Cumhuriyet- Bilim Teknik
30.10.2009

BAĞIMSIZ ARAŞTIRMACILAR AÇIKLIYOR

“Cep telefonları ve beyin tümörleri: Kaygı uyandıran 15 bulgu

Bir grup bilim insanı cep telefonları ve beyin tümörleri arasındaki ilişkiyi bir rapor ile açıkladı: Cep telefonları ve kablosuz iletişim araçları, yaydıkları elektromanyetik radyasyona bağlı olarak beyinde ciddi tümör tehlikesi yaratıyor. Rapor ayrıca cep telefonu üreticilerinin ve telekomünikasyon sanayinin desteklediği, multi-milyon dolarlık Interphone çalışmasında tehlikenin maksatlı olarak azımsandığına dikkat çekiyor. Bağımsız raporun amacı, medyayı ve hükümet yetkililerini konuda bilgilendirmek ve önlem alınmasının yolunu açmak.


Cep telefonu kullanımına bağlı beyin tümörü tehlikesi çocuklarda en yüksektir. Çocuk ne kadar küçükse ve ne kadar erken yaşta cep telefonu kullanmaya başlamışsa risk de o kadar yükselir.

“Yeni geliştirilmiş bir ilacın güvenilirliği kanıtlanmadan piyasalara sürülmediği, Mısırlılardan bu yana kullanılmakta olan bitki ve doğal bileşimlerin bugün titizlikle incelendiği, yeni bir gıda maddesinin onay almadan satışa sunulmadığı bir dünyada, mobil iletişim araçlarının –baz istasyonları dahil-, WiFi cihazlarının sınırsız bir şekilde kullanılması çifte standardın dik alâsıdır. Bunu bir bilim insanı ve bu raporun hazırlanmasında emeği geçen bir editör olarak değil, biricik kızını beyin tümöründen kaybetmiş bir baba olarak dile getiriyorum.”

Bu satırlar, “Cep Telefonları ve Beyin Tümörleri: Kaygı Uyandıran 15 Bulgu” adını taşıyan raporun editörlerinden Chris Woollams’a ait. Kablosuz iletişim araçları ve cep telefonlarının yaydığı tehlikelere dikkat çekmek amacıyla hazırlanan bu rapor, telekomünikasyon sanayi ve cep telefonu üreticilerinden bağımsız olarak yürütüldü.

Raporun temel hedefi, gazetecileri ve hükümet yetkililerini bilgilendirmek. Bunun yanı sıra, bu rapor, daha önce yapılan, kablosuz iletişim cihazları sanayinin desteklediği, 13 ülkeden bilim insanlarının gerçekleştirdiği, milyonlarca dolara mal olan Interphone Çalışması’na da değiniyor. İnterphone araştırmasını, cep telefonu ile beyin tümörü arasındaki ilişkiyi olduğundan daha önemsizmiş gibi gösterdiği için eleştiriyor ve bu çalışmanın sanayinin istediği sonuçları vermesi için maksatlı olarak hatalı tasarlandığını iddia ediyor.

Bağımsız araştırmacılar, hazırlanmasının üzerinden beş yıl geçtiği halde Interphone çalışmasının henüz yayımlanmamış olmasını, araştırmacılar arasındaki görüş farklılıklarının giderilmemiş olmasına bağlıyor.
[COLOR="red"]

RAPORDAKİ BELLİ BAŞLI NOKTALAR

Bağımsız rapor, temel olarak şu görüşlere yer veriyor:

1) Cep telefonu kullanımı ile beyin tümörü riski arasında sürekli ve BELİRGİN bir riski işaret ediyor.

2) Sanayinin savunduğu ve hükümetlerin kullandığı elektromanyetik alana (EMA) maruz kalma limitleri, cep telefonlarının elektromanyetik radyasyonunun ısıtma dışında herhangi bir biyolojik etkisinin olmadığı doğrultusundaki hatalı bir öngörüye dayanıyor.

3) Interphone Çalışması’ndaki tasarım hatalarından sorumlu kişilerin isimleri bu çalışmada gizli tutuldu; böylece bu kişilerin bu tasarımların seçimi ile ilgili sorgulanmaları engellenmiş oldu.

