Bektaşilik ve Edebiyat
Bektaşilik Nedir? [COLOR=#555555] Bektaşilik, Hacı Bektaş Veli tarafından Anadolu’da 13. asırda kurulmuş, mezhep özellikleri taşıyan bir tarikattır. Hacı Bektaş Menâkıbını anlatan Velayetnâme’ye göre Hacı Bektaş Horasan’dan gelmiş olup Babai halifelerindendir. Bâtıni esaslara dayalı bir tarikat olan Bektaşilikte Ahilik ve Babailiğin büyük etkisi vardır. Hacı Bektaş’ın vefâtı üzerine Balım Sultan halife olmuştur. Anadolu’da Bektaşiliğin en koyu temsilcileri Alevilerdir. En çok, Sivas, Tokat, Adana, İçel dolaylarında revâçtadır.
[COLOR=#555555]

[COLOR=#555555] Bektaşilik diğer tarikatlar gibi İran etkisinde değildir. Edebiyatı ve kültürüyle Türklere mahsus bir tarikattır.
[COLOR=#555555] Bektaşilik iki ana kola ayrılır: Çelebiler kolu ve Babagân kolu. Her ikisinde de iki çeşit âyin vardır. Âyin-i Cem ve âyini ikrâr.
[COLOR=#555555] Bektaşiliğe göre tevhidin üç mertebesi vardır:

• İlki telkindir. Burada sâlik şeriat kapısından tarikata girmiş olur.
  
• İkincisi libâstır. Burada sâlik mârifet libâslarını giymiş olur.
  
• Sonuncusu ise ahâdiyyet mertebesidir. Burası fenâ-fi’l-hâdiyet’tir. Sâlik için tarikata girmenin çeşitli merasimleri vardır.
  

[COLOR=#555555] Bektaşilik, yeniçerilerin resmi tarikatı olduktan sonra Türk kültüründe köklü bir yer edinmiş ve zamanla bozularak özelliklerini yitirmiştir. Hatta sonunda Bektaşi kelimesi ’kayıtsız, pervasız, rind, laübâli meşrep’ mânâlarına gelmiştir. Fıkralara konu olan bektaşiler bu türdendir.
[COLOR=#555555] Bektaşilik 5 kademede gerçekleşir.
1. Muhib: Kefâletle tarikata yeni giren kişi.
2. Derviş: Muhiblerin ikrâr vermesi.
3. Halifelik: Liyâkati görülen baba veya dede diye de bilinen sarık kullanma yetkisine sahip olanlar.
4. Mücerretlik: Hacı Bektaş’ın yaptığı gibi hiç evlenmeyen liyakatli dede veya babalar bu mertebeye getirilir. Bunların sağ kulakları delinir, küpe takılır, kendilerini tarikata adamışlardır.
5. Halifelik: Tarikatin en üst derecesi olup, çırağ, tuğ, alem ve sofra sahibi olurlar. Âyin-i cem*lerde 40 kurban kesilerek başlarına siyah sarık sararlar, icâzetli kabûl edilirler ve muhib yetiştirirlerdi.
[COLOR=#555555] Bektaşilik, Alevilikte olduğu gibi 12 imama saygı gösterir. Bazılarına göre şeriat hükümleri zâhir ehline göre olup, namaz kılmaz ve oruç tutmazlar.
[COLOR=#555555] Özellikle yeniçeri şâirleri Bektaşilikten fazlaca söz ederler.

https://www.turkedebiyati.org/bektasilik-ve-edebiyat/