Cumhuriyet
05.11.2009

Turgut Özakman’ın yapıtından uyarlanan ‘Diriliş-Çanakkale 1915’ oyununu Yaşar Gündem yönetiyor

]Anadolu yollarında ‘Diriliş’ [/color]

Samsun Sanat Tiyatrosu Yaşar Gündem’in yönettiği ‘Diriliş-Çanakkale 1915’ adlı oyunu, yarın Kadıköy Halk Eğitim Merkezi’nde sahneliyor.

SEVDA ŞENER

Samsun Sanat Tiyatrosu’nun ‘Diriliş-Çanakkale 1915’ adlı oyunu, tiyatronun topluma karşı sorumluluğu bilinci içinde seçilmiş konusuyla ve sahnelenişinde gözetilen doğru tiyatro anlayışıyla dikkati çekiyor. Turgut Özakman’ın ‘Diriliş’ adlı yapıtından Yaşar Gündem’in sahneye uyarladığı ve yönetimini üstlendiği oyunun önde gelen özelliği, kitaptaki bilginin doğru yorumlanmış olması ve oynanırken kolay etkileme yollarına rağbet edilmemesi. Özellikle, sahne ve donanım olanakları kısıtlı bir tiyatroda, duygu sömürüsüne elverişli bir konuyu bu denli ağırbaşlı bir çalışmayla sahneye getirmiş olan Gündem’i kutluyorum.

‘Diriliş-Çanakkale 1915’, neden-sonuç ilişkileri açıkça belirtilmiş, yalın, kolay anlaşılır bir olay dizisi içinde seyirciyi Milli Mücadele’nin anlamı ve Mustafa Kemal’in Çanakkale Savaşı’ndaki rolü üzerinde düşündürecek biçimde kurgulanmış.

Oyunun başında, 1. Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti’nin Almanya ile işbirliğini izleyen kaçınılmaz yenilgiler, özellikle de Sarıkamış faciası sergileniyor. O dönemin emperyalist güçlere teslimiyetçi politikası ile Mustafa Kemal’in Türk halkının gizil gücüne inanan ulusalcı tavrı arasındaki ayrımın belirtilmesine, Enver Paşa’nın Turancılık hayalleri ile Mustafa Kemal’in gerçekçi ve akılcı tutumu arasındaki farkın anlaşılmasına özen gösterilmiş. Bu karşılaştırma, Çanakkale Savaşı’ndan sahnelerle gelişen oyunda, savaşın ve Mustafa Kemal’in kişiliği üzerinde düşünülmesini sağlıyor.

Oyunun bir özelliği de, Turgut Özakman’ın her zamanki üslubuna da uygun olarak, olay gelişiminin aralarına serpiştirilmiş, insancıl ilişkilerin canlandırıldığı, insanı hem gülümseten, hem duygulandıran sahnelerle tatlandırılmış olması. İhsan Bengier’in koreografik düzenlemesiyle sunulan minik bölümler bu tadı pekiştiriyor.

Kısıtlı olanaklarla ve 12 kişilik oyuncu kadrosuyla savaş sahnelerinin inandırıcı ve etkileyici olarak canlandırılabilmesi için dış devinimi sağlayan basamaklardan yararlanılmış, olay anlatımında slayt, film gösteriminden, savaş sahnelerinde Nedim Yıldız’ın müziğinden destek alınmış. Dekor ve kostümlerden sorumlu Aydan Çınar’ın tarihsel gerçeğe uygunluk sağlamaya gayret ettiği görülüyor. Oyuncuların hepsi hem coşkulu hem ölçülü. Canla başla, özenle canlandırıyorlar rollerini. Sahnelenişte ve oyunculukta beni en çok etkileyen bu ölçülülük oldu. Sorumluluk bilinciyle beslenmiş coşkunun akılcı ölçülerle dizginlenmiş olması ‘Diriliş’i, bu tür oyunlarda hep rastladığımız, adeta kaçınılmaz sandığımız alkış avcılığından korumuş.

Oyundan çıkarken hissettiklerimi şöyle toparladım: Hem Türkiye Cumhuriyeti’nin Atatürk sevgisi ve devrimlerine inancı ile yoğrulmuş bir yurttaşı, hem tiyatronun sanat gücüne ve toplumsal sorumluluğuna inanmış bir öğretim üyesi olarak bu temsil beni mutlu etti, bana iyi geldi. Samsun Sanat Tiyatrosu’nun il il, ilçe ilçe dolaşarak sahnelediği oyunun, her kuşaktan seyircisine de iyi geleceğine inanıyorum.

‘Diriliş-Çanakkale 1915’, yarın saat 19.00 ve 21.00’de İstanbul Kadıköy Halk Eğitim Merkezi’nde sahneleniyor.