4) Bütün olarak ele alındığında, Interphone Çalışması’ndaki tasarım hataları, beyin tümörü riskinin düşük gösterilmesinde çok büyük rol oynuyor. Belli başlı tasarım hataları şöyle:

a) Yanlı denek seçimi

b) Kablosuz telefonların mikrodalga radyasyonu yaymadığı iddiası

c) Çocukların ve gençlerin çalışmaya dahil edilmemesi

d) Pek çok beyin tümörü tipinin çalışma dışında tutulması

e) Beyin tümörü nedeniyle yaşamını yitiren kişilerin sayılmaması

f) Düzenli olarak cep telefonu kullanımı tanımının gerçekçi olmaması


]KAYGI UYANDIRAN 15 NEDEN [/color]

Cep telefonu kullanımına bağlı olarak beyin tüöürü riskinin arttığına dikkat çeken raporda, bu iddiayı destekleyen 15 kaygı verici neden sıralanıyor. Bunları özetle veriyoruz:

Madde 1: Sanayinin önceki çalışmalarında da cep telefonlarının tümöre yol açtığını gösteriyor. Bu bulguların başında:

• İstatistiksel olarak beyin kanseri riskinin ikiye katlanması

• Altı yıldan daha uzun süre cep telefonu kullanımı sonucunda istatistiksel olarak akustik nöroma riskinde belirgin artış

• Cep telefonu radyasyonuna maruz kalındığında insan kanında genetik hasar oluştuğuna dair bulgular.

Madde 2: Sanayinin mali destek sağladığı araştırmalarda da cep telefonu kullanımının beyin tümörü riskini büyük ölçüde artırdığını gösteriyor (2000-2002).

Madde 3: Bugüne dek yayınlanan sanayi destekli çalışmalar, 10 yıldan daha kısa süreli cep telefonu kullanımının sürekli olarak insanları beyin tümörüne karşı koruduğunu gösteriyordu. Uzmanlar bunu “mali destek yanlılığı” olarak yorumluyor.

Madde 4: Önceki bağımsız araştırmalar cep telefonu kullanımına bağlı olarak beyin tümörü riski olduğunu gösteriyor. İsveç’te Profesör Lennart Hardell’in öncülüğünde yürütülen çalışmada 10 veya daha uzun yıllar cep telefonu ve kablosuz telefon kullananlarda beyin tümörü riskinin belirgin olarak arttığı görülüyor.

Madde 5: Sanayinin bugüne dek mali destek sağladığı çalışmalarındaki tüm sonuçlar, maksatlı olarak sistemik-koruyucu-çarpıklık içeriyor. Buna rağmen bu çalışmalarda cep telefonu kullanımına bağlı beyin tümörü riskinin belirgin ölçüde yüksek olduğu bulundu.

Bunlar iki önemli tehlikeye dikkat çekiyor. Biri 10 yıldan daha uzun süre cep telefonu kullanmak, ikincisi de cep telefonunu başın hep aynı tarafında tutmak

Madde 6: Sanayiden bağımsız olarak yürütülen çalışmalar, kablosuz telefonların beyin tümörüne neden olduğunu gösteriyor. Örneğin kablosuz telefon kullanım saatleri kümülatif olarak ne kadar fazla ise risk de o kadar yükselir. Ayrıca kullanıcı ne kadar genç ise risk de o kadar yükselir. Başka bir bulgu da kablosuz telefonunun başın hep aynı tarafında tutulması durumunda riskin arttığını gösteriyor.

Madde 7: Cep telefonu kullanımına bağlı beyin tümörü tehlikesi çocuklarda en yüksektir. Çocuk ne kadar küçükse ve ne kadar erken yaşta cep telefonu kullanmaya başlamışsa risk de o kadar yükselir. ABD’de yapılan bir çalışmaya göre cep telefonlarını yastıklarının altına saklayarak uykuya yatan çocuklar büyük risk altında. Ebeveynlerinin duymaması için titreşim modunda saklanan cep telefonları, kapatılmadıkça radyasyon yayarlar. Gerçi yastığın altındaki telefon, kulağa dayalı olarak konuşulan telefondan daha az miktarda radyasyon yaysa da bütün gece radyasyona maruz kalmak da yeterince tehlikelidir.

Madde 8: Ülke yönetimleri çocukların cep telefonu kullanmaması yönünde önlem almaya hazırlanıyor. Bu konuda ciddi adımların atılması bekleniyor. Örneğin Fransa’da çocuklara cep telefonu satışlarının yasaklanması an meselesi. Kaldı ki bu ülkede ilkokula giden çocukların cep telefonu kullanmaları yasak. Rusya’da 18 yaşından küçük çocukların cep telefonundan uzak durmaları öneriliyor. Benzer şekilde Birleşik Krallık, İsrail, Belçika, Almanya ve Hindistan hükümetleri çocukların cep telefonu kullanmasının önüne geçmeye çalışıyor. Yine Fransa, yalnızca çocuklar için üretilmiş özel cep telefonlarının üretimi için üreticilerle görüşüyor. Bu telefonlar yalnızca mesaj alıp gönderecek, konuşmaya kapalı olacak. Böylece çocukların beyinleri korunmuş olacak.

