Osmanlı Ordusu :Osmanlı ordusu, I. Balkan Savaşı’nda büyük bir yenilgiye uğramıştı. Bu nedenle yeniden organize olmaya ve reforma ihtiyacı vardı. Bu nedenle, Osmanlı Hükümeti 1913 yılında Almanya’dan askeri ıslah heyeti talep etti. Alman genelkurmayı da, bu iş için tanınmış generallerinden Liman Von Sanders’i görevlendirerek Anadolu’ya gönderdi.I. Dünya Savaşı’nın başladığı günlerde, Osmanlı ordusu 36 tümenden oluşan 3 orduluk bir güçtü. Seferberlik ilanından sonra ordu 43 tümene çıkarıldı.
Ordunun başkomutanı, aynı zamanda Padişah ve Müslümanların Halifesi olan Sultan V. Mehmet Reşat’tı. Enver Paşa ise hem Başkomutan Vekili, hem de Padişah damadı olarak tüm kontrolü elinde tutuyordu. Enver Paşa, ordu üzerindeki bu gücü eline geçirir geçirmez yaklaşık 1000 kadar üst rütbeli subayı emekliye sevk etmiş ve çok hızlı rütbe alarak yükselmiş bazı subayların da rütbelerini indirmişti.Dönemin Osmanlı ordusu gerek eğitim, gerekse donanım açısından çok yetersizdi. Günün askeri teknolojisinden uzak, yaklaşık 4 yıldır cepheden cepheye çeşitli yerlerde savaşıyordu. Giyim-kuşam, teçhizat ve askeri malzemeden eksik bu ordunun kimi bölüklerinde 20 ayrı marka tüfek bulunuyor, kimi tüfekler de hiç çalışmıyordu. Ülkede cephane üretecek fabrika da yoktu. Cephane, o güne kadar hep yabancı ülkelerden alınmıştı. Küçük silâhlar için ilk cephane fabrikası, Liman Von Sanders’in girişimleri ve Alman yardımıyla 1915 başlarında İstanbul’da kurulmuştu.Osmanlı ordusu, savaşın ilk yıllarında özellikle Gelibolu’da ve Kafkaslarda cephane açısından büyük sıkıntılar çekti. Alman müttefiklerin cephane yardımı da ancak savaşın 2. yılında mümkün olabildi. Bu ordu, cephanenin yanı sıra iaşe zorluğu da çekmekteydi. Askerin yiyeceği çok zor temin ediliyor, kimi zaman sıcak bir yemek bile verilemiyordu. Sıcak ülkelerde savaşan birliklerimiz kuzeye gönderildiklerinde, onlara giysi takviyesi yapılamıyordu. Bu nedenle Sarıkamış’ta yazlık elbiseyle -40 derece soğukta savaşa sürülen 90.000 kişilik 3. Ordu’nun yüzde 80’i donarak şehit olmuştu.Savaş sırasında düzgün kayıtlar tutulamadığından, Osmanlı ordusunun kayıplarının sayısı hiç öğrenilemedi; şehit sayısının 470.000 ile 530.000 arasında, yaralıların 750.000, diğer nedenlerle ölümlerin de 100.000 civarında olduğu iddia edildi.
Çanakkaleâde Savaşan Ülkeler
Seke seke geldim ayağım yoktur
Hak mehlemi sende ZöhremÂdir doktur
Kimi kafir olmuş karnısı boktur
Süzünü süzünü postunda otur.
TürkiyeÂye çıkarmışım bir gelin
Urufu Zöhre Ana onu pir bilin
Muhammet elçisi AnaÂdır deyin
Hak için dergaha niyaza inin.
Bildiren: Pir Zöhre Ana
Hak mehlemi sende ZöhremÂdir doktur
Kimi kafir olmuş karnısı boktur
Süzünü süzünü postunda otur.
TürkiyeÂye çıkarmışım bir gelin
Urufu Zöhre Ana onu pir bilin
Muhammet elçisi AnaÂdır deyin
Hak için dergaha niyaza inin.
Bildiren: Pir Zöhre Ana