Cumhuriyet

02 Mayıs 2009

Bağımsız Sosyal Bilimciler Grubu’nun raporunda hükümetin hataları sıralanırken çözüm önerileri de yer aldı

Krizdeki 4 temel yanlışlık


*“Türkiye’de ve Dünya’da Ekonomik Bunalım, 2008-2009” başlığıyla okurla buluşan rapora göre hükümet spekülatif sermaye hareketlerini yönetemedi, işin nerelere ulaşabileceğini göremedi ve önlem almakta gecikti.

*Çalışandan ve ulusal bağımsızlıktan yana ortaya konulan istikrar stratejisinin temel unsurları arasında işsizlikle mücadele ve emekçilerin gelirlerinin korunması hedefleri var. Grup, finansal işlemlere vergi alınmasını öneriyor.

ANKARA (Cumhuriyet Bürosu) - Bağımsız Sosyal Bilimciler (BSB) grubu, hükümetin krizde dört temel yanlışlık yaptığını belirterek, bunları “spekülatif sermaye giriş ve çıkışlarının iyi yönetilememesi, kırılganlığın reel kesimdeki aşırı borçlanmış şirketlerden kaynaklanacağının algılanmaması, önlem alınmasında gecikilmesi ve reel kesimin bunalımının orta vadeye yayılan bir durgunluk niteliği kazanabileceğinin görmezden gelinmesi” olarak sıraladı. BSB’nin, krizden çıkmak için gösterdiği önlemler arasında “İşsizlikle mücadele ve emek gelirinin korunması, sermaye gelirlerindeki vergi yükünün yaygınlaştırılması, Gümrük Birliği çerçevesinin daraltılması, sermaye hareketlerinin denetimi” yer aldı.

BSB’nin, Yordam Kitap tarafından “Türkiye’de ve Dünya’da Ekonomik Bunalım, 2008-2009” başlığıyla kitaplaştırılan 2009 Yılı Raporu’nda, hükümetin 2008-2009 krizi süresinde yaptığı dört temel yanlışı şöyle sıraladı:

Birinci yanlış: 2003 sonrası dönemde uluslararası finans piyasalarında gözlenen şişkinliğin kalıcı olduğu inancı ile spekülatif sermaye giriş ve çıkışlarının iyi yönetilmemesidir.

İkinci yanlış: ABD konut kredileri piyasasında 2007 yaz aylarında başlayan ve belirli aşamalarla önce finans sektörünün diğer alanlarına, sonradan da reel kesime yayılan bunalım, Türkiye’de bankacılık sektörünün sağlamlığına duyulan güven dolayısıyla azımsanmış, kırılganlığın esas itibarıyla reel kesimdeki aşırı borçlanmış şirketlerden kaynaklanacağı algılanamamıştır.

Üçüncü yanlış: Krizin dış kaynak girişlerinin canlanmasıyla adeta kendiliğinden sona ereceği umulmuş, bu hayalin peşinde zaman yitirilmiş, alınması gereken önlemlerde gecikmenin yüksek maliyeti anlaşılamamıştır.

Dördüncü yanlış: Reel kesimin 2008 ve sonrasındaki bunalımının 2000-01’deki gibi ani bir çöküş ve hızlı toparlanma yerine orta vadeye yayılan bir durgunluk niteliği kazanabileceği görmezden gelinmiştir.

Kitapta, BSB’nin çalışandan ve ulusal bağımsızlıktan yana ortaya koyduğu istikrar stratejisinin temel unsurları şöyle açıklandı:

BSB’nin önlemleri


* İşsizlikle mücadele ve emekçi halkın gelirlerinin korunması istikrar programının ana amacı olmalıdır. Bu amaç doğrultusunda olası IMF programının daraltıcı reçeteleri reddedilmeli; Batı ülkelerinin, neoliberal modelin tüm öğelerini çiğneyerek koydukları genişletici ve istihdam arttırıcı önlemler örnek alınmalıdır.

