Pir Zöhre Ana Forum - Linux

Linux ve Windows'u Aynı Bilgisayara Kurmak(Resimli Anlatım)

Thu, 30 Sep 2010 00:12:05 +0300

Linux kurmak isteyip, Windows'u çok ararım ben diye korkanların en büyük sorunu "aynı bilgisayara Windows ve Linux kurulur mu" olmuştur. İşte cevap, EVET KURULUR, hemde sorunsuz çalışır. Hatta açık kaynaklı muhteşem boot yükleyici yazılım "GRUB" sayesinde bilinen tüm linux dağıtımlarını ve windows'u aynı bilgisayara yükleyebilirsiniz. Yeterli alanınız varsa bu mümkün. Tabi biz şimdilik abartmadan, bir adet Windows ve bir adet Linux dağıtımını aynı bilgisayara nasıl yüklüyoruz ona bakalım. Linux dağıtımı olarak Ubuntu ve Suse'yi seçtim. İlerde başka bir dağıtım da popülerleşirse onu da anlatırım ancak unutmayın temelde yapacaklarımızın birbirinden farkı yok.

Temel olarak Windows kurulu bir bilgisayara, ikinci bir işletim sistemi kurabilmek için, windows'un kurulu olduğu bölüm dışında farklı bir bölüme ihtiyacımız var. Windows'un C:'ye kurulu olduğunu varsayarak, C: dışında bir bölümü Linux için seçmeliyiz. Burdaki bilgilerin yok olacağını unutmayın.
Burada F: Sürüsücüsüne kuracağız.

Windows içerisinden,
start>mycomputer[sağtuş]>manage
başlat>bilgisayarım[sağtuş]>yönet
diyoruz

Karşımıza Bilgisayar Yönetimi "computer management" çıkıyor.

Burada, soldaki menüden Disk Yönetimi "Disk Management" ın üzerine bir kez tıklıyoruz ve sağ tarafta mecvcut disklerim görüntüleniyor. Bakın burada C: F: ve D: (CD ROM) görünüyor. Biz F:'ye linux kuracaktık.

Bu yüzden F: diskinin üzerine sağ tıklıyoruz ve "delete partition" bölümü sil diyoruz. ]Dikkat: Bu diskteki bütün veriler kaybolur

Netekim Windows'da soruyor, Bu diskteki veriler silinecektir, devam etmek istiyor musunuz? Evet diyoruz. Çünkü bu bölümdeki verileri yedekledik ve ya zaten hiçbir veri yoktu. Linux kuracağız o bölüme.

Şimdi karşımıza şu görüntü çıkıyor. Türkçesi, eskiden F: olan bölümüüz şu an "boş alan" olarak görünüyor.

Windows üzerinde yapacaklarımız bu kadar.

elelim Ubuntu'yu Windows'un yanına, Windows'a zarar vermeden nasıl kuracağımıza. Aslında çok basit. Ubuntu CD mizi Cd Rom'a takarak bilgisayarımızı yeniden başlatıyoruz ve normal kuruluma başlayın.
Ancak, kurulum esnasında"Diskleri Bölümleme" adımına geldiğimizde, biz daha önce windows'dan bir bölümü sildiğimiz için, artı bir seçenek çıkıyor karşımıza. "use the largest continuous free space" Yani en büyük boş alanı kullan, bizim daha önce Windows üzerinden sildiğimiz bölümden bahsediyor. Onu silmemizle "free space/un allocated space" yani boş alan/bölümlenmemiş alan olmuştu.

Tabii ki bu seçeneği seçip, kurulumu Ubuntu Kurulumuna devam ediyoruz...
Kurulum tamamlandığında bilgisayarımız şu şekilde açılmaya başlayacak: Aşağı yukarı ok tuşları ile hangi işletim sistemini seçersek o açılacak.

Aşağıdaki resim küçültülmüştür. Buraya tıklayarak büyütebilirsiniz. Resmin orijinal boyutları 740x432.
Windows'un Yanına Suse kuralım şimdi de. Aynen Ubuntu'da olduğu gibi Suse CD/DVD mizi takıp yeniden başlatıyoruz. Suse kurulum ekranı karşımıza çıkıyor. İkinci seçenek olan "installation" diyerek devam ediyoruz

Bir takım işlemler yapıyor kendi kendine... Aşağıdaki resim küçültülmüştür. Buraya tıklayarak büyütebilirsiniz. Resmin orijinal boyutları 796x589.

Dil seçimine geliyoruz. Türkçe ve ya istediğimiz başka bir dili seçiyoruz, ve ileri diyoruz.

Gene bir müddet bir takım işlemler yapıyor kendi kendine ve "kurulum ayarları" bölümüne geldiğinde duruyor. Bu bölümde kurulum sonrası kullanacağımız Suse için, paket seçiminden donanım ayarlamalarına kadar her türlü ayarı yapmamız mümkün. Biz şimdilik sadece bölümlendirmeye bakacağız ve Windows'un yanına Windows'a zarar vermeden kurulmasını sağlayacağız. Fare ile "bölümlendirme" yazısının üzerine tıklıyoruz.

Önerilen bölümlendirme ayarları çıkıyor. Suse'nin önerilen bölümlendirmesi Windows'u silmeye yöneliktir. Suse'de suç aramayın, bütün işletim sistemlerini varsayılan kurulum ayarları böyledir. Aşağıdaki seçeneklerde varsayılan olarak "accept proposal" işaretlidir. Biz son seçenek olan, "create custom partition setup" yani bırak da biz ayarlayalım nasıl kurulacağını seçeneğini işaretliyoruz ve ileri diyoruz.

Bu bölümde karşımıza hard disk durumuz çıkıyor. Unutmayın burda karşımıza sadece fiziksel hard disklerimiz çıkar. Yani bilgisayarınızda kaç bölüm olduğu değil, kaç adet fiziksel harddisk varsa onlar çıkar. Biz sildiğimiz bölüm hangi harddsikde ise onu seçiyoruz. Burdaki makinada zaten bir adet harddisk olduğu için, onu seçiyoruz. ve İleri diyoruz Aşağıdaki resim küçültülmüştür. Buraya tıklayarak büyütebilirsiniz. Resmin orijinal boyutları 801x601.

Kilit soru burada karşımıza çıkıyor. Akıllı Suse bu harddisk üzerinde boş alan olduğunu (En başta Windows üzerinde sildiğimiz bölüm) anladı ve oraya kurulayımmı diye soruyor. Evet diyoruz.

Kurulumun geri kalanı, kendi kendine sonlanıyor. Sadece arada ileri tuşuna basmak ve bazı basit ayarları yapmak kalıyor. Ve bilgisayarımız gene Grub adı verilen açılış yöneticisi ile başlıyor. İstediğimiz işletim sistemini seçerek açıyoruz.

DİKKAT: Eğer bir sebeple Windows'un yanına kurduğunuz Linux'u kaldırmak isterseniz, en başta anlattığımız Windows Disk yönetiminden linux kurulu bölümleri silebilirsiniz. Ancak açılış yöneticisi "grub" da silinieceğinden bilgisayarınız açılmayacktır. Bir adet Windows XP Cd si ile bilgisayarı açıp, ilk ekranda "r" tuşuna basarak tamir etmeniz ve windows açılış yöneticisini tekrar yüklemeniz gerekmektedir. R ye basıp açacağınız tamir konsılunda girmeniz gerekn komut önce hangi işletim sistemini tamir etmek istediğiniz: muhtemeln bir adet Wİndows kurulu olduğu için "1" daha sonraki tamir komutu "fixmbr" dir. Bunu yaptıktan sonra windows sorunsuz açılacaktır.

Linux u Silmek!!!
Yani, Windows ve linux kurulu bilgisayarınızdan linux u kaldırmak için, Windows'dan
Bilgisayarım>sağtık yönet>disk yönetimi
Linux kurulu partisoyna sağtık> bölümü sil

Bundan sonra daha önce Linux kurlu olan bölüm, disk yönetiminden "free space" olarak görünceketir. Burdan bir mantıksal sürücü oluşturmak için zaten size formatlayacaktır kendisi..

Pardus 2009 Kurulumu ( Resimli Anlatım )

Thu, 30 Sep 2010 00:09:59 +0300

Pardus_2009.iso 703278 KB 17.07.2009 17:34:00
Pardus_2009.iso.torrent 54 KB 17.07.2009 17:42:00
Pardus_2009_International.iso 712402 KB17.07.2009 22:56:00
Pardus_2009_International.iso.torrent 55 KB 17.07.2009 23:57:00

Pardus’u İndirin adresinden Pardus 2009 Kurulan CD'yi indirdikten sonra bilgisayarı CD'den başlatın.

