Kızılbaşlık, Anadolu Aleviliği için en çok kullanılan ve Alevilerce genel anlamıyla benimsenen isimlerden biridir. Bu kelimenin kullanımı on beşinci ve on altıncı asırlara kadar uzanır. Aleviliğe bu adın verilmesi ile ilgili değişik görüşler ileri sürülmektedir:

Birincisi: Hz. Peygamber, Uhud Harbinde Mekkeliler tarafından yaralanınca, akan kanlar başını tamamen kızıla boyar. Adeta bu hatırayı yad etmek isteyen Hz. Ali, iştirak ettiği diğer savaşlarda başına kırmızı bir taç takar. Kızılbaş tabiri de bundan ötürü verilmiş ve kullanıla gelmiştir. Bu rivayetin değişik bir varyantını da diğer bir alevi yazar şöyle dile getirir: “Uhut’ta Hz. Muhammed’in yaralarından akan kanı Ali, başına sürerek yere damlamasını önlemiştir. Ali, Uhut’ta kendisini Peygamber’e siper etmiş, herkes kaçarken, Peygamberi korumuştu. Bu çarpışmada tam 16 yerinden yaralanmış, eli, yüzü kan içinde kalmıştı. Başlığı da kandan kıpkızıl olduğu için Ali’ye “Kızılbaş” denilmiştir.”


İkincisi: Şah İsmail, II. Bayezid ile bir anlaşma yaparak, askerlerini Anadolu’dan Suriye’ye geçirir. Bu askerlerin başlarında kırmızı takkeler bulunmaktadır. Bundan dolayı Şiilere Kızılbaş adı verilirken, Anadolu Alevileri de Kızılbaş adını almışlardır.

Üçüncüsü: Bu görüş de yine Şah İsmail’in askerleri ile ilgilidir. Şah İsmail’in Şii olan askerleri, diğerlerinden farklı olarak başlarında kırmızı bir külah taşımaktadırlar. Onlara izafeten Anadolu Alevilerine de Kızılbaş denilmiştir.

Dördüncüsü: Müslümanlık’tan önce Şamanlık dinine mensup olan ve daha sonra Aleviliği kabul eden Türkmenlerin dini ayinlerini idare eden Şamanlar, başlarına kırmızı bir külah giyerlerdi. Alevi dedeleri de, başlarına kırmızı külah giyerek derneklerini idare ettiklerinden dolayı Sünni Türkler tarafından Anadolu Alevilerine Kızılbaş ismi verilmiştir. Bu nedenle şu dörtlüğü dile getirmişlerdir

Melikoff’a göre, Kızılbaş kelimesinin Osmanlı belgelerinde kötüleyici bir anlam yüklenmiş olmasının sebebi, bu toplumun isyanlara karışmış olmalarıdır.

Sonuç olarak şunu söyleyelim: Her ne kadar bazı kimseler Kızılbaş ismini bir hakaret ifadesi olarak ele alsalar da, bir grup Aleviler bunu bir iftihar vesilesi olarak algılamaktadırlar. Konuyla ilgili Zelyut şöyle der: “Aleviler, Kızılbaş olmaktan utanç ve küçüklük duymazlar. Onlar; karşıt insanların bu sözü hakaret anlamında kullanılmasına kızarlar. Hatta, “Kızılbaşlık gibi unvanımız var” diyerek Kızılbaş olmaları ile övünürler... Aleviler, Kızılbaşlık olayını Hz. Ali’ye bağlarlar.”

(alıntı)

Alevi kaynaklarinda kizilbasin tanimi söyle yapilmakta,Uhud savasinda vücuduna onlarca ok saplanmis bir asker Hz.Muhammed Mustafa efendimizin üstüne düsüyor.Bunun üzerine Hz.Muhammed Mustafa "Sen yetis Ya Ali" diyerek Hz. Ali efendimize sesleniyor ve Hz. Ali Gelince,Hz.Muhammed Mustafa nin üstüne düsen askeri kaldiriyor.Hz.Muhammed,Hz.Ali den bir bez istiyor.Bu bezle askerin üzerindeki oklari cikartiyor,yaralarini silerek "Allah askina git ve savas" diyerek askeri iyilestirip keramet gösteriyor.
Bu keramet üstüne Hz.Ali efendimiz o kanli bezi basina baglayarak askerlerini savasta yönetiyor.Bunu gören diger bütün askerlerde baslarina kirmizi bir bez bagliyorlar.

Kizilbasligi bana büyüklerim bu sekilde anlatmislardi.
Kizilbasligimla deliler gibi gurur duyuyorum.

Hz Ali ve Hz.Muhammed hic bir zaman savasmamistir. Cagri filmindede gösterilen Hz. Alinin meydan savasi tamamen gercek disidir.