[COLOR=#c0c0c0]Abidin Dino

İstanbul’da doğan (Celâl) Abidin Dino’nun dedesi Abidin Paşa, birçok kentte Valilik Beylerbeyi görevlerinde bulunmuş, babası Rasih Dino ise “Divanı Muhasebat Reisi” olarak görev yapmıştır. Annesi Saffet Hanım da müzik, resim ve edebiyatla ilgileniyordu. Ailesi, çok küçük yaştayken İsviçre’nin Cenevre kentine yerleşen, Birinci Dünya Savaşı yıllarından sonra Paris’e geçen, ardından da Korfu adası yoluyla İstanbul’a dönen (1925) Abidin Dino, önce babası sonra da annesi ölünce, küçük yaşta beliren resim sevgisinin ve yeteneğinin de ağır asmasıyla Robert College’deki öğrenimini yarıda bırakarak karikatür ve resimle uğraşmaya başlamıştır. İlk karikatür ve desenleri, 1930’da Yarın Gazetesi’nde, ilk yazıları 1931’de Fikret Adil’in çıkardığı Artist Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Dino, bu arada Nazım Hikmet’in Sesini Kaybeden Şehir (1931) ve Bir Ölü Evi (1932) adlı kitaplarının kapak ve iç resimlerini gerçekleştirmiştir. Bu dönem yapıtlarında geleneksel halk sanatlarından ve hat sanatından yola çıkarak çağdaş bir yorum getiriyordu.
Babıali çevresinde tanıdığı yazar ve çizerler arasında, kendi kendini yetiştirmiştir. Basın dünyasına kısa sürede uyum sağlamıştır. Çeşitli gazetelerde karikatürleri ve röportajları yayımlandı. (Halkın Dostu Gazetesi’nde Atatürk’ü konu alan, çizgilerle süslü röportajı, Atatürk’ün de beğenisini kazanmıştır.

1933’te kuruluşuna ön ayak olduğu D Grubu ressamların ilk sergilerinde, desenlerini sergisinde, desenlerini sergilemiştir. Cumhuriyet’in onuncu yılı nedeniyle Türkiye’ye gelen, aralarında Sovyet sinemacısı Yutkeviç’in de bulunduğu bir Sovyet sinemacı topluluğunun bu desenleri ilgi çekici bulması üstüne, Leningrad’daki Len-Film Stüdyoları’ndan çağrı alan Dino, 1934-1937 yılları arasında S.S.C.B.’nde belgesel film yönetmenliği konusunda araştırmalar yapmıştır.

1937’ye değin Leningrad, Moskova, Kiev ve Ordessa’da Madenciler adlı bir filmin çekimini gerçekleştirmiştir. Sinemayla ilgisini daha sonra da sürdürecek ve 1966 Dünya Kupası’nı anlatan Goal (Altın Goller) adlı filmi çekecekti. Yıllardan beri ilgi duyduğu sinemacılıkla ilgili bilgilerini geliştirmişti; Ayzenştayn, Pudovkin, Ytkeviç, Meyerhold gibi ünlü sinemacılarla tanışmıştır.

1937’de Paris ve Londra’ya gitmiştir. Paris’te Tristan Tzara, Jean Cocteau, Gertrude Stein ve Picasso gibi, dönemin ünlüleriyle ilişki kurmuştur. 1938’de Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul’da liman işçilerinin resimlerini çizdi ve 1939’da Avni Arbaş, Selim Turan, Nuri İyem gibi sonradan Yeniler adıyla anılacak bir grup ressamla birlikte Liman Sergisi’ni düzenlemiştir. Ses, Yeni Ses, Yeni Edebiyat, Servetifünun-Uyanış ve Yeni Adam dergilerinde çıkan yazı ve çizimleri ile yeni bir gerçekçilik kavramı üstünde durmuştur. Yine aynı yıl New York Dünya Fuarı’ndaki Türk Pavyonu’nun dekorasyonunu yapmıştır.