Pardus 2009 Kurulumuna hoş geldiniz.

Yukarıdaki resimden de anlaşılacağı gibi, bu kurulum belgesi Pardus 2009 Alfa ile hazırlanmıştır. Kararlı sürüm ile bir değişikliğe gidilmeyeceğini düşünerek rahatça okuyabilirsiniz.
Bilgisayar CD'den açıldıktan sonra karşılaşılan GRUB ekranında yukarıdaki gibi 4 seçenek bulunmakta. Bu seçenekler :
Pardus 2009 Kurulum adımlarına başlar
Sistemi Sabit Diskten Aç Bilgisayarı sabit sürücüden başlatır
Bellek Testi Kurulum için belleği denetler
Donanım Bilgisi Bilgisayarın donanımlarını denetleyip listeler
Pardus 2009 kurulumu için ilk seçeneği seçip yola devam ediyoruz.

Yukarıdaki ekran kullanıcıdan lisans şartlarını kabul etmesini ister. Lisans şartlarını kabul edip ilerledikten sonra aşağıdaki ekran kullanıcıyı karşılar.

Burada, kuruluma başlamadan önce CD'nin doğru yazılıp yazılmadığı denetlenebilir. Kurulumun yarıda kalmaması için CD doğruluğunun denetlenmesi ve CD doğru yazılmışsa kuruluma devam edilmesi tavsiye edilir.

Ardından klavye ayarlarına geçilir. Bu bölümden kullandığınız klavye türünü seçebilir ve doğru çalışıp çalışmadığını denetleyebilirsiniz.

Saat ve tarih ayarları yapılır.

Yukarıdaki ekrandan kullanıcı ekleme işlemleri yapılır. Pardus 2009 ile gelen yeni bir özellikle kullanıcılara şifre sorma/sormama özelliği bu bölümden ayarlanabilmekte. Ayrıca bu bölümden kullanıcılara yönetici yetkisi verilebilmekte.

Bilgisayar açılırken doğrudan bir kullanıcının hesabının açılması istenirse, kullanıcı eklendikten sonra yukarıdaki gibi otomatik giriş kullanıcısına oluşturulan kullanıcı eklenir.

Bu bölümden bilgisayarın yönetici şifresi ve bilgisayarın adı ayarlanır. Yönetici yani root kullanıcısı bilgisayarda her türlü işlemi yapabilmektedir.

Ardından sabit sürücünün bölümlendirilmesi / biçimlendirilmesi aşamasına geçilir. Bu bölümde otomatik biçimlendirme seçilirse Pardus 2009 kendiliğinden biçimlendirme işlemine geçer.

Eğer elle biçimlendirme seçilirse, kullanıcı sabit sürücüsünü çeşitli bölümlere ayırabilir. Bu bölümler :
Takas(Swap) Alanı Takas alanı, bilgisayar kullanımında Ram yetmediği durumlarda sabit sürücünün bir bölümünün Ram gibi davranmasını sağlar. Sabit sürücünün başına kurulması hız açısından tavsiye edilir.
Pardus Sistem Dosyaları Pardus sistem dosyalarının kurulacağı bölümdür.
Pardus Kullanıcı Dosyaları İstenirse kullanıcı dosyalarının sistem dosyalarının bulunmayacağı ayrı bir sabit sürücü bölümünde saklanması için kullanılır. Windowsçası C: sürücüsünde sistem dosyaları varken D: sürücüsünde belgeleri saklamak gibidir. Bu bölümde kullanıcının tüm bilgisayar ayarları tutulur ve silinmesi durumunda sistem zarar görmez.
Genel Veri Saklama Bölümü Genel veri saklamak için kullanılır.
Bu ekrandan ayrıca dosya sistemi seçilebilmektedir.

Önyükleyici, bilgisayar açılırken işletim sistemlerinin başlatılmasını sağlar. GRUB adı verilen bu yazılım işletim sisteminin başlatılmasının yanında açılışta işletim sistemi seçmek için de kullanılır. İşletim sisteminin açılması için mutlaka bir önyükleyicinin olması gerektiğini hatırlatarak, ne yaptığınızı bilmiyorsanız önerilen olarak sabit sürücünün başına kurmasını işaretleyebilirsiniz.

Tüm işlemler bittikten sonra kurulum özeti ekrana yansıtılır ve olası hatalara karşı kullanıcı tarafından bu özet denetlenir. Herşey tamamsa kuruluma başlanır.

Yaklaşık 20-25 dakika sonra Pardus 2009 Kurulmuş Olacaktır

Kurulumumuz bitti
ARTIK PARDUS 2009 KULLANIMA HAZIR
GÜLE GÜLE KULLANINIZ

Alıntıdır

Linux bölümünü Windows'a sürücü olarak bağlama

Wed, 08 Apr 2009 11:36:19 +0300

[COLOR=#008080]Hep Linux altında Windows bölümlerini bağlayıp kullanırdık, guzelim(! ) C, D isimleri /mnt/d /mnt/win gibi isimlerle anılırdı, şimdide Windows ortamında Linux bölümümüzü C:, H: olarak bağlayalım,

yapmamız gerekenler adım adım aşağıdaki gibidir;

ext2fsd-0.22.zip adresindeki dosyayı bilgisayarınıza indirin.
winzip, winrar gibi bir yazılımla açın
ext2fsd-0.22\ext2fsd\Setup dizinine geçerek setup.bat dosyasını çalıştırın (mouse ile çift tıklamanız yeterli )
ext2fsd-0.22\ext2fsd\Setup dizininde bulunan mount.exe komutunuC:\Windows\System32 dizinine kopyalayın
C:\********s and Settings\root\Desktop\ext2fsd-0.22\ext2fsd\Setup>cp Mount.exe " C:\WINDOWS\system32"
bundan sonra başlat>çalıştır>cmd yi kullanarak mount komutunu çalıştırabilirsiniz. mount komutunun kullanımı çok basittir:

C:\********s and Settings\root\Desktop\ext2fsd-0.22\ext2fsd\Setup>mount

Mount/Umount tools by Matt Wu .
[COLOR=#c70102]http://sysinternals.yeah.net [COLOR=#008080].

Usage: mount/unmount disk_number partition_number driver_letter
Ex: To mount partition 1 of harddisk 0 to f:, then
mount 0 1 f:
Ex: To unmount f:, then
unmount f: or mount /umount f:

mesela benim sistemimde Linux ilk hardiskin 2. bölümünde bunu sistemimde H: olarak bağlamak istersem aşağıdaki komutu vermem gerekir, mount 0 2 H:

aynı şekilde unmount etmek için umount H:

komutunu vermem yeterlidir. Bu yaptıklarınızı bir görev tanımlayıcı ile birlikte yaparsanız windows her başladığında otomatik olarak bağlama işlemini gerçekleştirecektir(rc.local misali ).

Burada anlatıklarım ext3 yada ext2 tipi filesystemler için geçerlidir, reiserfs tipi fs kullanıyorsanız başka araçlar denemelisiniz. Bunun haricinde bu şekilde uğraşmak istemeyipde explorer benzeri bir program aracılığı ile linux bölümlerinizi gezmek isterseniz explore2fs.htm adresindeki aracı kullanabilirsiniz.
[COLOR=#008080]
[COLOR=#008080]
[COLOR=#008080]alıntıdır..

