittihatçılar Davası' da denilmektedir.
2 AĞUSTOS - 'Lotus' adlı Fransız Gemisi, Türk sularında 'Bozkurt' adh Türk gemisini batırdı. Çarpışma, uluslararası bir davanın doğmasına sebep oldu, Türk delegasyonu ve onun başkanı hukukçu Mahmut Esat Bozkurt, bu vesileyle Türk Hukuk bilgisini dünya kamuoyuna duyurmak fırsatım buldu.
10 AĞUSTOS - Hariciye Nazın Ahmet Nesimi, Maliye Nazın Cavit ve gazeteci Hüseyin Cahit (Yalçın) sorguya çekildi.
16 AĞUSTOS - Enver Paşa tarafmdan, Batum'dan Wrangel Ordusu mensuplarım toplamak üzere istanbul'a gönderilen ve 1920'de tutuklanan Naim Cevad da sorguya çekildi.
26 AĞUSTOS - Ankara İstiklal Mahkemesi kararım bildirdi:
Eski Maliye Nazın Cavid, Dr. Nazım, Milletvekili Hilmi ölüm cezasına çarptınidı. Gazeteci Hüseyin Cahit (Yalçın) beraat etti. Rauf (Orbay) ve eski İzmir Valisi Rahmi Bey gıyaben onar yıl kalebentliğe mahkum edildiler. Ali Osman ve Salih Kahya da onar yıl hapis cezası aldı. Diğer 37 sanık ise beraat ettiler. Ölüm kararlan o gece Ankara'da Cebeci'de yerine getirildi.
26 AĞUSTOS - İlk milli banka olan 'İş Bankasi'nın kuruluş yıldönümü, (26 Ağustos 1924) Ankara Gazi Çifliği'nde kutlandı.
27 AĞUSTOS - Gıyabında ölüm cezası verilmiş olan suikastla ilgili Kara Kemal intihar etti.
28 AĞUSTOS - İstanbul'da, Türk Mahkemesi tarafmdan 'Lotus' davasına başlandı.
1 EYLÜL - İzmir suikastım haber veren Sevki'ye (6500) lira ikramiye verildi.
11 EYLÜL - Ankara'da otomatik telefon işletmeye açıldı.
15 EYLÜL - 'Lotus' gemisi süvarisi 'Desmons', Türk hakimleri tarafından 2 ay 20 gün hapse mahkum edildi.
22 EYLÜL - İstanbul, Kurtuluş (Tatavla) yangını (207 ev ve dükkan yandı).
26 EYLÜL - İstanbul'da 'Yıldız Gazinosu' açıldı.
4 EKİM - Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu yürürlüğe girdi, (mecelle ve ahkamı seciye kaldınidı).
4 EKİM - İstanbul'da Saraybumu'nda heykeltıraş Kriepel tarafmdan yapılan 'Gazi' heykeli törenle açıldı. (İlk Gazi heykeli).
6 EKİM - Kayseri Uçak Montaj Fabrikası açıldı.
8 EKİM - İstanbul - Kartal Maltepe'si yangını (110 ev, dükkan).
12 EKİM - 'Lotus' davasma ait Türk-Fransız karar anlaşmazlığı, Cenevre'yE Uluslararası Mahkemeye götürüldü.
l KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, TBMM'nin ikinci dönem, dördüncü toplamın yılmı açtı.
1 KASIM - Refet (Bele) Paşa, milletvekilliğinden çekildi.
3 KASIM - TBMM, izmir suikastınm başarıya ulaşmaması dolayısıyla Gazi Mustafa Kemal Paşa'yi tebrik etti.
16 KASIM - Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri 'Hayati Bey' öldü.
22 KASIM - TBMM, Güneydoğu Anadolu'da sıkıyönetimi 23 Kasım 1927 tarihine kadar uzattı.
22 KASIM - Ali Haydar Be/den boşalan Ankara Şehrenünliğine Asaf Bey atandı.
26 KASIM - Alpullu Seker Fabrikası hizmete açıldı.
l ARALIK - Türkiye - Yunanistan 'Mübadele olunan malların hesaplaşması' antlaşması imzalandı.
5 ARALIK - İzmir'de suikast davasında suçsuz bulunan paşalar emekliye sevk edildi.
8 ARALIK - Türkiye - Sovyetler, 'Sular' Antlaşması imzalandı.
17 ARALIK - Uşak Şeker Fabrikası hizmete açıldı.
20 ARALIK - Türkiye - Macaristan Ticaret Antlaşması imzalandı.
30 ARALIK - Türkiye - Şili Dostluk Antlaşması imzalandı.



1927


4 OCAK - Şair Süleyman Nazif (Doğum1870) öldü.
6 OCAK - İstanbul liman şirketi ile mavnacılar arasındaki anlaşmazlığa polis müdahale etti. Polislerden dördü yaralandı.Gözaltına alınan 300 mavnacıdan 34'ü tutuklandı.