Madde 9: Cep telefonlarının yaydığı elektromanyetik dalgalara maruz kalma limitleri yalnızca ısınma tehlikesi göz önüne alınarak belirleniyor. Cep telefonları, mikro dalga fırınlarında olduğu gibi mikro dalga yayar. ABD ve AB ülkelerinin pek çoğu, mikro dalga radyasyonunun yol açtığı tehlikenin beyindeki sıcaklık artışından kaynaklandığını düşünüyor. Başka bir deyişle bu ülkelerde ısı dışındaki etkiler göz ardı edilmiş oluyor.

Eğer ısı dışında diğer biyolojik etkiler olmasaydı, ortopedi uzmanları kemik kırıklarının kaynamasında ve askeri birimler düşmanın geri püskürtülmesinde niçin elektromanyetik alanlardan yararlanmazdı.

Madde 10: Avrupa Parlamentosu’nda çok büyük bir çoğunluk “elektromanyetik alanlar ile ilgili sağlık sorunları” konusunda bir takım değişikliklerin yapılması yönünde oy kullandı. Nisan 2009 tarihindeki oturumda AP, 559’a karşı 22 (8 kişi oturuma katılmamıştı) oyla bazı önlemlerin alınmasına karar verdi. Bu önlemlerin bazıları şöyle: Cep telefonu radyasyonuna karşı genç nüfusu hedef alan geniş kapsamlı bir bilinçlendirme kampanyası başlatmak, uzun vadeli yan etkilerin değerlendirilebilmesi için üye ülkeleri araştırma yapmaya teşvik etmek, çocukları hedef alan cep telefonu reklamlarını cezalandırmak, kablosuz çalışan cihazların üzerine olası zararları ile ilgili bilgilendirme notlarının yazılmasını şart koşmak, sigorta şirketlerinin elektromanyetik alanların yol açtığı sağlık sorunlarını kapsam dışında bırakmalarının önüne geçmek..

Madde 11: Cep telefonu radyasyonu DNA’yı bozuyor. DNA hasarı da tartışmasız kanser nedeni.

Madde 12: Cep telefonu radyasyonunun kan-beyin bariyerinde (KBB) sızıntıya yol açtığı görülüyor. KBB beyni toksik moleküllerden korur. İsveç’teki Lund Üniversitesi Nöroşirurji Bölümü’nden Profesör Leif Salford’un başkanlığında yürütülen bir araştırma cep telefonu radyasyonunun KBB’de sızıntıya yol açtığını gösteriyor.

Madde 13. Cep telefonu kullanma talimatlarında, cep telefonunun kullanılmadığı zamanlarda vücudun uzağında tutulması yönünde uyarılar yer alıyor. Kullanıcılar talimatları genellikle okumadıkları için bu uyarıların cep telefonunun üzerine yazılması gerekiyor.

Madde 14: ABD’deki Federal Komünikasyon Komisyonu (FCC), DECT Teknolojili (Digitally Enhanced Cordless Technology) kablosuz telefonların üzerine bir uyarı notunun yazılması yönünde talimat yayımladı. Bu uyarıya göre cihaz ile kullanıcı arasında minimum 20 cm mesafe bulunması gerekiyor. DECT’lerin radyasyonu ile cep telefonu radyasyonu arasında fark bulunmuyor.

Madde 15: Erkek üretkenliği cep telefonu radyasyonundan zarar görüyor. Bu risk, beyin tümörü ile ilgili olmamakla birlikte önemli bir sağlık sorununa dikkat çekiyor. Erkekler, özellikle delikanlılar cep teleonlarını kullanmadıkları zaman genellikle pantolonlarının ceplerinde taşırlar. Cep telefonları ve sperm kalitesi/sayısı arasındaki ilişkiyi araştıran çok sayıda araştırma, sperm hareketliliği ve sayısının radyasyondan hasar gördüğünü gösteriyor. Bir çalışmada günde 4 saat cep telefonu ile konuşan bir erkeğin sperm sayısında hiç kullanmayan başka bir erkeğe göre %59 azalma olduğu ortaya çıkmış. Başka bir araştırmada da cep telefonun cepte taşınması durumunda testis kanseri riskinin (%93.9) arttığı görülmüş.

Bu arada cep telefonu riski ile kadın üretkenliği arasındaki ilişki konusunda herhangi bir araştırma söz konusu değil.

Türkçe özetleyen: Reyhan Oksay