Linux'un Kullanım Amaçları

Wed, 08 Apr 2009 11:35:17 +0300

Ücretsiz olarak dağıtılıyor ve gelişiminin hala devam ediyor olması biçcok kişinin Linux'un profesyonel alanlarda kullanılamayacağının düşünmesine yol açmaktadır. Oysa Linux işletim sistemini kullanan bilgisayarlar özel kullanım başta olmak üzere birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Kişisel Kullanım
Linux evinde veya işinde UNIX işletim sistemi altında çalışmak isteyenler için ideal bir platformdur. Özellikle işi veya eğitimi sırasında UNIX platformlar altında çalışmak, uygulamalar kullanmak veya yazılım geliştiren kişiler kendi kişisel bilgisayarlarında benzer ortamı yakalayabilmekte ve işlerini kendi kişisel bilgisayarlarında gerçekleştirebilmektedirler. Bunlara ek olarak Linux altında yer alan uygulamalar giderek sıradan bir kullanıcı için bile bu işletim sisteminin ilgi çekici hale gelmesini sağlamaktadır. Gelişimleri henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, herhangi bir kişisel bilgisayardan beklenebilecek yazı editörleri, hesap cetvelleri, çizim yazılımları, veri tabanları birçok ihtiyaca cevap verecek düzeye gelmiştir. Örneğin LaTeX kullanıcıları MS-DOS altında buldukları desteğin çok daha fazlasını Linux altında bulabilmektedirler.
Internet Sunucusu
Linux doğrudan TCP/IP desteği ile gelmektedir. Bu yönü ile TCP/IP temelli bilgisayar ağlarında hem istemci hem de sunucu olarak yaygın kullanım bulmuştur. Üzerinde hali hazırda bulunan servislerin çeşitliliği, yeni çıkan servislere hızlı ayak uydurması, kolay yapılandırılabilmesi ve özellikle de düşük maliyeti sebebi ile yaygın olarak Internet servislerinin verilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Zamanla verdiği ağ servisleri başka protokollere destek verecek sekilde genişletilmiştir. Şu anda Linux

WWW sunucu
DNS sunucu
NFS sunucu
NIS sunucu
X Pencere sunucu
BOOTP sunucu
SMTP sunucu
FTP sunucu
listitemST sunucu
NEWS sunucu

gibi yaygın TCP/IP servislerinin yanısıra

NOVELL sunucu (Novell protokolü kullanarak disk ve yazıcı servisi)
SAMBA sunucu (Windows 3.1, Windows95, Windows NT ve WfW için disk ve yazıcı servisi)
APPLETALK sunucu (MacOS kullanan Apple makinalar için disk ve yazıcı servisi)

verebilmektedir.
Ağ Elemanı
Linux yazılım desteği ile birçok ağ elemanının yerine geçebilecek bir alternatif olarak kullanılabilmektedir. Birden fazla ağın birbirine bağlanması amacıyla bir yönlendirici (router) olarak da kullanılabilmektedir. Özellikle farklı protokoller arası bir geçiş elemanı olarak yaygın şekilde Linux'tan yararlanılmaktadır. Ayırca yönlendirici olarak kullanıldığında kolaylıkla güvenlik amacıyla güvenlik duvarı (firewall) olarak yapılandırılabilmektedir. Buna ek olarak bir ağ üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayıran bir köprü (bridge) olarak da hizmet verebilmektedir. Birçok kurumda bir veya daha çok modemin bağlanması amacıyla bir terminal sunucu (terminal server) olarak Linux kullanılmaktadır.

Linux'un Desteklediği Donanımlar

Wed, 08 Apr 2009 11:34:27 +0300

Linux şu anda başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere Apple, Atari ve Amiga gibi 68000 tabanlı bilgisayarlar üzerinde, Sun Sparc işlemcili iş istasyonları, Alpha işlemcili kişisel bilgisayarlar, MIPS, PowerPC, HP PA-RISC ve ARM mimarilerinde çalışmaktadır.
IBM uyumlu kişisel bilgisayarlar üzerinde 80386 ve üzeri (80486 80586 Pentium PentiumPro ve türevleri) değişik üreticilerin işlemcileri ile sorunsuz olarak çalışmaktadır. 80286 ve 8086 işlemcili bilgisayarlar için sınırlı kabiliyette Linux uygulamaları mevcuttur.
AGP, PCI, VESA, ISA ve MCA mimarilerinde her türlü anakartı desteklemektedir.
Teorik olarak 4 Gbyte'a kadar RAM desteklenmektedir.
AT uyumlu diskler (IDE, EIDE ve 16 bitlik MFM,RLL veya ESDI) desteklenmektedir. Kontrol kartına uyumlu destek bulunduğu sürece SCSI diskler ve diğer cihazlar desteklenmektedir.
IDE-ATAPI CD-ROM sürücüleri ve bazı özel CD-ROM kontrol kartları desteklenmektedir.
Metin ekranlarda CGA, EGA, VGA, Hercules veya uyumlu kartlar desteklenmektedir. X Pencere ortamında genel VGA ve SVGA uyumlu kartlar ve S3, ET4000, 8514/A, ATI MACH8, ATI MACH32 gibi birçok görüntü kartı desteklenmektedir.
Birçok 10 ve 100 Mbit ethernet kartı, ISDN, ATM, FDDI, SLIP, CSLIP, PPP desteği verilmektedir.
Başta SoundBlaster, Gravis Ultrasound olmak üzere birçok ses kartı desteklenmektedir.

Linux altında hangi donanımların desteklendiği ile ilgili ayrıntılı bilgiyi Hardware-HOWTO'dan alabilirsiniz. HOWTO belgeleri hakkında daha geniş bilgi ve nereden temin edeceğiniz kitabın sonunda ayrıntılıca anlatılmıştır.
Makinanızda Linux çalıştırmak için kullanacağınız uygulamalara bağlı olarak en az bir 386SX işlemci ve 4 Mbyte RAM'a ihtiyaç duyacaksınız. Sabit disk üzerinde ise en az 40 Mbyte'lik bir alan ayırmanız gerekecektir. Rahat bir kullanım için en az 8 Mbyte RAM ve 200 Mbyte sabit disk ve bir 486 işlemci önerilmektedir.

Sunucu Kullananlar için Linux ve SSH Komutları

Wed, 04 Mar 2009 21:29:27 +0200

Code:
ls
Dizinde bulunan herşeyi listeler.
Code:
ls -a
Gizli dosyalar ve dizinlerle beraber listeler.
Code:
ls -l
Bütün dosyaları boyut ve tarihini göstererek listeler.
Code:
tar -zxpf
Uzantısı tar.gz olan sıkıştırılmış dosyaları açar.
Code:
tar -xpf
Uzantısı .tar olan dosyaları açar.
Code:
gunzip
Uzantısı .gz olan dosları açar.
Code:
cp
Dosyayı kopyalar.
Code:
mv
Bir dosyayı başka bir dizine taşımanızı sağlar yada dosya adını değiştirir.
Code:
mkdir
Yeni bir dizin oluşturmanızı sağlar.
Code:
rmdir
Belirtilen dizini silmenizi sağlar.
Code:
rm
Dosya silmenizi sağlar.
Code:
rm -rf
Dizin silmenizi sağlar.
Code:
cd
Belirtilen dizine geçmenizi sağlar.
Code:
cd ..
Bir üst dizine geçmenizi sağlar.
Code:
cd ~
En üst dizine çıkmanızı sağlar.
Code:
pwd
O anda bulunduğunuz dizini görüntüler.
Code:
pico
Belirtilen dosyayı text editör ile düzenlemenizi sağlar.
Code:
ftp
Belirtilen siteye FTP bağlantısı sağlar.
Code:
lynx
Belirtilen siteyi görüntüler.
Code:
df
Harddisk istatistiklerini gösterir.
Code:
quota
Disk kullanımınızı gösterir.
Code:
uname
İşletim sisteiminin durumunu gösterir.
Code:
whoami
Kendi bilgilerinizi gösterir.
Code:
who
Sunucuya bağlı olanları gösterir.
Code:
last
Hesabınıza yapılan en son bağlantıyı gösterir.
Code:
whereis
Belirtilen dosyanın nerede olduğunu gösterir.
Code:
BitchX
IRC programını çalıştırır.
Code:
mail
Postalarınızı kontrol eder.
Code:
ps -x
Sizin çalıştırdığınız işlemleri gösterir.
Code:
ps -a
Sunucuda çalıştırılan tüm işlemleri gösterir.
Code:
ps -ux
Çalıştırılan işlemlerin CPU/RAM kullanımıyla gösterir.
Code:
kill
Pid numarası verilen işlemi durdurur.
Code:
kill -9
Pid numarası verilen eggdrop işlemini durdurur.
Code:
killall
Belirtilen program türündeki tüm işlemleri durdurur.
Code:
whatis
Belirtilen komutun açıklamasını verir.
Code:
man
Komut hakkında yardım görüntüler
Code:
passwd
Shell hesabınıza girerken kullandığınız şifreyi değiştirmenizi sağlar.
Code:
vhosts
yada vhost Sistemde bulunan vhostları (virtual host) listeler.(BNC için kullanabilirsiniz)
Code:
useradd
: Linux sistemine tek bir kullanıcı ekler
Code:
userdel
: Sistemde mevcut kullanıcıları sistemden uzaklaştırır siler
Code:
usermod
: Sistemde mevcut olan bir kullanıcının özelliklerini değiştirir
Code:
groupadd
: Bu komut /etc/group dosyasına yeni gruplar ilave eder
Code:
groupdel
: /etc/group dosyasındaki grupları bu dosyadan dolayısı ile sistemden siler
Code:
groupmod
: /etc/group dosyası içindeki grup bilgileri üzerinde değişiklikler yapar
Code:
cd /home
= ekledigin kullanıcıları burdan gore bilirsin
Code:
rm -fr *
= klasorde bulunan butun dosyaları siler
Code:
wget url
= download eder.
Code:
w
: kimlerin online odlugunu gorursun
Code:
wall
mesa sunucda online olan kullanıcılara mesaj atar
Code:
top
: cpu ram vs.. istatistiklerini gorurusun
Code:
history
: geçmişte hangi komutları kullandıgını gorursun
Code:
ls
: o klasörde ne kadar dosya oldugunu gosterir
Code:
unzip
: zip dosyasını acmaya yarar
Code:
reboot
: restart atar

