Alevilikte, ’Dar’ erkanı

Şahı Merdan Ali'nin yaşam biçimine ve düşüncelerine bağlanarak Hz.Muhammed'e uzanan Aleviliğe etki eden diğer islami öğeler, dört büyük kişiden kaynaklanmıştır. Bunlar, Anadolu Alevilerince ’dar’ erkanı olarak kabul edilmişlerdir.
Dar, kelime mansı; Ayağa kalkma, ayakta durma yani kıyamla Hakk’ın huzuruna durmaktır. Inanç boyutunda; Maneviyette ölümden sonra, yeniden dirilip ayağa kalkmak, özünü kötülüklerden arındırmaktır.

] Anadolu Alevilerinin darına durdukları ulu dört kişiler:
Birincisi, Dar-ı Mansur’dur: Mansur, Maliki Kadısı’nın verdiği fetva ile derisi yüzülerek şehid edilmiş büyük bir sufidir. Asıl adı Hüseyin olan ve 921 yılında Bağdat'ta can veren Mansur darında; Ayakta dimdik durup sağ elini kalbin üzerine koyup, sol eli ise yanına bırakılarak durulur.
Ikincisi, Dar-ı Fazlı’dır: 1394 yılında Iran’da Alınca Kenti’nde; Timur tarafından astırılan Fazlullah adına, Fazlı darına durulur. Fazlı, eğilip iki elini karnından aldığı yaraların üstüne basarak, yolumdan dönmem anlamında secdeye kapanmıştır. Fazlı darında; Iki elini kalbinin üstüne kapatarak yarı eğilmiş vaziyette durulur.
Üçüncüsü, Dar-ı Nesimi: Nesimi 1417 yılında Halep’de derisi yüzülerek, şehit edilmiş bir Alevi dedesi idi. Batıl inanca karşı geldiği için, zamanenin gericileri Nesimi’yi(Ulu Ozan) diz üstü oturtup derisini yüzmüşlerdir. Nesimi darında; Diz üstü oturup secdeye, dara durma vaziyette durulur.
Dördüncüsü, Dar-ı Fatıma: Ehli Beyt’in annesi Fatma Ana adına yapılır. Hz.Muhammed, torunları Imam Hasan ve Imam Hüseyin’den su istedi. Sevgili dedelerine su getirmek için Imam Hüseyin acele ettiğinden sol ayağının baş parmağı taşa takılarak kanadı. Sevgili dedesi görmesin üzülür diye sağ ayağını kanayan sol ayağının baş parmağının üstüne kapatarak, akan kanı gizledi. Fatma Ana, Imam Hüseyin’in ayağını pansuman ettiği için, Dar-ı Fatma denir. Fatma Ana darında; Sağ ayak, sol ayak başparmağının üzerine gelecek biçimde, baş öne ağilerek bir saygı duruşudur.
Görüldüğü gibi bu saygı duruşu, islam dünyasında mazlumluğu temsil eden, fikri temsil eden, cehalete karşı olmayı temsil eden ulu erler adına yapılmaktadır.

alıntıdır...