18 OCAK - Lozan Barış Antlaşması, Amerika Senatosunda; 34'e karşı 50 oyla kabul edilmedi
28 OCAK - Eczacılar Kanunu (No. 960) kabul edildi.
1 ŞUBAT - Milletvekili seçimi yapıldı.
7 ŞUBAT - Türkiye - şimendifer inşası antlaşması imzalandı. (Milletvekilleri geçici bir zaman için idari işler de alabilirler),
17 ŞUBAT - Türkiye - Amerikan arasında politik 4lerin işlemesini temin amacıyla Türkiye Dışişleri Bakam Tevfik Rüştü (Aras) ile Amerika defa Büyükelçisi Bristol arasında mektup değiş-tokuşu yapıldı.
2 MART - 4.3.1925 tarihli 'Takriri Sükun Kanunu' 4.3.1929 tarihine kadar uzatıldı.
7 MART -İstiklal Mahkemeleri kaldırılı.
21 MART -1 ve 2. TBMM'ye katılanların emeklilikleri üe ilgili (995 sayı- sayılı) kanun kabul edildi.
21 MART - Ankara'da Türk Ocağı'nm temeli atıldı.
25 MART - Türkiye - Lehistan Şehbenderlik Antlaşması imzalandı.
10 NİSAN - Binaların numaralandırılmasma ve sokakların adlandırılmasına dair (1003 sayılı) kanun kabul edildi.
28 NİSAN - Ankara'da Türk Ocakları Kurultayı açıldı.
4 MAYIS - Türkiye-İsviçre Ticaret Antlaşması (Kanun No. 1119) imzalandı.
21 MAYIS - Muamele Vergisi (1039 saydı) kanunu kabul edildi.
25 MAYIS - Türkiye-Meksika Dostluk Antlaşması imzalandı.
26 MAYIS - Muhasebe-i Umumiye Kanunu (1050 sayı) kabul edildi.
28 MAYIS - Teşviki Sanayi Kanunu (1055 sayı) kabul edildi.
28 MAYIS - Affedilmeyen "150'likler"in Türk vatandaşlığından çıkarılmasına dair (1064 sayılı) kanun kabul edildi.
28 MAYIS - Türkiye Cumhuriyeti dahilinde bilumum mebani-i resnüye ve milliye üzerindeki tuğra ve methiyelerin kaldıniması hakkında (1057 saydı) kanun kabul edildi.
29 MAYIS - İsmet (İnönü) Paşa tarafından Ankara-Kayseri demiryolu hizmete açıldı.
31 MAYIS - Türkiye - Çekoslovakya Ticaret ve İkamet Antlaşması imzalandı.
15 HAZİRAN - Türkiye - Brezilya Dostluk Antlaşması imzalandı.
18 HAZİRAN - Hukuk Usulü Mahkemelerine ait (1086 sayılı) kanun yürürlüğe girdi.
20 HAZİRAN - Ziraat ve Baytar Enstitüleriyle, yüksek okulların kurulmasına ve ziraat eğitiminin yemden düzenlenmesine dair (1109 sayılı) kanun kabul edildi.
21 HAZİRAN - Mecburi Askerlik Kanunu kabul edildi.
25 HAZİRAN - Yozgat ilinin adı TBMM'nce 'Bozok' olarak değiştirildi.
25 HAZİRAN - Genel Müfettişlik hakkında (1164 saydı) kanun kabul edildi.
1TEMMUZ - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Kurtuluş Savaşı'ndan sonra ilk defa İstanbul'a geldi. (16 Mayıs 1919'da ayrılmıştı).
4 TEMMUZ - Gazi Mustafa Kemal, İsmet (İnönü), Kazım Özalp Paşalar ordudan ayrıldıar.
11 TEMMUZ - Türkiye-Arnavutluk Konsolosluk Kanunu kabul edildi.
16 TEMMUZ - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Bursa'da Başbakan İsmet Paşa de buluştu.
17 AĞUSTOS - Çerkez Ethem'in kardeşi Reşit, Atina'dan İsmet (İnönü) Paşa'ya mektup gönderdi.
27 AĞUSTOS - Sisam Adasi'ndan, Türkiye'ye karışıklık çıkarmak için sızan Haa Sami Çetesi kıskıvrak yakalandı.
28 AĞUSTOS - Türkiye-Belçika-Lüksemburg Ticaret Antlaşması imzalandı.
30 AĞUSTOS - Gazi Mustafa Kemal Paşa seçimle ilgili bildiri yayınladı.
4 EYLÜL - 9 Eylül İzmir Sergisi açıldı. (4-25 Eylül 1927)
7 EYLÜL - Lahey Mahkemesi 'Lotus' deniz kazası hakkındaki Türk tezini kabul etti.
8 EYLÜL - Türkiye-Brezüya Dostluk Antlaşması imzalandı.
8 EYLÜL - Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın ilk hastalığı. Almanya'dan Prof. Von Romberg ve Kraus davet edildi.
