Değişkenler çeşitli türlerdeki bilgiyi saklamak için kullanılır.Her programlama dilinde olduğu gibi scriptlerin kullanıldığı web sayfaları içinde değişkenler , programın yazılım tarafındaki veri iletişimi için en önemli unsurdur. Scriptin derleyicisi tarafından bilgisayarın hafızasında ayrılan yerde istediğimiz bilgiyi tutar istediğimiz zaman çağırabilir ve istediğimiz zaman değerini değiştirebiliriz.

Değişkenin üç önemli özelliği vardır: Birincisi değişkenin adı , ikincisi değişkenin taşıdığı değer üçüncüsü ise değişkenin tipidir.

Değişkenin Adı : Programın hafıza üzerinde ayırdığı alan için verdiği isimdir. Verinin hafızada saklanmasından sonra kendisine erişilmesi değişkenin adı ile sağlanır. Programcı saklamak istediği bilgiye tekrar ulaşmak istediğinde bilgiyi temsil eden değişken adını kullanır.

Değişkenin Değeri eğişkenin içinde sakladığı bilgidir.

Değişkenin Tipi : Değişkende bulunan bilginin türüdür.

Değişkenin program içersinde değeri değişebilir , değişkenin adı ise sabittir. Değişkenin değeri bir dosyaya veya veritabanına kaydedilmezse bilgisayar açık olduğu sürece korunur.

1- Vbscript 'te Değişkenin adı rakamla veya altçizgi(_) karakteriyle başlayamaz .
2- Javascriptte değişken adı büyük küçük harf duyarlıdır(Case-sensitive).VBscriptte ise değişken adı için büyük küçük harf ayrımı yoktur.
3- Javascriptte değişken tanımlarken öncelikle var anahtar kelimesi kullanılır. VBScriptte ise değişken tanımlamak için önceden tanımlama yapma zorunluluğu yoktur ancak yapısal programlamanın sağlanması için Değişkenin önceden tanımlanması tercih edilmelidir.
4- Vbscriptte değişkenler için önceden tanımlama zorunluluğu getirmek için Option Explicit komutu kullanılır.
5- Değişkene başlangıç değeri (initialize value) verebilmek mümkündür.
6- Değişken isimleri 255 karakteri geçemez.

Değişken içersinde yer alan bilgiyi çevre birimlerle ilişkilendirmek üzere sayı (number) ve string (alfanümerik ifade) yer alabilir. Fakat değişkenin değeri bir veri olarak düşünülürse;

IntegerDeğeri -32.768 ile +32.767 arasında olan tam sayılar için kullanılır.Byte0 ile 255 arasındaki değerler için kullanılan bir türdür. Pozitif ve Küçük sayıların değerlerini ifade ederken daha az yer kapladığı için tercih edilir.Date/Ti****rih ve zaman bilgisini kullanmak istediğimiz zaman tercih edilir.BooleanDeğişkenin değeri doğru (satirue) veya yanlış (False) olarak ele alınacak sonuçlar için kullanılan bilgi türüdür. True –1, False ise 0 ile temsil edilir.LongDeğeri -2.147.483.648 ile 2.147.483.648 arasındaki sayılarda kullanılır.SingleKayan noktalı sayılar için kullanılır. Pozitif sayılar için 1.4E-45 ile 3.4E38 arasında, negatif sayılarda –1.4E-45 ile -3.4E38 arasında bir değer alabilir.DoubleKayan noktalı sayılar için kullanılır. Pozitif sayılar için 4.9E-324 ile 1.8E308 arasında, negatif sayılarda -4.9E-324 ile -1.8E308 arasında yüksek hassasiyete sahip matematiksel ifadeler için kullanılır.EmptyTanımlanmış fakat içeriği henüz girilmemiş olan değişken türüdür.Nullİçinde veri bulunmamak üzere tasarlanmış değişkenlerdir.ErrorProgramın hata mesajlarını ve bu mesajlara karşılık gelen değerleri tutar.ObjectWindowsdaki OLE Nesnelerini tutmak amacıyla tanımlanmış değişkenlerdir. Türleri bir alt veri tipi (subtype data) olarak ele alınabilinir.

