Duygusal gelişimin içinde yer alan ve çocukluk çağında sıklıkla görülen bir ruhsal durum olan korku canlıyı uyaran ve kendi savunmasını sağlayan yararlı bir mekanizma olarak kabul edilmektedir.



Doğduğu andan itibaren küçük çocukların sadece kulaklarına yakın mesafede duydukları kuvvetli bir sesten ve dengelerini kaybederek düşmekten korktukları ortaya çıkmıştır.



Korkular genellikle yaşa paralel olarak artmaktadır. Ancak bir çocuğun ne zaman ve neden korkacağını tespit etmek oldukça zordur. Çünkü korkunun meydana gelişinde geçmiş yaşantılar ve o andaki psiko-fizyolojik durum rol oynamaktadır.

Korku tepkisi nasıl gelişir?

Bebeğin anneye bağlanmasının en önemli nedenlerinden biri hayatında kendisi için çok önemli olan kişiyle ilgilenecek ve o durumla bağlantılı olarak ortaya çıkan endişesi giderek yükselecektir. Bu da çocuğun o durumdan kaçınmasına ve bir daha karşılaşmak istememesine neden olacaktır. İşte bu kaçınma davranışına “korku” denilmektedir.

Korku bir kaçınma davranışı olarak ortaya çıkabileceği gibi bebeğin bir su veya banyo fobisi geliştirmesine neden olabilir.

Kaçınma ve şartlanmanın yanı sıra çocuğun kendini yine kontrolünü kaybetmiş olarak hissettiği bir andır ve endişe vericidir. Bu endişeyle baş etmek için de yine bir dış desteğe ihtiyaç duyabilir.

Korkunun bir diğer kaynağı da o da uçaktan korkmaya başlayabilir.



Çocuklar nelerden korkar?



2 yaş; En çok seslerle ilgili korkular söz konusu: Özellikle tren koyu renk eşyalar ve şapkalar da korku unsuru bu yaştaki çocuklar için...



2.5 yaş ; Oyuncağın veya yatağın yer değiştirmesi birinin yan kapıdan girmesi gibi alışagelmişin dışında yapılan hareketler çocuğu korkutabilir.

3 yaş; En çok görsel korkular; karanlık anne babanın gece sokağa çıkması.



4 yaş; Gene seslerle ilgili korkular annenin evden ayrılışı.



5 yaş; Fazla korkulu bir yaş değil. Daha çok görsel korkular var. Ayrıca daha somut korkular bir yerini incitme gibi.



6 yaş; Hayalet anneyi eve gelince bulamama korkusu.



7 yaş; Karanlık endişelenme.



8-9 yaş; Endişe ve korkular daha az. Sudan ve karanlıktan daha az korku. Daha gerçekçi korkular var. Örneğin; bir şeyi yapamamak okulda başarısızlık vb. gibi kişisel endişeler.



Çocuklar korkuları yaşadıkça çaresizlik ve teslimiyet duyguları yaşar.



Çocukların korku hissetmemelerini sağlamak çocuklar anne ve babalarının desteğine ihtiyaç duyarlar.



Korku çocuğu uyarır ve tehlikelerden uzaklaşmasını sağlar. Böylece çocuk birçok tehlikeden kendisini korur. Ancak korkunun çok olması ve yoğun yaşanması çocuğu rahatsız eder. Anne-babanın alacağı eğitsel önlemlerle çocukluk korkularının azalması beklenir. Ancak anne-baba ve öğretmenin hatalı yaklaşım ve davranışları çocukluk korkularının ergenlik hatta yetişkinlik dönemine kadar uzamasına neden olabilir. Korku çocuğun yaşamını engelleyecek düzeyde ise davranış bozukluğu olarak değerlendirilir. Bu durum uzman tedavisi gerektirir.



Anne ve baba kendinizi güvende hissedersiniz?



ÖNERİLER

Çocukta korkunun uzamasını ve olumsuz etkilerini önlemek için korkunun nedenleri araştırılmalı ve bu nedenler ortadan kaldırılmalıdır.
Anne-babalar çocukların korkularını yok saymamalı asla küçümsememeli ve alay etmemelidirler.
Korkuları olan çocuğa sabırlı davranmalı korkularını yenmesi için zaman tanınmalıdır.
Aşırı koruyucu bir tutum ile çocuğu her şeyden korkar hale getirmemelidir.
Çocuğa “Aman düşersin!” “Sen tek başına karşıya geçemezsin” vb. sözlerle çevrenin tehlikelerle dolu bir yer olduğu duygusu aşılanmamalıdır.
Fiziksel temasın çocuğun korkusunu kontrol altına almasında yardımcı olacağı unutulmamalıdır.
Çocuğun arkadaş grubuna girmesine ve öz güven duygusunu geliştirmesine yardımcı olunmalıdır.
Çocuk korkuları konusunda konuşmaya hazır olduğu zaman onunla açıkça konuşulmalıdır.
Çocuk korktuğu şeye yavaş yavaş alıştırılmalıdır. Örneğin denizden korkan bir çocuğun önce uzaktan denizi ve deniz kenarında oynayan çocukları izlemesine imkân verilmelidir. Daha sonra çocuğun önce deniz kenarında oynaması sonra ayaklarını ıslatması ve yavaş yavaş denize girmesi sağlanmalıdır.
Çocuklara korkulu masallar anlatılmamalı korkulu filmler izletilmemelidir.
Korkuyu hafifletmek amacıyla “Erkek adam hiç korkar mı?” “Sen artık kocaman oldun” gibi sözlerden kaçınılmalıdır.
KORKU ASLA BİR DİSİPLİN ARACI OLARAK KULLANILMAMALIDIR!





Ayşen Evliçoğlu

Psikolog