9 EYLÜL - Samsun-Havza demiryolu hizmete açıldı.
9 EYLÜL - İstanbul-Küçükpazar yangını (90 ev - dükkan yandı).
12 EYLÜL - İstanbul Savaşı tarahndan Yıldız Gazinosu kapatıldı.
15 EYLÜL - Nüfus savunma hazırlık yapılması için Başbakan İsmet Paşa genelge yayınladı.
26 EYLÜL - Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine 'Mehmet Tevfik Bey' atandı.
1 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa Bursa'ya geldi.
10 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa Ankara'ya döndü.
10 EKİM - Memurların maaşı ilk defa peşin olarak ödendi.
15 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, CHP Büyük Kongresi'ni açtı:
(Gazi Mustafa Kemal Paşa, görüşmelerden sonra tekrar söz alarak her gün 6 saat konuşmak suretiyle 6 gün, "36 saaf'te tarihi söylevlerim vermiştir. 'Nutuk' adı altında çeşitli baskıları yapılan bu tarihi söy¬levde; 19 Mayıs 1919'dan başlayarak Kurtuluş Savaşı, bütün ayrıntıları ve kapalı yönleriyle gözlerimizin önüne serilmektedir.

19 EKİM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, bütün mallarım Cumhuriyet Halk Partisi'ne bıraktı.
28 EKİM - İlk nüfus sayımı: 13.648.270. (1935: 16.158.018, 1940: 17.820.950, 1945: 18.790.174, 1950: 20.947.188, 1955: 24.064.763,1960: 27.754.820,1965: 31.391.421,1970: 35.666.549) 30 EKİM - St. Nazaire Firmasi'yla 'Yavuz' savaş gemisinin onarımı antiaşması. Bahriye Vekili ihsan Bey arasında imzalandı. l KASIM - Gazi Mustafa Kemal Paşa, 3. defa Cumhurbaşkanı seçildikten sonra, TBMM'nin 3. dönem, l. toplantı yılım açtı.
(O tarihte milletvekili sayışı 316'dır).
3 KASIM - İsmet Paşa Kabinesi; İçişlerine şükrü Kaya, Maliye'ye Saraçoğlu, Savunma'ya Abdülhalik (Renda) getirilerek kuruldu.
4 KASIM - Ankara'da, Çankaya Caddesi üzerinde ve Müze önünde hey¬keltıraş Kanonika tarafmdan yapılan Atatürk heykeli törenle açıldı.
5 KASIM - İsmet (İnönü) Paşa Kabinesi güven oyu aldı.
6 KASIM - Smırlannuzdan sızan Hacı Sami Çetesi hakkında hüküm verildi.
8 KASIM - İstanbul ve İzmir'de komünistlerin tutuklanmasına başlandı.
18 KASIM - Ankara Telsizi hizmete açıldı.
21 KASIM - Samsun - Amasya hattı hizmete açıldı.
23 KASIM - Doğu Bölgesinde sıkıyönetim kaldınidı.
24 KASIM - Ankara'da; Taşhan'da (Ulus) heykeltıraş Kriepel tarafmdan yapılan 'Zafer Anın' törenle açıldı.
27 KASIM - Güney Doğu'da 8 ili içine alan bir Genel Müfettişlik kuruldu. Müfettişliğe İbrahim Tali atandı.
17 ARALIK - 'Ceride-i resmiyye'; 763. sayıdan itibaren 'Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete" adıyla yayınlanmaya başlandı.
1927: 22-598. sayılan "Resmi Ceride" adıyla; 1927: 599-762. sayılan 'Türkiye Cumhuriyeti Resmi Ceride" adıyla yayınlanmıştı.
24 ARALIK - Yavuz Savaş Gemisi'nin onanmı ile ilgili dedikodular üzerine İsmet Paşa'nm teklifi ile Bahriye Vekili ihsan Bey aleyhine TBMM, Araştırma Komisyonu kurdu.
26 ARALIK - 'Marmara' Vapuru ile çarpışma sonunda 'Sevinç' adlı yolcu gemisi Mudanya açıklannda battı.

Devam edecek...