Değişken kullanımına örnek verelim.

<title>VBscriptte değişken </title>
<SCRIPT LANGUAGE=" Vbscript ">
a = "ASP":b = "Active":c = "Server":d = "Pages":
********.writeln("a değişkeninin değeri:"+a)
********.writeln("b değişkeninin değeri:"+b)
********.writeln("c değişkeninin değeri:" +c)
********.writeln("d değişkeninin değeri:"+d)
********.write(a+":"+b+c+d)
</SCRIPT>
<% @LANGUAGE=VBscript %>
<title>ASP ile değişken</title>
<%
a="ASP":b="Active":c="Server":d="Pages":
response.write("a değişkeninin değeri:"+a)
%>
<br>
<% response.write("b değiş. değeri :"+b) %>
<br>
<% response.write("c değiş. değeri :"+c) %>
<br>
<% response.write("d değiş. değeri :"+d) %>
<br>
<%response.write(a+b+c+d)%>

Programımızda önce script language ile scriptimizin dilini belirledik.Seçimimiz Javascript olsaydı öncelikle değişkenleri tanımlama(variable) zorunluluğumuz olacaktı (var a,b,c,d) .VBscript kullanmışsak değişkenler için tanım yapmamız zorunlu değildir. (Tanımlama yapmak istersek Dim komutunu kullanırız.)Kullandığımız web sayfasının ******** nesnesine değişkenlerin değerlerini writeln methodu ile yazdık. Son script komutunda a+b+c +d ifadesi değişkenlerin toplam değerini ekrana yazdırdı. Ve scripti kapattık.

1- Dikkatinizi çektiyse string değerleri değişkenlere " " karakterleri içersinde belirtildi.
2- Şayet değişkenin değeri bir sayı olarak ele alınacaksa " " işareti kullanılmaz.
3- Bir satırda birden fazla komut yer alacaksa araya : işareti konulması gerekir aksi halde zorunlu değildir.

Artık scriptimiz ile değişken üzerine bilgi yükleyebildiğimize göre sağ taraftaki ASP kodlarıda açık bir şekilde kendisini belli edecektir. Öncelikle ayıracıyla başlayan kodumuzda script dili olarak Vbscripti kullanacağımızı belirttik. Ardından %> ayıracıyla ASP komut modundan çıkıp html komutu verdik.Tekrar ayıracıyla ASP komut moduna girip a,b,c ve d değişkenlerinin içine değerlerini yükleyip %> ayıracıyla tekrar asp komut modundan çıktık.
bidiğimiz gibi bir alt satıra geçmemizi sağlıyor. Her alt satıra geçtikten sonra ASP moduna girip response.write komutuyla ekrana değişkenlerin değerlerini ve açıklamalarını yazdırdık.


[COLOR=#c5003f]Verdiğimiz örnek içinde yer alan Response.Write komutu ASP nesnelerinin kullanımı ile ilgili bir komut olup ekran üzerine bilgiyi yazmayı sağlamaktadır. Bu komut ile ilgili örnek ve açıklamalara kitabımızda sıkça rastlayacaksınız.

1- ASP içersinde kullanacağımız script dilini @LANGUAGE deyimi ile belirliyoruz.
2- ASP komut modu : ASP içersinde kullanılan script dilinin ve ASP ye özel komutların kullanılmaya başlandığını komutlarımızı derleyen EB Servere bildirdiğimiz kısımlardır.
3- ASP komut moduna <% ayıracıyla girer , %> ayıracıyla ayrılırız.
ASP içinde Vbscript ile tanımlanmış bir değişken Ziyaretçinin değil Sayfayı yayınlayan web serverın hafızasında tutulur. Yani değişkenin yükü Web server üzerindedir.

Selim Ünüvar