Code:
su login
( istediğin logine atlarsın )
bir takım bilgiler.
php.ini dosyası
root tan login oldugumuzda
Code:
cd /etcpico php.ini
yazdıgımızda görebiliriz ve çeşitli ayarlamalar yapabiliriz.
Code:
chown user dosya
dosyaya erişim yetkisi vermiş oluruz
Code:
chmod dosya 777
dosyanın chmod ayarı ile oynayabiliriz

/ altındadır.
/home - kullanıcı dosyaları
/etc - ayar dosyaları
/lib - libraryler
/usr - kullanici sistem dosyalari
/tmp - geçici dizin gibi
/bin - calistirilabilirler gibi

Linux Nedir?

Wed, 04 Mar 2009 21:27:35 +0200

1.1. Giriş

Linux serbestçe dağıtılabilen çokgörevli çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi türevidir. Linux Internet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.

UNIX 70'li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak geliştirilmiştir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC şirketinin tescilli markası olduğundan dolayı birçok şirket aynı temele dayanan işletim sistemleri için değişik isimler kullanagelmişlerdir. Örnek olarak

Hewlett-Packard HP-UX

IBM AIX

Sun Microsystems SunOS

kullanmaktadırlar. Bugün kişisel bilgisayarlardan süper bilgisayarlara kadar biçok bilgisayar için yazılmış bulunan UNIX türevleri mevcuttur. Ne var ki bu türevlerin çoğu gelişimi belirli bir noktada durmuş ve yüksek fiyatla satılan ticari yazılımlardır.

Linux temel olarak Finlandiya Üniversitesinde öğrenci olan Linus Torvalds'ın ve Internet üzerinde meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliştirilmiştir. Linux gelişimi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı işletim sisteminin her aşaması açık olarak Internet üzerinde yayınlanmakta dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte hataları ve eksiklikleri tesbit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aşamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir işletim sistemi sunulup geliştirme için ayrı bir seriye devam edilir. Geliştirmede yer alan bu açıklık Linux'un en büyük avantajlarından biridir. Gelişimi evrimseldir hatalar anında kullanıcılar tarafından tesbit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri saatler içerisinde güncellenebilmektedir.

Linux Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan Minix işletim sistemine dayanmaktadır. Linus Torvalds boş zamanlarında Minix'ten daha iyi bir Minix işletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 Ağustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeğini oluşturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linus comp.os.minix haber grubuna gönderdiği yazıda yeni bir işletim sistemi geliştirmekte olduğunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediğini yazmıştı. İşletim sisteminin çekirdeği için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y seklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi x gelişim aşamasını göstermektedir. Tek sayılı x'ler geliştirme aşamalarını çift sayılı x' ler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedirler. a ise değişik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ağustos 1997 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeği 2.0.30 en son gelişim aşamasındaki çekirdek ise 2.1.47'dir.

Linux gerçekten son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş çesitli ülkelerden birçok kullanıcıya erişmiş ve yazılım desteği günden güne artmıştır. Değişik kuruluşlar Linux sistemi ve uygulama yazılımlarını biraraya getirerek dağıtımlar oluşturmuşlar ve kullanımını yaygınlaştırmışlardır

1.2. Linux'un Desteklediği Donanımlar

Linux şu anda başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere Apple Atari ve Amiga gibi 68000 tabanlı bilgisayarlar üzerinde Sun Sparc işlemcili iş istasyonları Alpha işlemcili kişisel bilgisayarlar MIPS PowerPC HP PA-RISC ve ARM mimarilerinde çalışmaktadır.

IBM uyumlu kişisel bilgisayarlar üzerinde 80386 ve üzeri (80486 80586 Pentium PentiumPro ve türevleri) değişik üreticilerin işlemcileri ile sorunsuz olarak çalışmaktadır. 80286 ve 8086 işlemcili bilgisayarlar için sınırlı kabiliyette Linux uygulamaları mevcuttur.

AGP PCI VESA ISA ve MCA mimarilerinde her türlü anakartı desteklemektedir.

Teorik olarak 4 Gbyte'a kadar RAM desteklenmektedir.

AT uyumlu diskler (IDE EIDE ve 16 bitlik MFMRLL veya ESDI) desteklenmektedir. Kontrol kartına uyumlu destek bulunduğu sürece SCSI diskler ve diğer cihazlar desteklenmektedir.

IDE-ATAPI CD-ROM sürücüleri ve bazı özel CD-ROM kontrol kartları desteklenmektedir.

Metin ekranlarda CGA EGA VGA Hercules veya uyumlu kartlar desteklenmektedir. X Pencere ortamında genel VGA ve SVGA uyumlu kartlar ve S3 ET4000 8514/A ATI MACH8 ATI MACH32 gibi birçok görüntü kartı desteklenmektedir.

Birçok 10 ve 100 Mbit ethernet kartı ISDN ATM FDDI SLIP CSLIP PPP desteği verilmektedir.

Başta SoundBlaster Gravis Ultrasound olmak üzere birçok ses kartı desteklenmektedir.

Linux altında hangi donanımların desteklendiği ile ilgili ayrıntılı bilgiyi Hardware-HOWTO'dan alabilirsiniz. HOWTO belgeleri hakkında daha geniş bilgi ve nereden temin edeceğiniz kitabın sonunda ayrıntılıca anlatılmıştır.

Makinanızda Linux çalıştırmak için kullanacağınız uygulamalara bağlı olarak en az bir 386SX işlemci ve 4 Mbyte RAM'a ihtiyaç duyacaksınız. Sabit disk üzerinde ise en az 40 Mbyte'lik bir alan ayırmanız gerekecektir. Rahat bir kullanım için en az 8 Mbyte RAM ve 200 Mbyte sabit disk ve bir 486 işlemci önerilmektedir.

1.3. Linux'un Kullanım Amaçları

Ücretsiz olarak dağıtılıyor ve gelişiminin hala devam ediyor olması biçcok kişinin Linux'un profesyonel alanlarda kullanılamayacağının düşünmesine yol açmaktadır. Oysa Linux işletim sistemini kullanan bilgisayarlar özel kullanım başta olmak üzere birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadırlar.

1.3.1. Kişisel Kullanım

Linux evinde veya işinde UNIX işletim sistemi altında çalışmak isteyenler için ideal bir platformdur. Özellikle işi veya eğitimi sırasında UNIX platformlar altında çalışmak uygulamalar kullanmak veya yazılım geliştiren kişiler kendi kişisel bilgisayarlarında benzer ortamı yakalayabilmekte ve işlerini kendi kişisel bilgisayarlarında gerçekleştirebilmektedirler. Bunlara ek olarak Linux altında yer alan uygulamalar giderek sıradan bir kullanıcı için bile bu işletim sisteminin ilgi çekici hale gelmesini sağlamaktadır. Gelişimleri henüz tamamlanmamış olmasına rağmen herhangi bir kişisel bilgisayardan beklenebilecek yazı editörleri hesap cetvelleri çizim yazılımları veri tabanları birçok ihtiyaca cevap verecek düzeye gelmiştir. Örneğin LaTeX kullanıcıları MS-DOS altında buldukları desteğin çok daha fazlasını Linux altında bulabilmektedirler.

1.3.2. Internet Sunucusu

Linux doğrudan TCP/IP desteği ile gelmektedir. Bu yönü ile TCP/IP temelli bilgisayar ağlarında hem istemci hem de sunucu olarak yaygın kullanım bulmuştur. Üzerinde hali hazırda bulunan servislerin çeşitliliği yeni çıkan servislere hızlı ayak uydurması kolay yapılandırılabilmesi ve özellikle de düşük maliyeti sebebi ile yaygın olarak Internet servislerinin verilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Zamanla verdiği ağ servisleri başka protokollere destek verecek sekilde genişletilmiştir. Şu anda Linux

WWW sunucu

DNS sunucu

NFS sunucu

NIS sunucu

X Pencere sunucu

BOOTP sunucu

SMTP sunucu

FTP sunucu

listitemST sunucu

NEWS sunucu

gibi yaygın TCP/IP servislerinin yanısıra

NOVELL sunucu (Novell protokolü kullanarak disk ve yazıcı servisi)

SAMBA sunucu (Windows 3.1 Windows95 Windows NT ve WfW için disk ve yazıcı servisi)

APPLETALK sunucu (MacOS kullanan Apple makinalar için disk ve yazıcı servisi)

verebilmektedir.

