Cumhuriyet
01.06.2009


Teşvik Kanunu istenilen sonucu vermedi. Kurulan şirket sayısı 1170 olurken sadece 130 bin kişiye iş sağlandı

Eşitsizlik teşvikle derinleşti

© AKP’nin geri kalmış illeri kalkındırmak için 2004’te hayata geçirdiği 5084 Sayılı Teşvik Kanunu ne sanayiciyi ne de gittiği ili memnun etti. Teşvikli illerin yüzde 42’sini Doğu ve Güneydoğu illeri oluştururken buralara yapılan yatırım yüzde 26, istihdam yüzde 20’lerde kaldı.

ŞEHRİBAN KIRAÇ
AKP hükümetinin 2004 Mart ayında hayata geçirdiği ve kalkınmada öncelikli 49 ili kapsayan 5084 Sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşvikine Yönelik Kanun kapsamında yatırımcılar ağırlıklı olarak Batı illerini tercih ederken Doğu illerinde büyük hayal kırıklığı yarattı. Teşvik kapsamındaki illerin yüzde 42’sine denk gelen 21 il Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yer alırken bu bölgelerin yapılan yatırımların yüzde 26’sından yararlandığı ortaya çıktı. İki bölgede yaratılan istihdam diğer bölgelerle karşılaştırıldığında yüzde 20’lerde kaldı.

Türkiye’de her yıl en az 700 bin kişilik ilave istihdam yaratılması gerekirken 5 yılda 49 ilde teşvikli yatırımlarla sadece 130 bin kişiye iş sağlanabildi. Hazine Müsteşarlığı Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü’nün verdiği bilgilere göre 2004 Mart ayından 2009’un ilk çeyreğine kadarki 5 yıllık sürede 5084 Sayılı Kanun kapsamında enerji desteğinden yararlanan toplam 1170 tesis kuruldu ve 130 bin 175 kişiye ilave istihdam yaratıldı. 5084 Sayılı Teşvik Kanunu’nu çıktığı günden bu yana eleştiren işadamları ve uzmanlar sistemin bölgeler arası eşitsizliği gidermek yerine eşitsizliği derinleştirdiğine dikkat çekti. 2008 sonunda süresi dolan ancak 2009 sonuna uzatılan 5084 Sayılı Teşvik Kanunu yerine AKP’nin yeni hazırladığı yeni teşvik sistemi çalışmaları da son aşamaya geldi. Uzmanlar yeni sistemin de bölgelerin ve sektörlerin taleplerini karşılamaması halinde büyük hayal kırıklığı yaratacağına dikkat çekiyor.

Bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını ortadan kaldırmayı amaçlayan 5084 Sayılı Kanun’un 5 yıllık bilançosu ise şöyle:

* 2004 mart ayından 2009’un mart ayına kadar 49 ilde toplam 1170 yeni tesis kuruldu. 130 bin 175 kişiye ilave istihdam sağlandı.

* Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan ve teşvik kapsamına giren Ardahan, Hakkâri ve Şırnak illerine 2004’ten bu yana hiçbir yatırım yapılmadı ve istihdam sağlanmadı. Ağrı, Iğdır ve Tunceli’ye birer yeni tesis yapıldı.

* Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde teşvik kapsamına giren 6 ilde 171 işletme kuruldu, 13 bin 782 kişiye iş sağlandı.

* Doğu Anadolu’da 15 ilde 137 işletme kuruldu ve 13 bin 8 kişiye ilave istihdam sağlandı.

* Akdeniz’de 3 ilde 137 işletme kuruldu ve 19 bin 479 kişi işe alındı.

* Ege Bölgesi’nde 3 ilde 204 işletme kuruldu ve 19 bin 793 kişiye ilave istihdam sağlandı.

* Karadeniz Bölgesi’nde 14 ilde 335 işletme kuruldu ve 47 bin 524 kişiye istihdam sağlandı.

* Çanakkale’nin Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinin dahil olduğu Teşvik Kanunu’nda 2 kişilik istihdam sağlandı .