1940-41’de kardeşi Arif Dino’yla birlikte estetikle siyasetin, soyutla somutun çelişki ve bağlarını araştırarak II. Dünya Savaşı’ndan esinlenen büyük boyutlu desenler gerçekleştirdiler. Dino 1941’de İstanbul Sıkı Yönetim Komutanlığı’nca önce Mecitözü’ne sonra da Adana’ya sürgüne gönderilmiştir. 1945’e kadar bir yandan Adana’daki Türk Sözü Gazetesi’nde çalışırken, bir yandan da yöre insanlarının yaşamını, acı ve sevinçlerini yalın ve şiirsel bir anlatım ve toplumsal gerçekçi bir eğilimle yansıtmıştır. İlk heykel çalışmalarına da orada başlamıştır (1942). Bu arada yazdığı Kel (1944) adlı oyunu yayımlandıktan sonra toplatılmıştır. Yalın gerçek ile şiirsel yorumu birleştiren toplumsal gerçekçi türde resimler yaptığı bu dönemde, resimlerinde özellikle Güney Anadolu’daki köy yaşamını, köy insanlarını incelemiştir.

1951 yılında Türkiye’den ayrılarak Roma’ya gitmiştir. 1951’de kökü eski Anadolu uygarlıklarına dayanan geleneksel anlayıştan esinlenerek seramik çalışmaları yapmıştır. 1952’de Paris’e yerleşmiştir. 1954’ten başlayarak sekiz yıl boyunca Paris’teki Salon de Mai (Mayıs Salonu) sergilerine katılmıştır. Daha sonraki yıllarda da Paris’te ve Avrupa’nın çeşitli kentlerinde sergiler düzenlemiştir. Dino’nun çok geniş bir sanat kültürü vardır. Bu kültür ve bir ömür boyu devam eden çabalarına rağmen onun sanat gücü üzerinde tam bir fikre ulaşılamamıştır. Paris’de yaşayan diğer Türk sanatçılarla birlikte son yıllarda İstanbul ve Ankara’da açtıkları karma sergilerde, sanat çevrelerimizin tanınmış eleştiricilerden umduklarını göremeyenler bulunduğu gibi, onu çok başarılı görenler de olmuştur.

1955’te “İşkenceler” ve “Atom Korkusu” konulu destansı resimlerini sergilemiştir. Bu dönemde "acı çeken insan” teması dışında “eller”e yönelmiştir. Daha sonraları gerçekleştirdiği “arkaik” anlayıştaki iri gözlü, cepheden betimlenmiş, ayrıntılardan arınmış figür heykelcikleri, el desenlerinin soyutlanmış kütlelere dönüştürülmesi gibiydi. Dino Paris’teki yaşamı boyunca Türk kültürüyle bağlantısını hiçbir zaman koparmadan ve Avrupa’daki güncel sanat gelişmelerini, yeni eğilimleri izleyerek özgün bir çizgi oluşturmuştur. 1940’larda Ses Dergisi için gerçekleştirdiği çini mürekkepli çizimlerindeki anlatımcı çizgi ustalığı, sonraları Pertev Naili Boratav’ın Türk Masalları (1953), Nazım Hikmet’in Kuvayi Milliye Destanı (1968) ve Yaşar Kemal’in Deniz Küstü (1979) adlı kitaplarının resimlerinde ilüstratif bir niteliğe bölünmüştür.

Türkiye’deki ilk kişisel sergisini 1969 yılında açmıştır. Sonraki yıllarda kişisel sergi açmayı sürdürdüğü gibi karma sergilere de katılmıştır. 1969’da İstanbul’da kişisel bir sergi açarak Paris çalışmalarının bir bölümünü göstermiştir. Daha sonraları Paris’te çeşitli karma sergilere katılmış ve kişisel sergiler düzenlemiştir. 1977’de, biri Ankara’da öbürü İstanbul’da, Doksan Çiçek Dokunsan Çiçek” adıyla iki sergi açmıştır. Sonraki yıllarda gene Ankara ve İstanbul’da desen ve suluboya resimlerinden oluşan “Kayalar.... Adalar....” dizisi ile Yaşar Kemal’in Deniz Küstü romanından esinlenerek çizdiği lavi resimlerini sergilemiştir.