1.3.3. Ağ Elemanı

Linux yazılım desteği ile birçok ağ elemanının yerine geçebilecek bir alternatif olarak kullanılabilmektedir. Birden fazla ağın birbirine bağlanması amacıyla bir yönlendirici (router) olarak da kullanılabilmektedir. Özellikle farklı protokoller arası bir geçiş elemanı olarak yaygın şekilde Linux'tan yararlanılmaktadır. Ayırca yönlendirici olarak kullanıldığında kolaylıkla güvenlik amacıyla güvenlik duvarı (firewall) olarak yapılandırılabilmektedir. Buna ek olarak bir ağ üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayıran bir köprü (bridge) olarak da hizmet verebilmektedir. Birçok kurumda bir veya daha çok modemin bağlanması amacıyla bir terminal sunucu (terminal server) olarak Linux kullanılmaktadır.

1.4. Nereden Linux Bulabilirim?

Linux işletim sistemiminin temelini oluşturan çekirdek bu çekirdeğin kullandığı destek kütüphaneleri ve uygulama yazılımları bir araya getirilerek yükleme yazılımları da eklenerek Linux dağıtımları meydana getirilmektedir. Bu dağıtımlar temel olarak bir kullanıcının Linux kullanmak için ihtiyaç duyabileceği bir çok yazılımı bir araya getirirler. Bu dağıtımların çoğu Internet üzerinde anonim FTP arşivlerinde bulunabilmektedirler. Internet erişimi bulunmayan kişilerinde (veya Internet'ten 120 Mbyte kopyalamak istemeyen kişilerin) yararlanabilmesi için çesitli CD-ROM şirketleri tarafından CD-ROM üzerinde dağıtımlar meydana getirilmiştir.

Linux dağıtımları ve bunların nereden temin edilebileceği hakkında ayrıntılı bilgi Linux Kurulumu ve Başlangıç başlığı altında bulunabilir.

1.4.1. Belge Temini

Linux hakkında yazılan kitapların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Yine de en güncel bilgi Internet üzerinde bulunmaktadır. Elektronik ortamda bulunan iki temel belge çeşidi bulunmaktadır. Bunlar:

Linux ********ation Project

NASIL (HOWTO)

belgeleridir. NASIL belgelerinin bir kısmının Türkçeye çevrilmesi işlemi devam etmektedir. Şu ana kadar çevrilen belgeleri Linux Kullanıcıları Grubu WWW sayfasından bulabilirsiniz.

1.5. Yazılım Özellikleri

Bir işletim sistemi ne kadar mükemmel olursa olsun uygulama yazılımlarının çokluğu ve kalitesi ile varolabilirler. Herhangi bir Linux dağıtımı içerisinde değişik amaçlara hizmet eden birçok yazılım bulunmaktadır. Ancak her geçen gün bu dağıtımlarda yer almayan yeni yeni yazılımlar çıkmaktadır.

UNIX makinalar üzerinde yer alan uygulamaların çoğu değişik platformlar altında bulunduğundan çalıştırılabilir (executable) olarak dağıtılmaz kaynak kodu şeklinde sunulurlar. Sözkonusu yazılımı kullanmak isteyen bir kullanıcı bu kaynak kodunu kendi platformunda derleyerek çalıştırır. Bu tür yazılımların birçoğu Linux altında kolaylıkla çalıştırılabilmektedir. Bu tür yazılımları Internet üzerinde çeşitli FTP arşivlerinde bulmak mümkündür.

Linux'a özel veya Linux üzerinde geliştirilen yazılımlar için standart bazı FTP arşivleri vardır. Bunların en bilineni Sunsite FTP arşividir. Burada çeşitli dizinler altında konularına göre ayrılmış bir durumda elektronik devre tasarım yazılımlarından oyun programlarına kadar birçok değişik yazılım bulunmaktadır. Bu arşivin Türkiye'de yeralan bir kopyası ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite adresinde vardır.

Linux'un bu denli sevilmesi ve yaygınlaşması çesitli şirketlerin (Macintosh Sun SSC gibi) Linux üzerinde çalışan ticari yazılımlar geliştirmesi sonucunu verdi. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Commercial-HOWTO belgelerinden yararlanabilirsiniz.

Linux üzerinde bulunan uygulamaların ve yazılımların listeleri için aşağıdaki adreslerden yararlanabilirsiniz:

Linux Applications and Utilities

Scientific Applications on Linux

Linux Software Map

1.5.1. Temel Komutlar

Daha önce UNIX tabanlı bir işletim sisteminde çalışanlar için Linux öğrenilmesi çok kolay bir sistem olacaktır. Standart bir UNIX sisteminde yeralan hemen hemen tüm komutlar Linux'a taşınmıştır. Onlarca çeşit kabuğun yanı sıra sed awk gibi programcının işini kolaylaştıran diller ls less finger gibi temel her türlü komut Linux'ta vardır.

Ağ ve Internet uygulamaları için elm ve pine (Pine Is Not Elm yanında metin editörleri olarak vi vim (vi'ın daha gelişmiş sürümü) pico ve joe sayılabilir. Editörlerden bizde fazla bilinmeyen Emacs da Linux altında denemeye değer programlardandır. Kelime işlem programlarından troff groff (GNU roff) ve daha modern metin işleme yazılımlarından TeX ve LaTeX sayılabilir.

Bazı program isimlerinin (GNU-tar GNU-bash gibi) başında görebileceğiniz GNU (Gnu is Not UNIX!) Linux için de yazılım ve programlar üreten bir kuruluştur. GNU lisansını ve yazarını korumak koşuluyla programları kaynak koduyla birlikte Linux kullanıcılarına dağıtır. GNU bash ve tcsh Linux altında en çok rağbet edilen iki kabuk ismidir. Diğer kabuklar arasında zsh ash ksh ve csh sayılabilir. Kabuklar hakkında daha geniş bilgiyi Bash Kabuğu konu başlığı altında bulabilirsiniz.

1.5.2. Uygulama Programları

Linux üzerinde ver tabanı uygulamaları ortalama bir kullanıcının ihtiyacını karşılayabilir. Postgres Mbase msql ve Ingres gibi profesyonel yazılımlar Linux ve diğer platformlarda istemci/sunucu bazda görev yapabilirler. Özellikle Postgres uygulama kolaylığı ve C perl tcl gibi birçok dile yönelik arabirimiyle göze çarpar.

Mühendislik yazılımları arasında gnuplot (grafiksel veri analiz yazılımı) xspread ve xfractint (fraktal yaratma programı) sayılabilir.

Doğru seçilmiş bir donanım üzerinde kurulan bir Linux makinası hemen her tür çokluortam (multimedia) uygulamalarını rahatlıkla çalıştırabilir. En az Pentium tabanlı 32Mbayt RAM ve 2GB sabit diske sahip makina yardımıyla ticari olarak satılan çokluortam uygulamalarını kullanabilirsiniz. Linux hemen her türlü ses kartını desteklediğinden ses dosyalarının workman Cdplayer gibi programlar yardımıyla kolayca çalınması mümkün olur. MIDI editörleri ve bir senaaaleyici ile kendi müzik stüdyonuzu kurabilirsiniz.

Biraz oyun oynamak mı istediniz? Doom ***** Abuse Xtetris FreeCiv(ya da CivNet) Imaze ve benzeri onlarca oyun Linux'ta da var. ODTÜ'de yüzlerce öğrenciyi bilgisayar başına mıhlayan MUD (Multi User Dungeon) oyunlarını sunan makinaların birkısmı Linux idi.

Bu oyunları çeşitli ftp adrteslerinden ücretsiz temin edebilirsiniz.

1.5.3. X Pencere Arabirimi

Linux işletim sistemi altında X Pencere sistemi ile Windows altındaki gibi grafik arabirimiyle birlikte çalışabilirsiniz. Windows ile uğraşan herkes rahatlıkla X Pencere Arabirimine geçiş yapabilir. X ile ekranda aynı anda birden fazla pencere açılabilir fare yardımıyla birden fazla uygulama aynı anda kontrol edilebilir.