* İşsizlikle mücadele doğrultusunda, esnek istihdamın önünü açan ve işten çıkarmayı kolaylaştıran yasal hükümlerin belirli bir süre için askıya alınması sağlanmalıdır. Özel girişimlere vergi indirimi ya da işsizlik sigortası fonundan yararlanmanın kayıt dışılıktan çıkma ve işçiyi işten çıkarmama şartlarına bağlanması gibi önlemler düşünülmelidir.

* Sermaye gelirleri üzerindeki vergi yükü yaygınlaştırılmalıdır. Öncelikle finansal işlemler vergilendirilmelidir. Borsa ve döviz işlemleri üzerine düşük oranlı, ancak yaygın bir finansal işlem vergisi uygulanmalıdır.

*Enflasyon hedeflemesi anlayışı terk edilmelidir. Küresel krizin yayılma biçimi, sadece fiyat istikrarını sağlamış olmanın makroekonomik istikrarı sağlamaya yetmeyeceği gerçeğini açıkça ortaya çıkarmıştır. Merkez Bankası dövizin reel fiyatını hedef alan ve TL’nin aşırı değerlenmesini önleyecek tedbirleri uygulamaya koymalıdır. Yabancı sermaye giriş çıkışı, yurtdışından borçlanma ve sıcak para hareketleri, ek vergi, munzam karşılık oranları gibi önlemlerle sınırlandırılmalıdır.

* Gümrük Birliği’nin çerçevesi, Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) imkân verdiği koruma önlemleri kullanılarak veya bizatihi GB hükümlerine başvurmak suretiyle daraltılmalıdır.

BSB 2009 Çalışması
(Nisan 2009)

Türkiye'de ve Dünyada Ekonomik Bunalım: 2008-2009

Bağımsız Sosyal Bilimciler, Türkiye ekonomisinin çöküşüne ve toplumsal dokunun çözülmesine sebebiyet veren neo-liberal politikalara karşı toplumu bilinçlendirmek ortak düşüncesiyle Kasım 2000'de bir araya gelen sosyal bilimciler tarafından oluşturulmuştur. BSB İktisat Grubunun amacı günümüzde uygulanan neo-liberal politikalar için öne sürülen gerekçelerin zaaflarını ve bu politikaların sonuçlarını bilimsel tahlillerle tespit etmek, toplumun çoğunluğunun -yani emekçilerin- ihtiyaçlarına uygun politika önermeleri geliştirmek ve emek örgütlerinin toplumumuz için yaşamsal önem taşır hale gelen mücadelesini bilgi ve bilim ile desteklemektir.

Ülkemizde IMF gündeminde uygulanmaya konulan istikrar ve yapısal uyarlama programının Türkiye'nin bugününü ve geleceğini yeniden şekillendirmeye başladığı ve bunun seçeneksizliği yönünde güçlü bir kamuoyu oluşturma kampanyasının sürdürüldüğü şimdiki ortamda, neo-liberal egemen ideolojiyi tartışılır kılabilmek için sarfettiğimiz çabaları web ortamınada taşımış bulunmaktayız. Web sayfamız bu yaklaşımı paylaşan çalışma ve katkılara açıktır. Grubun ana felsefesini ve amaçlarını paylaşan tüm meslektaşlarımızı web sitemize katkıda bulunmaya ve grubumuza üye olmaya davet ederiz.


Metinde belirtilen ilkeler ışığında BSB aşağıdaki isimlerce kurulmuştur:
Korkut Boratav (Ankara Ünv. SBF) Sinan Sönmez (Atılım Ünv.)
Nazif Ekzen (Anka Ajans) Fikret Şenses (ODTÜ)
Yakup Kepenek (TBMM) Erol Taymaz (ODTÜ)
Aziz Konukman (Gazi Ünv.) Oktar Türel (ODTÜ)
Ahmet Haşim Köse (Ankara Ünv. SBF) İşaya Üşür (Gazi Ünv.)
Oğuz Oyan (TBMM) Galip Yalman (ODTÜ)
Cem Somel (ODTÜ) Erinç Yeldan (Bilkent Ünv.)
Ahmet Alpay Dikmen (Ankara Ünv. SBF)

http://www.bagimsizsosyalbilimciler.org/