1989’da Fransız Kültür Bakanlığı’nın Sanat ve Edebiyat Altın Şövalye Nişanı verilip 1991’de Eller (ilk basılışı 1989’da Paris’te Les Mains [Eller] adıyla) adlı kitabını yayınlamıştır. Daha çok çizgisel etkinlikler üstünde gelişen Dino’nun resmi, Türk kültürünün tarihsel kökenleri ile bağlantısını her zaman korumuş, sanatçı Türkiye’den uzakta yaşamasına karşın, bu kökenlerle ilgisini her zaman canlı tutmayı başarmıştır. Fransa’daki güncel sanat gelişmelerinin ve yeni eğilimlerin sürekli olarak bir bireşim arayışına yönelttiği sanatçının resmini belirleyen başlıca etmen, bu noktada özgün olma içgüdüsüdür.

Bu arada Fikret Mualla (1980, Ara Güler ile birlikte), kendi desenlerini içeren El (1984), kardeşi Arif Dino’nun resim ve desenlerini içeren Yüz (1985, Rasih Nuri İleri ile birlikte) ve şiirlerini içeren Çok Yaşasın Ölüler (1985, Rasih Nuri ile birlikte), gene kendi desenlerini içeren Bu Dünya (1986, Ferit Engü ile birlikte), Antibes Resimleri ve Pencereler, Açılar (1989, Ferit Engü ile birlikte) ve Çiçekleme (1990, Yaşar Kemal ile birlikte) adlı yapıtları yayıma hazırladı.

Resimleri ABD’den SSCB’ye kadar çeşitli ülkelerdeki resmi ve özel koleksiyonlarda ve müzelerde bulunan Dino 1979’da Fransa’daki Görsel Sanatlar Ulusal Birliği’nin (UNAP) onur başkanlığına seçilmiştir.

Sanatı hep bir süreklilikle, kökenlerinden esinlenen bir duyarlılıkla gelişmiş, yapay ve aktarma değerlere karşı duyduğu kuşku ve tedirginlik, onu, hep kendi gerçekliliğinden kaynaklanma çabasına yöneltmiştir.


KİŞİSEL SERGİLER

1955 Galerie Kleber, Paris
1955 Galerie Camille Renaud, Paris
1956 Galerie La Demeure, Paris
1957 Cadan Gallery, New York
1958 Picasso Müzesi, Antibes
1959 Galerie Schoeller, Paris
1960 Galerie Deent, Amsterdam
1962 Galerie Partis Pris, Grenoble
1964 Galerie Spisovatele, Prag
1964 Galerie Ritter, Zürih
1964 İbn-i Haldun Müzesi, Cezayir
1964 Galerie Casanova, Paris
1965 Scott-Faure Gallery, La Jolla, California
1966 Dom Pisatili Galerisi, Moskova
1968 Galerie Henriette Gomez, Paris
1969 Galerie Deent, Amsterdam
1970 Galeri 1, İstanbul
1971 II Poliedro Galeria, Roma
1972 Galerie Leonardo da Vinci, Potenza
1972 Galerie Estève, Paris
1976 Çıplaklar, Palais Municipale, Saint-Paul de Vence
1977 Doksan Çiçek/Dokunsan Çiçek , Vakko Sanat Galerisi, Ankara
1978 Siloghi Galerisi, Atina
1978 Galerie Le Scriptorium, Paris
1978 Vakko Sanat Galerisi, Ankara/İzmir
1979 Deniz Küstü, Vakko Sanat Galerisi, Ankara/İzmir
1979 Bedri Rahmi Galerisi, İstanbul
1980 Türkay Sanat Galerisi,Stuttgart
1980 Galerie dans la Galerie, Paris
1980 Galerie Place Beauvau, Paris
1981 Adalar, Bedri Rahmi Galerisi, İstanbul
1981 Adalar, Vakko Sanat Galerileri
1981 Adalar, Saint-Germain en Laye
1982 Galerie Praestasgaarden, Danimarka
1983 Günümüz Türk Sanatı, Fondation Corrente, Milano
1983 Vakko Sanat Galerisi, İstanbul/Ankara
1984 El, Galeri Nev, Ankara
1985 Urart Sanat Galerisi,İstanbul/Ankara
1985 Pamukbank Suadiya Sanat Galerisi, İstanbul
1986 Yalınlar, Galerie Espace Pont Neuf, Paris
1986 Bu Dünya, Galeri Nev, Ankara
1987 Bu Dünya, Galeri Nev, İstanbul
1988 Jacques L. Jourdan-Jopie, Paris
1988 Garanti Sanat Galerisi, İstanbul
1988 Acıyı Çizmek, Vakko Sanat Galerisi, İstanbul/Ankara
1988 Yalınlar, Galeri Nev, Ankara
1989 Galerie Vieille du Temple, Paris
1989 Antibes Resimleri-Açılar-Pencereler, Galeri MD, İstanbul
1990 Çiçekleme, Galeri Nev, Ankara/İstanbul
1990 Musée de la Céramique, İtalya
1991 Galerie Bussola, Turin
1992 Yüzler, Galeri Vieille du Temple, Paris
1993 Ak la Ka ra, Galeri Nev, Ankara/İstanbul; Kızılkule,Antalya
1993 HP Galerisi, Lefkoşa
1994 1. Ölüm Yıldönümü Sergisi, Galeri Nev, İstanbul
1996 Üç Şehir: Antibes, İstanbul, Paris, YKB Galerileri, İstanbul /Adana / İzmir
1997 Abidin Dino'yu Anma Sergisi, Fransız Kültür Merkezi, İzmir
1997 Galerie Vieille du Temple, Paris
1999 Kafalar, Galeri Nev, İstanbul
2001 Bir Desen Ustası, Garanti Bankası Sanat Galerisi, İstanbul
2001 Art Shop, İzmir (Galeri Nev'in katkılarıyla)