Pekçok uygulamanın (özellikle Internet tabanlı) X üzerinde çalışan sürümleri vardır. Bu sayede metin tabanlı ekrana (vt100) dönmeden her işinizi X yardımıyla tamamlayabilme şansınız olur. Bu sayede Linux bir iş istasyonu görünümüne ve kullanışlılığına sahip olacaktır.

X pencere denetleyici (window manager - wm) kullanıcı ile X arasında bekler ve klavye ile fareden aldığı emirleri ekranda yerine getirir. Bu emirler pencerelerin açılması kapatılması ve yerlerinin değiştirilmesi gibi komutlardır. Sıkça kullanılan pencere denetleyicileri fvwm twm ve olwm'dir.

1.6. Linux ve Diğer İşletim Sistemleri

Linux ve diğer işletim sistemleri arasındaki ilişkiyi benzerlikleri ve farklılıkları bilmek önemlidir. Linux işletim sistemi diğer sistemler ile birlikte aynı sabit diski paylaşabilir. UNIX'i öğrenmek için kesinlikle en kolay ve ucuz yol olan Linux diğer işletim sistemlerine karşı her zaman güçlü bir alternatif olmaktadır. Internet servis sağlayıcılarının büyük çoğunluğu Linux kullanmakta Internet bağlantılarını e-posta ve haber grubu alış-verişini Linux sayesinde yapmaktadır.

Bir kişisel bilgisayarı satın aldığınız zaman çok büyük ihtimalle üzerinde MS-DOS veya türevi bir işletim sistemi yüklenmiş olduğunu göreceksiniz. Her kullanıcı o veya bu şekilde MS-DOS ile tanışır. MS-DOS üzerinde en fazla program yazılan işletim sistemi olmuş bu yüzden modern işletim sistemleri çıkmadan önce her kullanıcının kurtarıcısı gözüyle bakılmıştır. Fakat MS-DOS arabirimi programlanırken ileriyi düşünemeyen programcılar bu işletim sistemine Linux'ta olan bazı hayati özellikleri kazandıramamışlardır. MS-DOS çok kullanıcılı bir sistem değildir ve aynı anda birden çok işi yapamaz. İsterseniz çalıştırılabilecek en geniş programın büyüklüğünü görmek için mem komutunu kullanmayı deneyin. Linux sadece üzerindeki hafıza ile sınırlıdır. 80x86 tabanlı mikroişlemcinin her özelliğini sonuna kadar kullanır. Bunun sonucu olarak verimli bir işletim sistemi sayılabilir.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen yine de MS-DOS kullanmak istiyorsunuz. Onun da kolayını bulmuş Linux programcıları. Ücretsiz dağıtılan MS-DOS ve Windows emülatörü yardımıyla MS-DOS altında çalışan programların hemen hepsi Linux'la birlikte de çalışabilir. WinWord 2.0 sysinfo Civilization ve Qbasic Linux altında sorunsuz çalışan MS-DOS/Windows programlarından birkaçı.

Profesyonel bir yatırım sayılabilecek Windows NT'nin çokgörevlilik ve hafızayı mükemmel kullanma gibi özellikleri vardır. Buna karşılık fiyatı oldukça yüksektir ve çalışmak için gayet yüksek standartlı bir makina ister.

IBM firmasının geliştirdiği OS/2 de NT'ye benzer şekilde çokgörevli işletim sistemi olup fiyat/performans oranı açısından makul sayılabilecek bir işletim sistemi olarak göze çarpar.

Linux herkese göre bir işletim sistemi değildir. UNIX'i benimsemeyen bir kullanıcıdan Linux'u kullanmasını bekleyemezsiniz. Internet'in kendisi UNIX tabanlı olduğu için Linux bu alanda yukarıda sözü geçen sistemlerden daha avantajlı bir duruma gelir. Dağıtımı tek firmayla sabit olmadığı için geliştirilme aşamasında dünyanın dört bir yanından katkı ve destek gelir. UNIX'e belirli bir standart getirilmesi için yapılan çalışmalara uyan Linux POSIX standardını destekler.

RedHat Caldera gibi çeşitli Linux sürümleri da piyasada satılmakta çok zengin bir belge ve arşiv kaynağı ile kullanıcılara sunulmaktadır. 80x86 tabanlı işlemciler üzerinde kurulabilen ve Internet üzerinde bedava dağıtılan diğer işletim sistemlerinden birisi FreeBSD'dir. FreeBSD bir grup programcı tarafından BSD standartını 80x86 bilgisayarlara taşımak üzere geliştirilmiştir ve Linux ile büyük benzerlikleri bulunur.

Linux işletim sisteminin güvenilir ve sağlam yapısından haberdar olmayan hatta bu gerçeği bilerek ücretli sistemlerdem medet uman kişiler vardır. Sabit fikirli olmadan önce bu sistem hakkında daha fazla verinin dağıtılması kullanıcıların bilinçlendirilmesi gereklidir. Bu da ancak Linux'un yapabildiklerini göstermekle olabilir.

1.7. Türkiye'de ve Dünyada Linux

Eğer Linux'u sever ve bu sistemin yaygınlaşmasında bihaber kullanıcılara tanıtımında öncülük etmek isterseniz bu bölüm tam size göredir.

Henüz tüzel kişiliği olmayan Türkiye Linux Kullanıcıları Grubu sayfası Türkiye'de Linux çalışmaları için iyi bir başlangıç noktasıdır. Türkçe ve İngilizce Türkiye'deki en geniş kapsamlı Linux sunucusunun genişlemesinde yeni fikirlere çözüm önerilerine ihtiyaç vardır. Bu da ancak Linux seven bir kitlenin varlığıyla mümkündür.

Dünyada ve Türkiye'de Internet Servis Sağlayıcıları (İSS) Linux'u uzunca bir süredir ticari olarak kullanıyorlar. Uygulama yazılımları da bu yönde kullanıcıların hizmetine sunuluyor. Fakat güvenlik sorunları nedeniyle Linux kullanan servis sağlayıcıları müşterilerini bu hizmetten yoksun tutuyorlar. Açık sistem kavramının yaygınlaşması da bu sebepten dolayı sekteye uğruyor. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın adresinde ticari uygulama yazılımlarına destek veren bir proje yeralmakta.

SSC (Specialized Systems Consultants) ``Linux Journal'' adında bir dergiyi başarıyla dağıtıyor. Tirajı onbinleri bulan bu aylık dergide bu işletim sistemini aktif kullanan herkes için her konuda her düzeyde makale bulmak mümkündür.

1.8. Linux ve Donanım Desteği

Bir işletim sisteminin tüm kartları tanıması tüm sabit disklerle çalışabilmesi tüm giriş/çıkış kartlarıyla uyum içinde çalışması mümkün değildir. Bu konuda çok iddalı olan tak-çalıştır sistemine sahip Windows95 bile bazen yetersiz kalabilmekte. Linux da piyasada yeralan hemen hemen bütün donanımlarla birlikte çalışabilir.

Linux üzerinde matematiksel işlemci olsun veya olmasın Intel 386SX/DX 486SX/DX/SX2/DX2/DX4 Pentium ve PentiumPro işlemcilerde sorunsuz çalışır. Bunlarla beraber (Cyrix 486 tabanlı işlemcilerinde nadiren sorun çıkarsa da) AMD Cyrix gibi firmaların işlemcileri de Linux tarafından desteklenir. Matematik işlemcisi olmayan bilgisayarlarda Linux'un beyni sayılan çekirdek matematik işlemcisine gerek duyulan kod parçalarında bu işlemciyi emüle edebilir. Burada belirtilen IBM uyumlu PCler dışında ALPHA PowerPC MIPS farklı Sparc modelleri PA-RISC gibi birçok farklı işlemciye de başarılı bir şekilde taşınmıştır.

Linux kişisel bilgisayarlarda kullanılan ISA VLB (Vesa Local Bus - yerel veri yolu) EISA MCA (IBM Microchannel) veya PCI veriyolu mimarisi ile çalışabilirler.

Linux SMP (symmetric multi processor) olarak da bilinen birden fazla işlemcili bilgisayarlar üzerinde de çalışabilir ve birden fazla işlemciyi en verimli şekilde kullanır.

Kişisel bilgisayarların kullandığı 80x86 tabanlı işlemciler dışında taşınan ve sorunsuzca çalıştığı bilinen işlemciler ve bilgisayarlar ile konu hakkında daha fazla bilgi alınabilecek Internet adresleri aşağıda verilmiştir.

