Aleviler cenazelerde saz çalar mıydı?


Son dönemde “Alevilik” adına alışık olmadığımız cenaze merasimleri yapılıyor. Bu yeni uygulamada; musalla taşına konulan cenazenin başında sazlar çalınıp deyişler okunuyor, hatta cenazenin etrafında semahlar dönülüyor. Hatta işi daha da ucube hale getirmeye çalışanlar, Fatiha suresini kaldırmaya çalışıyor.

Esasen Alevi terminolojisinde ölen kişinin “Hakk’a yürüdüğü” veya “Hakk’a kavuştuğu” birer terim olarak yerleşmiştir. Ancak cenaze merasimleri için kullanılan Hakka yürüme erkânı yeni bir kavramdır. Aleviliğin yazılı ve sözlü kaynaklarında bu isimde bir erkân yoktur. Bu bağlamda günümüzde hazırlanan Hakka Yürüme Erkannameleri de yeni girişimlerdir.
***
CENAZE HİZMETLERİ İKİ AŞAMALIDIR
Alevilikteki cenaze hizmetlerini anlamak için Alevilikteki 4 Kapı 40 Makamsistemini (Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat kapıları) bilmek gerekir. Çünkü Alevilikteki her şey bu sistem içinde adeta bir manzume gibi kusursuz şekilde yapılandırılmıştır.

Alevilikte cenaze hizmetleri temelde iki aşamalıdır. Bunlardan birincisi Şeriat kapısında, ikincisi ise Tarikat kapısında uygulanmaya başlanır.

Teknik konulara boğulmadan sırasıyla özetleyelim.
Birinci aşamadaki uygulamalar
Hem Şeriat kapısında hem de diğer kapılarda Şeriat kapısında yapılan uygulamalar yapılır. Hakk’a yürüyen kişinin bedeni yıkanır, abdest verilir, kefenlenir. Ardından musalla taşına götürülür; bütün bu aşamalarda Türkçe dua, gülbank ve deyişler okunur. (Bunların örnekleri pek çoktur ve yöresel farklılıklar gösterir. Standart metinlerde söz etmek güçtür ancak ana tema aynıdır.) Dört veya beş tekbirli cenaze namazı kılınır. Mevta toprağa verilmeden önce yine dualar, gülbankler, deyişler okunur. Mevta defnedildikten sonra lokmalar (kansız kurbanlar) dağıtılır.
İkinci aşamada yapılanlar
İkinci aşama Tarikat kapısında uygulanmaya başlanır. Marifet ve Hakikat kapısındaki kişiler için de uygulanır. Bu merasim genel olarak Dardan indirme erkânı adlandırılır. Musahipli, ikrârlı, görgülü, sorgulu kişiler için yapılan bu erkân, tercihen definden 7 veya 40 gün sonra yapılır. (Dardan indirme erkânı, bazı yörelerde cenaze defnedilmeden önceki gece yapılır.) İşte saz çalıp deyiş okumak, sadece bu erkânda uygulanır. Bu erkânda semah hariç, cem erkânında yapılan on iki hizmetin tamamı yerine getirilir. Dar duası okunur. (Dar duası, emsalsiz derinlikte güzel bir duadır.) Hakk’a yürüyen kişinin toplumdan helalliği, rızalığı alınır. Ulu Divan’a (maddi ve manevi) borçsuz uğurlanır.
***
PROJENİN HEDEFİ ALEVİ TOPLUMUNU İSLAM İMANINDAN UZAKLAŞTIRMAKTIR
Son dönemlerde icat edilen uygulamalar, özellikle mevta musalla taşındayken saz çalınıp deyiş okunması, etrafında semah dönülmesi Alevi toplumunun geçmiş uygulamalarında olmayan şeylerdir. Proje olarak hazırlanmış yeni icatlardır ve temel hedefi, Alevi toplumunu İslam imanından uzaklaştırmaktır.

Alevi belleği; yani Aleviliğin sözlü ve yazılı kaynakları hem cenaze namazını ve hem de dardan indirme erkânını günümüze kadar sağlıklı şekilde taşımıştır. Halen Alevi toplumunun genelinde bu uygulamalar devam etmekte, sözlü kültürle sonraki nesillere aktarılmakta ve yazılı kaynaklarda yeterli düzeyde işlenmektedir.
Hiç şüphesiz konuyla ilgili sayısız örnek verilebilir, hatta bu malzemeden orta boy bir kitap bile yazılabilir. Ancak biz burada birkaç örnekle yetinelim.

Birincisi; Hacı Bektaş Velayetnamesinde Hacı Bektaş Veli’nin yaşadığı sosyal ortamda ölenler için cenaze namazı kılındığı defalarca ifade edilmiştir. (Bunun gibi yazılı kaynaklarda sayısız aktarım vardır.)

İkincisi; Devlet tarafından yasaklandığı halde Hacı Bektaş Veli Dergâhı postnişini Hamdullah Çelebi’nin (1767-1836) talipleri onun cenaze namazını kılmışlardır.

Hem dardan indirme erkânına ve hem de cenaze namazına atıfta bulunan Pir Sultan Abdal’ın aşağıya aldığımız dörtlüğü konumuzu gayet açık şekilde özetlemektedir:

“Pir Sultan Abdal’ım özümüz darda
Seni sakınırım ağyar nazarda
Çıkmadık can kazılmadık mezarda
Cenaze namazın kılsın da gelsin”
Aşk ile…

Ali Rıza Özdemir
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]

Tüm forumdan rastgele konular:

  • » Trakya ve Balkanlarda Bektaşilik
  • » Şandır: Akman, Başbakan tarafından...
  • » İran seçimleri: Musavi önde
  • » Cemaatten 'firavun' açıklaması
  • » Fotoğraf dün Türkiye'de çekildi!
  • » Yılın başarılı gazetecileri belli oldu
  • » İyi baba nasıl olunur?
  • » Dua eden eller
  • » Seçim yasakları Perşembe günü başlıyor
  • » Kadın IŞİD militanı anlatıyor...

Aynı kategoriden rastgele konular:

  • » Alevilik İslam'dır demekten neden...
  • » Kartal Belediyesi Alevi vatandaşları...
  • » Alevilere 'kılavuzluk' mu bozulan ezber...
  • » Aleviler için Kerbela bugün Kobani’dir!
  • » Alevilik De Devlete Bağlanıyor
  • » 'Terörizm ile Alevilik yan yana gelemez'
  • » Alevi derneklerinden flaş çağrı
  • » Aleviler kendini anlatıyor
  • » Aleviler 'ibadet yeri' dedi,...
  • » Oda Tv'nin "İmam 'Alevi' Dedi Sela...