2003 El Mikrocerrahi ve Ortopedi Travmatoloji Hastanesi, İzmir (Galeri Nev'in katkılarıyla)

2003 Milli Reasürans Galerisi, İstanbul

2003 Yapı Kredi Kasım Taşkent Galerisi

2003-04 Onuncu Ölüm Yıldönümü Anısına, "Güzin'in Abidinleri", Galeri Nev Ankara/İstanbul

KARMA SERGİLER

1952 16. Venedik Bienali
1954-62 Salon de Mai, Paris
1964 Türk Sanatçılar Sergisi, Musée de l'Art Moderne de la Ville, Paris
1976 7 Türk Ressam, Centre Culturel, Venissieux
1977 Siloghi Galerisi, Atina
1979 Poésie Murale, Bourges
1979 5 Türk Ressamı, Türkay Sanat Galerisi, Stuttgart
1982 Bugünün Türk Ressamları, Fondation Corrente, Milano
1982 Henry Thomas Foundation, Musée de l'Art Moderne de la Ville, Paris
1983 İnsan Görüntüsü, Galerie Sculptures, Paris
1983 d Grubu 50. Yıl Resim ve Heykel Sergisi, Garanti Sanat Galerisi, İstanbul
1986 Çağdaş Türk Plastik Sanatları Sergisi, Ankara
1987 1. Uluslararası İstanbul Bienali
1989 Jacques L. Jourdan-Jopie, Paris
1989 İslam Dünyasında Çağdaş Sanat, Barbican Centre, Londra
1990 10. Uluslararası Sanat Fuarı, Galeri Nev
1940 Kuşağı, Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1940 d Grubu'ndan Bir Kesit, Şekerbank Sanat Galerisi, Ankara
1940 Paristanbul, Cité International des Arts, Paris
1991 1. Sanat Fuarı, Apocalpyses, Saint-Germain en Laye
1991 La Bussola Galeria, Torino
1992 Galerie Hermés, Paris
1992 Galerie Vieille du Temple, Paris
1994 1950-2000 T.C. Merkez Bankası
1994 Çağdaş Türk Sanatı Kolesiyonu Sergisi, AKM, Ankara
1995 Devlet Resim ve Heykel Müzesi, Ankara
2000 Beden/Ego, Galeri Nev, Ankara/İstanbul
2000 Hayal/Hakikat, Galeri Nev, Ankara/İstanbul
2000 Mekan/Zaman, Galeri Nev, Ankara/İstanbul
2000 Nazar/İktidar, Galeri Nev, Ankara/İstanbul











RESSAMIN ESERLERİNDEN ÖRNEKLER:






Nazım Hikmet Abidin Dino' ya "Sen mutluluğun resmini yapabilir misin, Abidin?" diye sorar.
Abidin Dino' nun cevaben yapmış olduğu resim.