Linux/68000

Linux/MIPS

Linux/PowerPC

Linux for Acorn

MacLinux

Compaq Deskpro XL

IBM PS/2 MCA systems

Compaq Contura Aero

IBM ThinkPad

Linux/MIPS

Linux/Alpha

HP PA-RISC

SPARC/Linux

Linux metin modu kullanırken tüm ekran kartlarıyla (Hercules CGA EGA CGA IBM monokrom) sorunsuz çalışır. X Pencere çalıştırmak isterseniz hızlandırılmış bir SVGA kart önerilir. Sürekli yenileri eklense de aşağıda şu anda desteklenen kartların tam listesi vardır.

Hercules mono

VGA / VGA Mono

EGA

ARK Logic ARK1000PV/2000PV ARK1000PV/VL

ATI VGA Wonder ATI Mach32 ATI Mach8 ATI Mach64

Cirrus 542x 543x 62x5 6420/6440

OAK OTI-037/67/77/87

Trident TVGA8900 TVGA8800 TVGA9xxx

Tseng ET3000/ET4000/W32 ET4000/W32/W32i/W32p ET4000AX

IBM 8514/A IBM XGA XGA-II

IIT AGX-010/014/015/016 (16 bpp)

Oak OTI-087 OTI-067 OTI-077

S3 911 924 801 805 928 864 964 Trio32 Trio64 868 968

Weitek P9000 (16/32 bpp)

Diamond Viper VLB/PCI

Orchid P9000

Western Digital PVGA1 WD90C00/10/11/24/30/31/33

Avance Logic AL2101/2228/2301/2302/2308/2401

Chips & Technologies 65520/65530/65540/65545

Compaq AVGA

Genoa GVGA

MCGA (320x200)

MX MX68000/MX68010

NCR 77C22 77C22E 77C22E+

RealTek RTG3106

Video 7 / Headland Technologies HT216-32

Western Digital/Paradise PVGA1 WD90C00/10/11/24/30/31/33

Hyundai HGC-1280

Sigma LaserView PLUS

1.8.1. Sabit Diskler ve Sabit Disk Denetleyicileri

Linux standart IDE bazı ESDI hemen hemen tüm SCSI ve nadiren kullanılsa da MFM ve RLL denetleyicilerini desteklerler. Aslında Linux çalıştırmak için sabit diske gerek yoktur. Ağ üzerinden Bootp protokolü yardımıyla Linux yüklü başka bir bilgisayarın kaynaklarını kullanmak mümkündür. Sabit disk denetleyiciniz en az 16 bit olmalıdır. Genellikle MS-DOS altında sorunsuz çalışan her sabit diski Linux da görebilir.

Sabit disk üzerinde Linux için bir miktar yer ayırmalısınız. Birden fazla disk de kullanabilirsiniz Linux her diski ayrı bir dizin altından erişebilir. Bu konuda daha geniş bilgiyi Linux kurulumu bölümünde bulabilirsiniz.

Sabit diskler denetleyicileri desteklendiği sürece Linux altında kullanılabilirler. Artık neredeyse tüm CD-ROM'lar SCSI denetleyicilerle çalışıyorlar. Bir SCSI denetleyiciniz varsa makinanız CD-ROM'u da tanıyacaktır. Linux CD-ROM'ların standart iso9660 dosya sistemini de tanır.

Desteklenenen kartlar

AMI Fast Disk VLB/EISA

Adaptec AVA-1505/1515 AHA-1510/152x AHA-154x AHA-174x AHA-274x AHA-2940/3940 ACB-40xx

Always IN2000

BusLogic (ISA/EISA/VLB/PCI)

DPT PM2001 PM2012A (EATA-PIO)

DTC 329x (EISA) (Adaptec 154x compatible)

Future Domain TMC-16x0 TMC-3260 (PCI) TMC-8xx TMC-950

Media Vision Pro Audio Spectrum 16 SCSI (ISA)

NCR 5380 generic 53c400 53c406a 53c7x0 53c8x0 (PCI)

Qlogic / Control Concepts SCSI/IDE (FAS408) (ISA/VL

Seagate ST-01/ST-02 (ISA)

SoundBlaster 16 SCSI-2 (ISA)

Trantor T128/T128F/T228 (ISA)

UltraStor 14F (ISA) 24F (EISA) 34F (VL

Western Digital WD7000 SCSI

AMD AM53C974 AM79C974 (PCI)

Adaptec SCSI-MFM/RLL bridgeboard

Iomega PC2/2B

Qlogic (ISP1020) (PCI)

Ricoh GSI-8

1.8.2. Ethernet Kartları

Piyasada çok çeşitli ethernet kartları vardır. Genellikle yaygın olarak kullanılanlar 3Com veya NE2000 uyumlulardır. Aşağıda desteklenen ethernet kartların bir listesi yeralmaktadır. PCMCIA Tokenring ISDN AX25 kartlarının uyumlu olanları çok nadir kullanıldıkları için burada belirtilmeyecektir.

3Com 3C501 3Com 3C503 3C505 3C507 3C509/3C509B (ISA) / 3C579 (EISA)

AMD LANCE (79C960) / PCnet-ISA/PCI (AT1500 HP J2405A

NE1500 NE2100 NE2000 NE1000

AT&T GIS WaveLAN

Allied Telesis AT1700

Ansel Communications AC3200 EISA

Apricot Xen-II

Cabletron E21xx

DEC DE425 (EISA) / DE434/DE435 (PCI) DEC DEPCA

HP PCLAN 27245 27247 27252A 10/100VG PCLAN

Intel EtherExpress EtherExpress Pro

New Media Ethernet

Racal-Interlan NI5210 NI6510

PureData PDUC8028 PDI8023

SEEQ 8005

SMC Ultra

Schneider & Koch G16

Western Digital WD80x3

Zenith Z-Note / IBM ThinkPad 300 built-in adapter

1.8.3. Ses Kartları

Linux üzerinde hemen her türlü ses kartı desteği var. SoundBlaster16 ses kartlarının üzerinde ASP çipi veya 4.11 ve 4.12 DSP (digital signal processor - sayısal ses işleyici) bulunanları Linux üzerinde kullanamazsınız.

Desteklenen ses kartları

6850 UART MIDI

Adlib (OPL2)

Audio Excell DSP16

Aztech Sound Galaxy NX Pro

Crystal CS4232

CHO-PSS (Orchid SoundWave32 Cardinal DSP16)

Ensoniq SoundScape

AWE 32

Gravis Ultrasound Gravis Ultrasound MAX

Logitech SoundMan Games Logitech SoundMan Wave

Logitech SoundMan 16 (PAS-16 uyumlu)

MPU-401 MIDI

MediaTriX AudioTriX Pro

Media Vision Premium 3D (Jazz16) Pro Sonic 16 (Jazz) Pro Audio Spectrum 16

Microsoft Sound System (AD1848)

OAK OTI-601D cards (Mozart)

OPTi 82C928/82C929 cards (MAD16/MAD16 Pro)

Sound Blaster Sound Blaster Pro Sound Blaster 16

Turtle Beach Wavefront cards (Maui Tropez)

Wave Blaster

1.8.4. Fare

Linux Microsoft aaaaaa mouse Mouse Systems aaaaaa mouse Logitech Mouseman aaaaaa mouse Logitech aaaaaa mouse ATI XL Inport busmouse Microsoft busmouse Logitech busmouse ve PS/2 mouse destekler.

Genellikle kullanacağınız farenin türü Microsoft ya da Mouse Systems aaaaaa mouse olacaktır.

1.8.5. Modem Yazıcı ve Oyun Çubuğu

Hem internal (kasa içine takılan) hem de external (kasanın dışında kalan) tüm modemler Linux tarafından desteklenir. Aynı şekilde paralel veya seri porta takılan her yazıcı ve çizici desteklenir. İsterseniz bunları yerel bir ağ üzerinden birden fazla makinaya paylaştırabilirsiniz. Linux altında lpr yazılımı yazıcılara erişimi sağlamak için kullanılır.

Oyun çubukları için sürücüler ister doğrudan çekirdeğe eklenebilir istenirse de modül olarak derlenebilir.

Aşağıda Linux'un desteklediği giriş/çıkış kartlarının geniş bir listesi vardır.

AST FourPort and clones

Accent Async-4

Arnet Multiport-8

Bell Technologies HUB6

Boca BB-1004 1008 BB-2016 IO/AT66 IO 2by4

Computone ValuePort

DigiBoard PC/X (4 8 16 port)

Comtrol Hostess 550 (4 8 port)

PC-COMM 4-port (4 port)

SIIG I/O Expander 4S (4 port uses 4 IRQ's)

STB 4-COM (4 port)

Twincom ACI/550

Usenet aaaaaa Board II (4 port)

Cyclades Cyclom-8Y/16Y (8 16 port) (ISA/PCI)

Stallion EasyIO EasyConnection 8/32 8/64

1.9. Linux'un Getirileri ve Götürüleri

Pekçok insan ``neden Linux?'' diye sorabilir. Belki de cevap önce kullanıcının kendini tanıması ile bulunabilir. Değişik yerlerde Linux kullanılması ve bunun sonuçları hakkında gözlemlediklerimizin ışığı altında çok kabaca:

Eğer

Bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız

Linux kesinlikle size göre değil.

Ama eğer

Bilgisayarınızla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız

Linux size göre olabilir.

1.9.1. Getirileri

UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız Linux ideal bir çözümdür.

Linux ücretsizder. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafizasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PC'nin hafizasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linux'un bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.

Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.

Linux hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.

Linux çok değişik donanımlar ve servisler icin özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz

Linux üzerinden Internet Paylaşımı

Thu, 04 Dec 2008 16:46:32 +0200

Linux'ta internet paylaşımını (microsoft un ICS si gibi) yapmak isterseniz, [COLOR=#22229c]www.iptables-script.dk adresinden sisteminize uygun bir iptables scripti oluşturun. Bu dosyayı açılış dosyasına /etc/rc.d/rc.local ekleyin.
Eğer bunun yanında squid cahce proxy serverı da kullanayım daha hızlı olsun ve hem de porno, addware gibi siteleri de yasaklayayım. Yada belli kullanıcılar internete çıksın veya belli saatlerde çıksın gibi bir isteğiniz varsa, assağıdakilere bi göz atın.

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]1- squid cache proxy:
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]squid unix tabanlı işletim sistemleri üzerinde çalışan en gelişmiş proxy sunucudur. Hemen hemen her dağıtımda gelir. Debian da olmayabilir. Eğer yoksa [COLOR=#22229c]www.squid-cache.org dan indirip kurabilirsiniz. Squid'i transparent modda kullanmanızı öneririm. Böylece gidip clientlardaki browserları proxy kullan diye ayarlamanıza gerek kalmaz. Bunu yapmak için squid.conf dosyasına

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]httpd_accel_host virtual
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]httpd_accel_port 80
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]httpd_accel_with_proxy on
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]httpd_accel_uses_host_header on

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]satırlarını ekleyin. Iptables kullanarak da localden internete giden http isteklerini squid'e yönlendirin.
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]/sbin/iptables -t nat -A PREROUTING -s 192.168.0.0/24 -p tcp --dport 80 -j REDIRECT --to-port 3128

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]bu satırı yine /etc/rc.d/rc.local dosyasına ekleyebilirsiniz. Burda squid default olarak 3128 potunu dinler. Eğer squid.conf dosyasında farklı port belirtdiyseniz, yukarıdaki 3128 i de aynı şekilde değistirin. Yerel ağın 192.168.0.0/24 oldugunu varsaydım, eğer farklı ise onu da değiştirin.
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]ve en son squid.conf dosyasında yerel ağdan internete çıkacak olanların tanımlarını yapıp onlara çıkış izni verin.

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]Örnek:
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]acl lan src 192.168.0.0/255.255.255.0
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]http_access allow lan

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]Şu an squid transparent modda ve localden internete çıkan tüm http istekleri onun kontrolünde. Sadece http isteklerini kontrol ediyor. ftp smtp vb portları kısıtlamak isterseniz onu iptables'la yapmanız gerekir. Onu da zaten [COLOR=#22229c]www.iptables-script.dk daki script yapıyor.

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]2 - Porno ve addware sitelerin yasaklanması:
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]Bu işi en rahat squidGuard adlı redirect programla yaparsınız. [COLOR=#22229c]www.squidguard.org dan programı ve blacklist'ini indirin. Programı kurun. Squid.conf dosyasında redirect program olarak squidGuard programını tanımlayın. Blacklisti ilgili yere açın (örnekte squidGuard /usr/local/squidGard/ dizinine kurulu. Blacklist ise bu klasördeki db klasörünün içinde). Asagıda örnek bir squidGurad.conf (/usr/local/squidGuard/squidGuard.conf) var:

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]logdir /usr/local/squidGuard/log
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dbhome /usr/local/squidGuard/db
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_porn {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/porn/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/porn/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]expressionlist blacklists/porn/expressions
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_ads {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/ads/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/ads/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_agg {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/aggressive/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/aggressive/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_drugs {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/drugs/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/drugs/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]p; }
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_gam {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/gambling/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/gambling/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]p; }
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_warez {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/warez/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/warez/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]p; }
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_vio {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/violence/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/violence/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]expressionlist blacklists/violence/expressions
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]dest bl_hack {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]domainlist blacklists/hacking/domains
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]urllist blacklists/hacking/urls
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]acl {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]default {
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]pass !bl_porn !bl_ads !bl_agg !bl_drugs !bl_gam !bl_warez !bl_vio !bl_hack all redirect [COLOR=#22229c]http://localhost/cgi/blocked?clientaddr=%a&cli entname=%n&clientuser=%i&clientgroup=%s&url=%u
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]}

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]bir de aşağıdaki komutla squidGuard klasörünün sahibi olarak squid'i atayın. Yoksa squid bu dosyalara erişemeyebilir.
[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]#chown squidquid /usr/local/squidGuard -R

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]Artık lokalden kimse tanımlı porno addware vb sitelere (10000 den fazla) giremez. Türk porno siteler tanımlı olmayabilir. Onu da artık /var/log/squid/access den bakıp kim nerelere girmiş kontrol edip blackliste eklersiniz.

Linux Altında Yedekleme

Thu, 04 Dec 2008 16:41:12 +0200

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]Linux işletim sisteminde her işi konsoldan komutlarla yapılabildiğinden shell (kabuk) cok gelişmistir. Bu sebebten yedek alma işini teferruatlı bir şekilde yapmak mümkün. Asağıda küçük bir shell scripti var.

[FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]vi /root/yedek.sh
#!/bin/bash
yedekdizin=/mnt/yedek/ #yedeklerin yazılacağı dizin
dizin=/egemen #yedeklenecek dizin
tarih=$(date +%d.%m.%Y-%H.%M)
find $yedekdizin -type f -mtime +20 -exec rm -f -- {} \;#20 günden eski yedek dosyalarının silinmesi
tar czf $yedekdizin/yedek-$tarih.tar.gz $dizin #yedeklerin tar.gz formatında sıkıştırılarak alınması

Aşağıdaki komutla da yedek.sh dosyasına çalıştırma izni veriliyor. Bu gerekli aksi halde bu dosyanın cron tarafından çalıstarılması engellenecektir.
#chmod +x /root/yedek.sh

Yedek dosyalarına o yedeğin tarihi ve saati de ekleniyor (yedek-20.5.2004-00.20.tar.gz gibi) yedekleme işleminin hergün yapılabilmesi icin cron a zamanlanmış görev olarak eklenmelidir:
#crontab -e
20 0 * * * /root/yedek.sh

Yukarıda bu yedek alma scripti hergün gece 00:20 de calıştırılacak şekilde ayarlanmış durumda. aslinda yedekleme işlemi düzgün yapılmış mı yoksa yapılmamış mı kontrol açısından size durumu email atacak şekilde de ayarlayabilirsiniz. Şu an email komutunu tam hatırlamıyorum. Aklıma gelirse onu da yazarım

Aslında dump ile partitionların (bu komut sadece ext2 ext3 dosya sisteminde çalısır) yedeğini almak da mümkündür. Dump komutunun belli çalısma seviyeleri vardır. 0 modda herseyi alir. 1 modda 0 dan farkli olarak kendine göre bir mantıkla alir. 2 modda ise 1 modda alınanların farkını alır. Bu şekilde 9. moda kadar devam eder. Disk göçmelerinde (diğer durumlarda linux pek göçmez, unix tabanlı işletim sistemleri bu konuda diğerlerine nazaran cok daha karalı ve sağlamdır). Dump ile sistemi eski haline getirmek icin restore ile bu dosyalar açılır. Yedeği alınan bu dump dosyalarının sıkıştırılması önerilmez. Bu yüzden o partitiondaki kadar veriyi yedekleyecek bir tape yada başka bir disk kullanılmalıdır.

Örnek:
dump -u0 -f /egemen/root.dump0 /

Yukarıdaki komut root partitionun (/) yedeğini /egemen/root.dump0 adlı dosyaya atıyor. /egemen dizini aslında başka partitiona bağlı. Aksi halde dump zaten çalışmaz.